raškolovano.znanje(o^o)

Icon

kolektivno samoobrazovanje u umetnosti i kulturi…

Istraživanje (Eksperiment > Laboratorija) :: Ana Vujanović

Umetnost kao istraživanje – široko prisutna u savremenom svetu umetnosti – izvorno je uvedena u vizuelne umetnosti 1960ih godina, a proširena i razvijena kroz dalju istoriju umetnosti. Pojam je uspostavio italijanski istoričar umetnosti Giulio Carlo Argan u eseju Umetnost kao istraživanje (1958).[1] Prema Arganu, istraživanje u i putem umetnosti se odnosi na “sposobnost koja se priznaje umjetnosti da postavlja i rješava izvesne probleme ili da se sama postavi pred umjetnika kao problem koji treba riješiti” (153).

Arganov koncept ukazuje da umetnički rad kao istraživanje – za razliku od normalnog umetničkog rada[2] – uvodi u umetničku praksu i produkciju elemente i kompetencije drugostepenih diskursa (o) umetnosti: teorije umetnosti, estetike, istorije umetnosti, sociologije i drugih nauka o umetnosti. Prema tome, polazišta ne-istraživački-zasnovane umetnosti kao normalne umetničke aktivnosti su ustanovljene vrednosti: paradigme, tehnike i znanja koja već postoje u svetu umetnosti. U tom smislu, njen cilj je proizvodnja što umešnijih i vrednijih umetničkih komada. Nasuprot njoj, istraživački-zasnovana umetnosti, kao incidentna umetnička aktivnost teži da reflektuje, ponovo promisli, problematizuje i preispita postojeće vrednosti ili samu sebe kao vrednost. Njen cilj tako nije produkcija vrednih umetničkih komada već kritička umetnička praksa, fokusirana: na određene probleme sveta umetnosti (istraživanje u umetnosti) ili na određene socijalne probleme kroz umetnost (istraživanje putem umetnosti). U polju današnje umetnosti, preplitanje teorijskog diskursa i umetničke produkcije je konstitutivno za sve više radova. Oni ne egzistiraju u sistemu istorije, tradicije i aktuelnih paradigmi umetnosti kao u svojoj prirodnoj sredini, čije se vrednosti prihvataju i koriste za produkciju umetničkih radova. Umesto toga, te vrednosti su ovde shvaćene kao problemi umetnosti-istraživanja.

A problem sa ovom praksom, koji susrećemo u najskorije vreme, jeste da je samo umetnost-istraživanje već asimilovano u svet umetnosti kao normalan umetnički rad, komad. Dalje, sam taj problem mora postati hitna problematika “umetnosti kao istraživanja” koja i dalje teži da bude kritična.

Pojmovi bliski umetnosti kao istraživanju su laboratorija i eksperiment. Njihova sve češća i šira upotreba u umetnosti od 1960ih do današnjih dana je obično površna i stvara bar onoliko problema koliko pokušava da razreši. Koncepti laboratorije i eksperimenta su zapravo preuzeti iz prirodnih nauka, gde označavaju mesto i proceduru koja omogućava optimalne uslove za rešavanje određenih problema, testiranje određenih pretpostavki i otkrivanje određenih pravilnosti i pravila okružujućeg sveta, a koje bi inače bilo teško pronaći u čistim oblicima. U skladu sa tim, uobičajena upotreba ovih koncepata u polju umetnosti – lab kao slobodno okruženje za neograničeni eksperiment sa ljudskom kreativnošću – je u osnovi pogrešna, jer moderna (a takođe i postmoderna) umetnost, za razliku od prirodnih nauka, nije zasnovana na pozitivističkom pristupu svom ‘objektu’: fenomenu, predmetu, temi iz okružujućeg sveta. Čak, umetnost u zapadnoj kulturnoj tradiciji ne teži da dostigne objektivni uvid i zaključke o objektu, već, sasvim suprotno, ohrabruje subjektivne tačke gledišta na određene pojave i teme. Stoga su brojni labovi i eksperimenti u savremenoj umetnosti neka vrsta umetničke samo-evidencije sopstvene slabosti – u apsurdnom poređenju sa prirodnim naukama u koje umetnost na ovaj način postavlja samu sebe. Gledajući tako, ovi koncepti su uvedeni su polje umetnosti kako bi obezbedili relevantniji status umetnosti i njene produkcije znanja u savremenom društvu. Međutim, time se često prenebregava da umetnost uvek-već jeste svojevrsna proizvodnja znanja, čija su intelektualna i afektacijska osobenost i materijalna specifičnost ono što treba da bude konstantno reflektovano u i putem umetnosti, kao ‘dokaz specifično-umetničke relevantnosti’ u društvu.


[1] Giulio Carlo Argan, “Umetnost kao istraživanje”, u Studije o modernoj umetnosti, ur. Ješa Denegri, Nolit, Beograd, 1982.

[2] Termin normalno ovde referira na teoretizaciju razvoja nauke kroz normalno stanje nauke i naučne revolucije u knjizi Thomasa Khuna Struktura naučnih revolucija, Nolit, Beograd, 1974.

http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/digg_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/reddit_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/stumbleupon_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/delicious_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/technorati_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/google_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/myspace_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/facebook_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/twitter_48.png

Category: Rečnik samoobrazovanja

Tagged: , , , ,

Leave a Reply

Deschooling Classroom

Deschooling Classroom is a project that addresses the contemporary independent cultural scenes in the region, researching and offering an alternative to the hierarchical models of education in the art and culture. Methodologically, the project moves away from the concepts of individual authorship and expertise, and advocates open collective educational structures where self-organised communities facilitate horizontal production, exchange and distribution of knowledge.