расшколувано.знаење(o^o)

Icon

колективно самообразование во уметноста и културата…

Јавна презентација и разговор со уметникот Игор Штромајер :: Ballettikka Internettikka: Љубов без милост :: 11 декември 2010, 20.00 :: Културен центар ЦК, Скопје

Magacin u Kraljevića Marka, 21. maj 2011, 20.00

Prezentacija sa diskusijom
IRWIN I NEUE SLOWENICSHE KUNST: Dušan Mandić i Borut Vogelnik
„SEDAM KNJIGA O RETRO-PRINCIPU“

Teorija koja Hoda (Beograd) i Kontrapunkt (Skoplje), u okviru projekta Raškolovano znanje(o^o), organizuju javnu prezentaciju i diskusiju s Dušanom Mandićem i Borutom Vogelnikom, umetnicima i članovima kolektiva Irwin iz Ljubljane.

Irwin je umetnički kolektiv koji su 1983. u Ljubljani oformili slikari Dušan Mandić, Miran Mohar, Andrej Savski, Roman Uranjek i Borut Vogelnik. Godinu dana kasnije, zajedno sa muzičkom grupom Laibach i pozorišnom trupom Scipion Našice Sisters osnovali su pokret Neue Slowenische Kunst (NSK), čija je politička i socijalno angažovana umetnička estetika prerasla u jedan od najznačajnijih kulturnih fenomena na prostorima bivše Jugoslavije, poslednjih decenija 20. veka. Pri ovom pokretu deluju i grupe Noordung, Studio novog kolektivizma, Odjel čiste i primenjene filozofije, kao i mnoge druge, u zavisnosti od potrebe i prilike. Za formiranje njihove estetike ključan je postupak aproprijacije totalitarističkih, ekstremno nacionalističkih i nacističkih simbola, kao i princip “retroavangardizma” (kasnije: “retrogradizma”) kojim se retrogradni simboli apliciraju u avangardni kontekst. Za njihov rad važan je i pojam novog kolektivizma, kojim se redefiniše pozicija umetnika kao individue.

Jedan od njihovih najpoznatijih umetničkih projekata, bilo je proglašenje nezavisne NSK države, 1991, u vreme kada počinju ratovi i rasparčavanje Jugoslavije.
Izlagali su na najrelevantnijim evropskim i američkim izložbama, a 2004. nagrađeni su Jakopičevom nagradom, najznačajnijim slovenačkim umetničkim priznanjem.

Umetnička praksa kolektiva Irwin u proteklih dvadeset godina, podrazumeva i teorijsku autorefleksiju. Tako je nastala edicija od sedam knjiga, vezanih za pet ključnih projekata ovog kolektiva. U njima su artikulisane teorijske implikacije retroprincipa, kao i drugi pojmovi vezani za njihov rad i društvenu stvarnost u kojoj je nastao.

Dušan Mandić i Borut Vogelnik, članovi kolektiva Irwin u Beograd su došli na poziv samoobrazovnih grupa “Umetnost i aktivizam”, “Umetnost i/kao politika” i “Kulturne politike nezavisne scene” koje rade u okviru projekta Raškolovano znanje. Njihova javna prezentacija rada sa diskusijom, završna je sesija radionice koju su držali ovim grupama.

*Raškolovano znanje je partnerski projekat Teorije koja hoda (http://tkh-generator.net) i organizacije Kontrapunkt iz Skoplja (http://kontrapunkt-mk.org), a finansijski je podržan od strane Švajcarskog Programa za Kulturu za Zapadni Balkan (www.scp-ba.net).

Контрапункт (Скопје) и Теорија која хода (Белград), во рамки на проектот Расшколувано знаење

претставуваат

Ballettikka Internettikka: Љубов без милост

Јавна презентација и разговор со уметникот Игор Штромајер

Сабота, 11 декември 2010, 20 часот

(траење: 90 минути)

Место: Културен центар ЦК, Скопје

Презентација на проектот:

Ballettikka Internettikka – internet ballet (2001-2011)

www.intima.org/bi

на Игор Штромајер и Бране Зорман

Ќе се бориме со нив на плажите. Ќе се бориме со нив на земја. Ќе се бориме со нив во полињата и на улиците, ќе се бориме на ридовите. Никогаш нема да се предадеме

Винстон Черчил

Ballettikka Internettikka претставува низа тактички уметнички проекти кои почнаа во 2001 година преку истражување на интернет балетот. Проектот ги истражува безжичните интернет балетски изведби комбинирани со герила тактики и подвижни интернет стратегии на емитирање.

Ballettikka Internettikka користи невозможни врски за да развие можни стратегии на отпор и непочитување. Проектот учествува во веќе постојните протоколи на комуникација, но без да биде сервилен кон овие протоколи. Тој отвора врски меѓу емотивноста и технологијата, продукцијата и етиката, желбата и организацијата, имагинацијата и институцијата. Распределувањето на политиката и интимноста без никаква логика и цел, со употребата на ограничени, дефинирани и контролирани протоколи е дистопија и непотчинувачки протест кон светот на капиталот, кој може да биде разружан само со употреба на сопствени тактики.

Автори: Игор Штромајер и Бране Зорман

Теориски советник: Бојана Кунст

Од 2001 до 2010 година беа изведени деветнаесет  главни Ballettikka Internettikka акции:

- Net Ballet – Internet, 2001

- Ballet Net – The Bolshoi Theatre, Moscow, Russia, 2002

- M-III Robot Ballet – Bergen International Theatre, Bergen, Norway, 2003

- BRVI – Ballettikka RealVideo Internettikka – Television Slovenia – Cultural Program, U3, 2003

- Autto Mobillikka – Ljubljana Motorway Ring, Slovenia, 2003

- Illegallikka Robottikka – Teatro alla Scala, Milan, Italy, 2004

- BEO Guerrillikka – National Theatre, Belgrade, Serbia, 2005

- VolksNetBallet – Volksbühne, Berlin, Germany, 2006

- Portraits – Internet, 2007

- Aeronauttikka – Internet, 2007

- RenminNetBallet – Hong Kong City Hall, 2007

- Stattikka – CYNETart, Trans-Media-Akademie Hellerau, Dresden, Germany, 2007

- Olymppikka – Internet, Fire Polygon, 2008

- Hydraullikka – Plaza del Rey, Madrid, Spain, 2008

- Intermenttikka – Total Museum of Contemporary Art, Seoul, Korea, 2008

- Norddikka – Svalbard, Norway, Arctic Ocean, 2008/2009

- Nipponnikka – Minami Torishima, Japan, Pacific Ocean, 2009

- Insecttikka – Hamburg, Germany / Amsterdam, The Netherlands, 2010

- SubAquattikka – ZOO Ljubljana, Slovenia, 2010

Ballettikka Internettikka е копродукција на Intima Virtual Base (www.intima.org), Cona (www.cona.si) 2001–2010 и Aksioma 2003.

Игор Штромајер

www.intima.org

- е интимен мобилен комуникатор и медија уметник. Тој ги истражува интимните емотивни тактики и трауматичните ниско технолошки герила стратегии. Своите дела ги има покажувано на повеќе од стотина изложби во педесет земји на сите континенти и има добиено бројни награди. Неговите уметнички дела се вклучени во постојаните збирки на Центарот Жорж Помпиду, Париз, Националниот музеј на кралицата Софија, Мадрид, Модерната галерија Љубљана, Computerfinearts, Њујорк, Уметничката галерија на Марибор и др.

Бране Зорман

www.cona.si

- е композитор и манипулатор со звук. Меѓу 1982 и 1986 година беше водач на словенечката панк група O!KULT. Тој е пионер на словенечката техно музичка сцена. Од 1987 година компонира музика за словенечки и за меѓународни театарски, танцови и мултимедијални перформанси и проекти, а има гостувано ширум Европа. Од неодамна работи со Ирена Пивка на серија аудио-визуелни инсталации и на радио Cona – привремена радио станица за современа уметност.

Teorija koja Hoda i 51. Oktobarski salon

Vas pozivaju na predstavljanje projekta

RAŠKOLOVANA VIDEO UČIONICA

U subotu 20. novembra u 19.00 dođite na predstavljanje i razgovor o projektu Raškolovana video učionica, u prostoru ovogodišnjeg Oktobarskog salona u Resavskoj 40b/I sprat.

Raškolovana video učionica je istraživačko-umetnički rad grupe umetnika i kulturnih radnika, učesnika projekta „Raškolovano znanje*“ Teorije koja Hoda – koja je pozvana da realizuje jedan od paralelnih programa ovogodišnjeg Oktobarskog salona.

Rad se sastoji od serije video intervjua koje smo tokom trajanja Oktobarskog salona vodili sa umetnicima i gostima izložbe, kao i akterima lokalne kulturno-umetničke scene. Međutim, intervjuisani ovog puta ne govore o svom radu, već smo ih pozvali da kao istaknuti akteri savremene internacionalne kulturno-umetničke scene govore o toj sceni i svojim pozicijama i ulozima u nju. Tematski okvir intervjua su problematike kulturne politike i nezavisne scene, kao i prakse aRtivizma (koje spajaju umetnost i aktivizam, pokreću pitanja društvene kritike, intelektualnog vlasništva, dostupnosti video umetnosti itd). Raškolovana video učionica je istovremeno deo procesa našeg istraživanja scene i kolektivnog samoobrazovanja, ali i rad koji pokušava da skrene pažnju javnosti na ključne tačke strukturacije savremene nezavisne scene.

Moćićete da pogledate sledeće intervjue:
Rosa Barba, vizuelna umetnica
Tim Etchells, pozorišni i vizuelni umetnik, umetnički direktor grupe Forced Entertainment
Julieta Aranda, vizuelna umetnica i osnivačica internacionalne platforme e-flux
Jelena Vesićfreelance kustoskinja, urednica časopisa Prelom
Mia David, v.d. direktorka KCB-a, urednica magazina Kvart
Vladimir Palibrk, urednik i art-menadžer galerije Elektrika, Pančevo

———————————————

Koncept: Marta Popivoda
Koautori: Katarina Petrović, Dragana Zarevska, Marijana Cvetković, Maja Marković, Doplgenger (Boško Prostran, Isidora Ilić), Aneta Stojnić, Nevena Janković, Dragana Jovović, i Marta Popivoda
Saradnici: Marina Lauš, Marija Bejkova, Jasmina Mitkovska, Vladimir Palibrk, Biljana Dimitrova, Ksenija Čočkova, Tamara Bušterska, Vladimir Vidić
Produkcija: Kulturni centar Beograda i TkH platforma, 2010.

Ovo delo je licencirano licencom Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 Serbia. Da biste videli kopiju ove licence, pogledajte http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/rs/

www.tkh-generator.net

http://oktobarskisalon.org

www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net

*Raškolovano znanje je partnerski projekat TkH platforme za teoriju i praksu izvođačkih umetnosti iz Beograda i organizacije Kontrapunkt iz Skoplja, a finansijski je podržan od strane Švajcarskog Programa za Kulturu za Zapadni Balkan.

Контрапункт (Скопје) и Теорија која хода (Белград), во рамки на проектот Расшколувано знаење*

претставуваат

Ballettikka Internettikka: Љубов без милост

Јавна презентација и разговор со уметникот Игор Штромајер

Сабота, 11 декември 2010, 20 часот

(траење: 90 минути)

Место: Културен центар ЦК, Скопје

Презентација на проектот:

Ballettikka Internettikka – internet ballet (2001-2011)

www.intima.org/bi

на Игор Штромајер и Бране Зорман

Ќе се бориме со нив на плажите. Ќе се бориме со нив на земја. Ќе се бориме со нив во полињата и на улиците, ќе се бориме на ридовите. Никогаш нема да се предадеме

Винстон Черчил

Ballettikka Internettikka претставува низа тактички уметнички проекти кои почнаа во 2001 година преку истражување на интернет балетот. Проектот ги истражува безжичните интернет балетски изведби комбинирани со герила тактики и подвижни интернет стратегии на емитирање.

Ballettikka Internettikka користи невозможни врски за да развие можни стратегии на отпор и непочитување. Проектот учествува во веќе постојните протоколи на комуникација, но без да биде сервилен кон овие протоколи. Тој отвора врски меѓу емотивноста и технологијата, продукцијата и етиката, желбата и организацијата, имагинацијата и институцијата. Распределувањето на политиката и интимноста без никаква логика и цел, со употребата на ограничени, дефинирани и контролирани протоколи е дистопија и непотчинувачки протест кон светот на капиталот, кој може да биде разружан само со употреба на сопствени тактики.

Автори: Игор Штромајер и Бране Зорман

Теориски советник: Бојана Кунст

Од 2001 до 2010 година беа изведени деветнаесет  главни Ballettikka Internettikka акции:

- Net Ballet – Internet, 2001

- Ballet Net – The Bolshoi Theatre, Moscow, Russia, 2002

- M-III Robot Ballet – Bergen International Theatre, Bergen, Norway, 2003

- BRVI – Ballettikka RealVideo Internettikka – Television Slovenia – Cultural Program, U3, 2003

- Autto Mobillikka – Ljubljana Motorway Ring, Slovenia, 2003

- Illegallikka Robottikka – Teatro alla Scala, Milan, Italy, 2004

- BEO Guerrillikka – National Theatre, Belgrade, Serbia, 2005

- VolksNetBallet – Volksbühne, Berlin, Germany, 2006

- Portraits – Internet, 2007

- Aeronauttikka – Internet, 2007

- RenminNetBallet – Hong Kong City Hall, 2007

- Stattikka – CYNETart, Trans-Media-Akademie Hellerau, Dresden, Germany, 2007

- Olymppikka – Internet, Fire Polygon, 2008

- Hydraullikka – Plaza del Rey, Madrid, Spain, 2008

- Intermenttikka – Total Museum of Contemporary Art, Seoul, Korea, 2008

- Norddikka – Svalbard, Norway, Arctic Ocean, 2008/2009

- Nipponnikka – Minami Torishima, Japan, Pacific Ocean, 2009

- Insecttikka – Hamburg, Germany / Amsterdam, The Netherlands, 2010

- SubAquattikka – ZOO Ljubljana, Slovenia, 2010

Ballettikka Internettikka е копродукција на Intima Virtual Base (www.intima.org), Cona (www.cona.si) 2001–2010 и Aksioma 2003.

Игор Штромајер

www.intima.org

- е интимен мобилен комуникатор и медија уметник. Тој ги истражува интимните емотивни тактики и трауматичните ниско технолошки герила стратегии. Своите дела ги има покажувано на повеќе од стотина изложби во педесет земји на сите континенти и има добиено бројни награди. Неговите уметнички дела се вклучени во постојаните збирки на Центарот Жорж Помпиду, Париз, Националниот музеј на кралицата Софија, Мадрид, Модерната галерија Љубљана, Computerfinearts, Њујорк, Уметничката галерија на Марибор и др.

Бране Зорман

www.cona.si

- е композитор и манипулатор со звук. Меѓу 1982 и 1986 година беше водач на словенечката панк група O!KULT. Тој е пионер на словенечката техно музичка сцена. Од 1987 година компонира музика за словенечки и за меѓународни театарски, танцови и мултимедијални перформанси и проекти, а има гостувано ширум Европа. Од неодамна работи со Ирена Пивка на серија аудио-визуелни инсталации и на радио Cona – привремена радио станица за современа уметност.

*Расшколувано знаење е партнерски проект на НВО Контрапункт (Културен центар Точка) од Скопје (http://kontrapunkt-mk.org) и ТкХ (Теорија која хода) платформа за теорија и практика, од Белград (http://tkh-generator.net), кој се реализира со финансиска поддршка од Швајцарската програма за култура за Западен Балкан (http://scp-ba.net).

http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/digg_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/reddit_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/stumbleupon_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/delicious_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/technorati_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/google_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/myspace_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/facebook_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/twitter_48.png

Predstavljanje projekta Raškolovana video učionica (o^o) :: 51. Oktobarski salon, 20.11, 19.00 :: Beograd

Magacin u Kraljevića Marka, 21. maj 2011, 20.00

Prezentacija sa diskusijom
IRWIN I NEUE SLOWENICSHE KUNST: Dušan Mandić i Borut Vogelnik
„SEDAM KNJIGA O RETRO-PRINCIPU“

Teorija koja Hoda (Beograd) i Kontrapunkt (Skoplje), u okviru projekta Raškolovano znanje(o^o), organizuju javnu prezentaciju i diskusiju s Dušanom Mandićem i Borutom Vogelnikom, umetnicima i članovima kolektiva Irwin iz Ljubljane.

Irwin je umetnički kolektiv koji su 1983. u Ljubljani oformili slikari Dušan Mandić, Miran Mohar, Andrej Savski, Roman Uranjek i Borut Vogelnik. Godinu dana kasnije, zajedno sa muzičkom grupom Laibach i pozorišnom trupom Scipion Našice Sisters osnovali su pokret Neue Slowenische Kunst (NSK), čija je politička i socijalno angažovana umetnička estetika prerasla u jedan od najznačajnijih kulturnih fenomena na prostorima bivše Jugoslavije, poslednjih decenija 20. veka. Pri ovom pokretu deluju i grupe Noordung, Studio novog kolektivizma, Odjel čiste i primenjene filozofije, kao i mnoge druge, u zavisnosti od potrebe i prilike. Za formiranje njihove estetike ključan je postupak aproprijacije totalitarističkih, ekstremno nacionalističkih i nacističkih simbola, kao i princip “retroavangardizma” (kasnije: “retrogradizma”) kojim se retrogradni simboli apliciraju u avangardni kontekst. Za njihov rad važan je i pojam novog kolektivizma, kojim se redefiniše pozicija umetnika kao individue.

Jedan od njihovih najpoznatijih umetničkih projekata, bilo je proglašenje nezavisne NSK države, 1991, u vreme kada počinju ratovi i rasparčavanje Jugoslavije.
Izlagali su na najrelevantnijim evropskim i američkim izložbama, a 2004. nagrađeni su Jakopičevom nagradom, najznačajnijim slovenačkim umetničkim priznanjem.

Umetnička praksa kolektiva Irwin u proteklih dvadeset godina, podrazumeva i teorijsku autorefleksiju. Tako je nastala edicija od sedam knjiga, vezanih za pet ključnih projekata ovog kolektiva. U njima su artikulisane teorijske implikacije retroprincipa, kao i drugi pojmovi vezani za njihov rad i društvenu stvarnost u kojoj je nastao.

Dušan Mandić i Borut Vogelnik, članovi kolektiva Irwin u Beograd su došli na poziv samoobrazovnih grupa “Umetnost i aktivizam”, “Umetnost i/kao politika” i “Kulturne politike nezavisne scene” koje rade u okviru projekta Raškolovano znanje. Njihova javna prezentacija rada sa diskusijom, završna je sesija radionice koju su držali ovim grupama.

*Raškolovano znanje je partnerski projekat Teorije koja hoda (http://tkh-generator.net) i organizacije Kontrapunkt iz Skoplja (http://kontrapunkt-mk.org), a finansijski je podržan od strane Švajcarskog Programa za Kulturu za Zapadni Balkan (www.scp-ba.net).

Контрапункт (Скопје) и Теорија која хода (Белград), во рамки на проектот Расшколувано знаење

претставуваат

Ballettikka Internettikka: Љубов без милост

Јавна презентација и разговор со уметникот Игор Штромајер

Сабота, 11 декември 2010, 20 часот

(траење: 90 минути)

Место: Културен центар ЦК, Скопје

Презентација на проектот:

Ballettikka Internettikka – internet ballet (2001-2011)

www.intima.org/bi

на Игор Штромајер и Бране Зорман

Ќе се бориме со нив на плажите. Ќе се бориме со нив на земја. Ќе се бориме со нив во полињата и на улиците, ќе се бориме на ридовите. Никогаш нема да се предадеме

Винстон Черчил

Ballettikka Internettikka претставува низа тактички уметнички проекти кои почнаа во 2001 година преку истражување на интернет балетот. Проектот ги истражува безжичните интернет балетски изведби комбинирани со герила тактики и подвижни интернет стратегии на емитирање.

Ballettikka Internettikka користи невозможни врски за да развие можни стратегии на отпор и непочитување. Проектот учествува во веќе постојните протоколи на комуникација, но без да биде сервилен кон овие протоколи. Тој отвора врски меѓу емотивноста и технологијата, продукцијата и етиката, желбата и организацијата, имагинацијата и институцијата. Распределувањето на политиката и интимноста без никаква логика и цел, со употребата на ограничени, дефинирани и контролирани протоколи е дистопија и непотчинувачки протест кон светот на капиталот, кој може да биде разружан само со употреба на сопствени тактики.

Автори: Игор Штромајер и Бране Зорман

Теориски советник: Бојана Кунст

Од 2001 до 2010 година беа изведени деветнаесет  главни Ballettikka Internettikka акции:

- Net Ballet – Internet, 2001

- Ballet Net – The Bolshoi Theatre, Moscow, Russia, 2002

- M-III Robot Ballet – Bergen International Theatre, Bergen, Norway, 2003

- BRVI – Ballettikka RealVideo Internettikka – Television Slovenia – Cultural Program, U3, 2003

- Autto Mobillikka – Ljubljana Motorway Ring, Slovenia, 2003

- Illegallikka Robottikka – Teatro alla Scala, Milan, Italy, 2004

- BEO Guerrillikka – National Theatre, Belgrade, Serbia, 2005

- VolksNetBallet – Volksbühne, Berlin, Germany, 2006

- Portraits – Internet, 2007

- Aeronauttikka – Internet, 2007

- RenminNetBallet – Hong Kong City Hall, 2007

- Stattikka – CYNETart, Trans-Media-Akademie Hellerau, Dresden, Germany, 2007

- Olymppikka – Internet, Fire Polygon, 2008

- Hydraullikka – Plaza del Rey, Madrid, Spain, 2008

- Intermenttikka – Total Museum of Contemporary Art, Seoul, Korea, 2008

- Norddikka – Svalbard, Norway, Arctic Ocean, 2008/2009

- Nipponnikka – Minami Torishima, Japan, Pacific Ocean, 2009

- Insecttikka – Hamburg, Germany / Amsterdam, The Netherlands, 2010

- SubAquattikka – ZOO Ljubljana, Slovenia, 2010

Ballettikka Internettikka е копродукција на Intima Virtual Base (www.intima.org), Cona (www.cona.si) 2001–2010 и Aksioma 2003.

Игор Штромајер

www.intima.org

- е интимен мобилен комуникатор и медија уметник. Тој ги истражува интимните емотивни тактики и трауматичните ниско технолошки герила стратегии. Своите дела ги има покажувано на повеќе од стотина изложби во педесет земји на сите континенти и има добиено бројни награди. Неговите уметнички дела се вклучени во постојаните збирки на Центарот Жорж Помпиду, Париз, Националниот музеј на кралицата Софија, Мадрид, Модерната галерија Љубљана, Computerfinearts, Њујорк, Уметничката галерија на Марибор и др.

Бране Зорман

www.cona.si

- е композитор и манипулатор со звук. Меѓу 1982 и 1986 година беше водач на словенечката панк група O!KULT. Тој е пионер на словенечката техно музичка сцена. Од 1987 година компонира музика за словенечки и за меѓународни театарски, танцови и мултимедијални перформанси и проекти, а има гостувано ширум Европа. Од неодамна работи со Ирена Пивка на серија аудио-визуелни инсталации и на радио Cona – привремена радио станица за современа уметност.

Teorija koja Hoda i 51. Oktobarski salon

Vas pozivaju na predstavljanje projekta

RAŠKOLOVANA VIDEO UČIONICA

U subotu 20. novembra u 19.00 dođite na predstavljanje i razgovor o projektu Raškolovana video učionica, u prostoru ovogodišnjeg Oktobarskog salona u Resavskoj 40b/I sprat.

Raškolovana video učionica je istraživačko-umetnički rad grupe umetnika i kulturnih radnika, učesnika projekta „Raškolovano znanje*“ Teorije koja Hoda – koja je pozvana da realizuje jedan od paralelnih programa ovogodišnjeg Oktobarskog salona.

Rad se sastoji od serije video intervjua koje smo tokom trajanja Oktobarskog salona vodili sa umetnicima i gostima izložbe, kao i akterima lokalne kulturno-umetničke scene. Međutim, intervjuisani ovog puta ne govore o svom radu, već smo ih pozvali da kao istaknuti akteri savremene internacionalne kulturno-umetničke scene govore o toj sceni i svojim pozicijama i ulozima u nju. Tematski okvir intervjua su problematike kulturne politike i nezavisne scene, kao i prakse aRtivizma (koje spajaju umetnost i aktivizam, pokreću pitanja društvene kritike, intelektualnog vlasništva, dostupnosti video umetnosti itd). Raškolovana video učionica je istovremeno deo procesa našeg istraživanja scene i kolektivnog samoobrazovanja, ali i rad koji pokušava da skrene pažnju javnosti na ključne tačke strukturacije savremene nezavisne scene.

Moćićete da pogledate sledeće intervjue:
Rosa Barba, vizuelna umetnica
Tim Etchells, pozorišni i vizuelni umetnik, umetnički direktor grupe Forced Entertainment
Julieta Aranda, vizuelna umetnica i osnivačica internacionalne platforme e-flux
Jelena Vesićfreelance kustoskinja, urednica časopisa Prelom
Mia David, v.d. direktorka KCB-a, urednica magazina Kvart
Vladimir Palibrk, urednik i art-menadžer galerije Elektrika, Pančevo

———————————————

Koncept: Marta Popivoda
Koautori: Katarina Petrović, Dragana Zarevska, Marijana Cvetković, Maja Marković, Doplgenger (Boško Prostran, Isidora Ilić), Aneta Stojnić, Nevena Janković, Dragana Jovović, i Marta Popivoda
Saradnici: Marina Lauš, Marija Bejkova, Jasmina Mitkovska, Vladimir Palibrk, Biljana Dimitrova, Ksenija Čočkova, Tamara Bušterska, Vladimir Vidić
Produkcija: Kulturni centar Beograda i TkH platforma, 2010.

Ovo delo je licencirano licencom Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 Serbia. Da biste videli kopiju ove licence, pogledajte http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/rs/

www.tkh-generator.net

http://oktobarskisalon.org

www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net

*Raškolovano znanje je partnerski projekat TkH platforme za teoriju i praksu izvođačkih umetnosti iz Beograda i organizacije Kontrapunkt iz Skoplja, a finansijski je podržan od strane Švajcarskog Programa za Kulturu za Zapadni Balkan.

Контрапункт (Скопје) и Теорија која хода (Белград), во рамки на проектот Расшколувано знаење*

претставуваат

Ballettikka Internettikka: Љубов без милост

Јавна презентација и разговор со уметникот Игор Штромајер

Сабота, 11 декември 2010, 20 часот

(траење: 90 минути)

Место: Културен центар ЦК, Скопје

Презентација на проектот:

Ballettikka Internettikka – internet ballet (2001-2011)

www.intima.org/bi

на Игор Штромајер и Бране Зорман

Ќе се бориме со нив на плажите. Ќе се бориме со нив на земја. Ќе се бориме со нив во полињата и на улиците, ќе се бориме на ридовите. Никогаш нема да се предадеме

Винстон Черчил

Ballettikka Internettikka претставува низа тактички уметнички проекти кои почнаа во 2001 година преку истражување на интернет балетот. Проектот ги истражува безжичните интернет балетски изведби комбинирани со герила тактики и подвижни интернет стратегии на емитирање.

Ballettikka Internettikka користи невозможни врски за да развие можни стратегии на отпор и непочитување. Проектот учествува во веќе постојните протоколи на комуникација, но без да биде сервилен кон овие протоколи. Тој отвора врски меѓу емотивноста и технологијата, продукцијата и етиката, желбата и организацијата, имагинацијата и институцијата. Распределувањето на политиката и интимноста без никаква логика и цел, со употребата на ограничени, дефинирани и контролирани протоколи е дистопија и непотчинувачки протест кон светот на капиталот, кој може да биде разружан само со употреба на сопствени тактики.

Автори: Игор Штромајер и Бране Зорман

Теориски советник: Бојана Кунст

Од 2001 до 2010 година беа изведени деветнаесет  главни Ballettikka Internettikka акции:

- Net Ballet – Internet, 2001

- Ballet Net – The Bolshoi Theatre, Moscow, Russia, 2002

- M-III Robot Ballet – Bergen International Theatre, Bergen, Norway, 2003

- BRVI – Ballettikka RealVideo Internettikka – Television Slovenia – Cultural Program, U3, 2003

- Autto Mobillikka – Ljubljana Motorway Ring, Slovenia, 2003

- Illegallikka Robottikka – Teatro alla Scala, Milan, Italy, 2004

- BEO Guerrillikka – National Theatre, Belgrade, Serbia, 2005

- VolksNetBallet – Volksbühne, Berlin, Germany, 2006

- Portraits – Internet, 2007

- Aeronauttikka – Internet, 2007

- RenminNetBallet – Hong Kong City Hall, 2007

- Stattikka – CYNETart, Trans-Media-Akademie Hellerau, Dresden, Germany, 2007

- Olymppikka – Internet, Fire Polygon, 2008

- Hydraullikka – Plaza del Rey, Madrid, Spain, 2008

- Intermenttikka – Total Museum of Contemporary Art, Seoul, Korea, 2008

- Norddikka – Svalbard, Norway, Arctic Ocean, 2008/2009

- Nipponnikka – Minami Torishima, Japan, Pacific Ocean, 2009

- Insecttikka – Hamburg, Germany / Amsterdam, The Netherlands, 2010

- SubAquattikka – ZOO Ljubljana, Slovenia, 2010

Ballettikka Internettikka е копродукција на Intima Virtual Base (www.intima.org), Cona (www.cona.si) 2001–2010 и Aksioma 2003.

Игор Штромајер

www.intima.org

- е интимен мобилен комуникатор и медија уметник. Тој ги истражува интимните емотивни тактики и трауматичните ниско технолошки герила стратегии. Своите дела ги има покажувано на повеќе од стотина изложби во педесет земји на сите континенти и има добиено бројни награди. Неговите уметнички дела се вклучени во постојаните збирки на Центарот Жорж Помпиду, Париз, Националниот музеј на кралицата Софија, Мадрид, Модерната галерија Љубљана, Computerfinearts, Њујорк, Уметничката галерија на Марибор и др.

Бране Зорман

www.cona.si

- е композитор и манипулатор со звук. Меѓу 1982 и 1986 година беше водач на словенечката панк група O!KULT. Тој е пионер на словенечката техно музичка сцена. Од 1987 година компонира музика за словенечки и за меѓународни театарски, танцови и мултимедијални перформанси и проекти, а има гостувано ширум Европа. Од неодамна работи со Ирена Пивка на серија аудио-визуелни инсталации и на радио Cona – привремена радио станица за современа уметност.

*Расшколувано знаење е партнерски проект на НВО Контрапункт (Културен центар Точка) од Скопје (http://kontrapunkt-mk.org) и ТкХ (Теорија која хода) платформа за теорија и практика, од Белград (http://tkh-generator.net), кој се реализира со финансиска поддршка од Швајцарската програма за култура за Западен Балкан (http://scp-ba.net).

Контрапункт (Скопје) и Теорија која хода (Белград), во рамки на проектот Расшколувано знаење

претставуваат

Ballettikka Internettikka: Љубов без милост

Јавна презентација и разговор со уметникот Игор Штромајер

Сабота, 11 декември 2010, 20 часот

(траење: 90 минути)

Место: Културен центар ЦК, Скопје

Презентација на проектот:

Ballettikka Internettikka – internet ballet (2001-2011)

www.intima.org/bi

на Игор Штромајер и Бране Зорман

Ќе се бориме со нив на плажите. Ќе се бориме со нив на земја. Ќе се бориме со нив во полињата и на улиците, ќе се бориме на ридовите. Никогаш нема да се предадеме

Винстон Черчил

Ballettikka Internettikka претставува низа тактички уметнички проекти кои почнаа во 2001 година преку истражување на интернет балетот. Проектот ги истражува безжичните интернет балетски изведби комбинирани со герила тактики и подвижни интернет стратегии на емитирање.

Ballettikka Internettikka користи невозможни врски за да развие можни стратегии на отпор и непочитување. Проектот учествува во веќе постојните протоколи на комуникација, но без да биде сервилен кон овие протоколи. Тој отвора врски меѓу емотивноста и технологијата, продукцијата и етиката, желбата и организацијата, имагинацијата и институцијата. Распределувањето на политиката и интимноста без никаква логика и цел, со употребата на ограничени, дефинирани и контролирани протоколи е дистопија и непотчинувачки протест кон светот на капиталот, кој може да биде разружан само со употреба на сопствени тактики.

Автори: Игор Штромајер и Бране Зорман

Теориски советник: Бојана Кунст

Од 2001 до 2010 година беа изведени деветнаесет  главни Ballettikka Internettikka акции:

- Net Ballet – Internet, 2001

- Ballet Net – The Bolshoi Theatre, Moscow, Russia, 2002

- M-III Robot Ballet – Bergen International Theatre, Bergen, Norway, 2003

- BRVI – Ballettikka RealVideo Internettikka – Television Slovenia – Cultural Program, U3, 2003

- Autto Mobillikka – Ljubljana Motorway Ring, Slovenia, 2003

- Illegallikka Robottikka – Teatro alla Scala, Milan, Italy, 2004

- BEO Guerrillikka – National Theatre, Belgrade, Serbia, 2005

- VolksNetBallet – Volksbühne, Berlin, Germany, 2006

- Portraits – Internet, 2007

- Aeronauttikka – Internet, 2007

- RenminNetBallet – Hong Kong City Hall, 2007

- Stattikka – CYNETart, Trans-Media-Akademie Hellerau, Dresden, Germany, 2007

- Olymppikka – Internet, Fire Polygon, 2008

- Hydraullikka – Plaza del Rey, Madrid, Spain, 2008

- Intermenttikka – Total Museum of Contemporary Art, Seoul, Korea, 2008

- Norddikka – Svalbard, Norway, Arctic Ocean, 2008/2009

- Nipponnikka – Minami Torishima, Japan, Pacific Ocean, 2009

- Insecttikka – Hamburg, Germany / Amsterdam, The Netherlands, 2010

- SubAquattikka – ZOO Ljubljana, Slovenia, 2010

Ballettikka Internettikka е копродукција на Intima Virtual Base (www.intima.org), Cona (www.cona.si) 2001–2010 и Aksioma 2003.

Игор Штромајер

www.intima.org

- е интимен мобилен комуникатор и медија уметник. Тој ги истражува интимните емотивни тактики и трауматичните ниско технолошки герила стратегии. Своите дела ги има покажувано на повеќе од стотина изложби во педесет земји на сите континенти и има добиено бројни награди. Неговите уметнички дела се вклучени во постојаните збирки на Центарот Жорж Помпиду, Париз, Националниот музеј на кралицата Софија, Мадрид, Модерната галерија Љубљана, Computerfinearts, Њујорк, Уметничката галерија на Марибор и др.

Бране Зорман

www.cona.si

- е композитор и манипулатор со звук. Меѓу 1982 и 1986 година беше водач на словенечката панк група O!KULT. Тој е пионер на словенечката техно музичка сцена. Од 1987 година компонира музика за словенечки и за меѓународни театарски, танцови и мултимедијални перформанси и проекти, а има гостувано ширум Европа. Од неодамна работи со Ирена Пивка на серија аудио-визуелни инсталации и на радио Cona – привремена радио станица за современа уметност.

Teorija koja Hoda i 51. Oktobarski salon

Vas pozivaju na

RAŠKOLOVANU VIDEO UČIONICU

Pozivamo Vas da posetite Raškolovanu video učionicu, koja je otvorena za javnost od 30. oktobra do završetka izložbe, 21. novembra u prostoru ovogodišnjeg Oktobarskog salona u Resavskoj 40b.

Raškolovana video učionica je istraživačko-umetnički rad grupe umetnika i kulturnih radnika, učesnika projekta „Raškolovano znanje“ Teorije koja Hoda – koja je pozvana da realizuje jedan od paralelnih programa ovogodišnjeg Oktobarskog salona.

Rad se sastoji od serije video intervjua koje smo tokom trajanja Oktobarskog salona vodili sa umetnicima i gostima izložbe, kao i akterima lokalne kulturno-umetničke scene. Međutim, intervjuisani ovog puta ne govore o svom radu, već smo ih pozvali da kao istaknuti akteri savremene internacionalne kulturno-umetničke scene govore o toj sceni i svojim pozicijama i ulozima u nju. Tematski okvir intervjua su problematike kulturne politike i nezavisne scene, kao i prakse aRtivizma (koje spajaju umetnost i aktivizam, pokreću pitanja društvene kritike, intelektualnog vlasništva, dostupnosti video umetnosti itd). Raškolovana video učionica je istovremeno deo procesa našeg istraživanja scene i kolektivnog samoobrazovanja, ali i rad koji pokušava da skrene pažnju javnosti na ključne tačke strukturacije savremene nezavisne scene.

Za sada možete pogledati sledeće intervjue:
Rosa Barba, vizuelna umetnica
Tim Etchells, pozorišni i vizuelni umetnik, umetnički direktor grupe Forced Entertainment
Julieta Aranda, vizuelna umetnica i osnivačica internacionalne platforme e-flux
Jelena Vesić, freelance kustoskinja, urednica časopisa Prelom
Mia David, v.d. direktorka KCB-a, urednica magazina Kvart

I nakon otvaranja Raškolovane video učionice, nastavljamo sa radom, tako da će Učionici biti dodato još intervjua. O tome ćemo Vas naknadno obavestiti.

——————————————–

Koncept: Marta Popivoda
Koautori: Katarina Petrović, Dragana Zarevska, Marijana Cvetković, Maja Marković, Doplgenger (Boško Prostran, Isidora Ilić), Aneta Stojnić, Nevena Janković, Dragana Jovović, i Marta Popivoda
Saradnici: Marina Lauš, Marija Bejkova, Jasmina Mitkovska, Vladimir Palibrk, Biljana Dimitrova, Ksenija Čočkova, Tamara Bušterska, Vladimir Vidić

Produkcija: Kulturni centar Beograda i TkH platforma, 2010.

Ovo delo je licencirano licencom Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 Serbia. Da biste videli kopiju ove licence, pogledajte http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/rs/

www.tkh-generator.net
http://oktobarskisalon.org
www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net

Raškolovano znanje je partnerski projekat TkH platforme za teoriju i praksu izvođačkih umetnosti iz Beograda i organizacije Kontrapunkt iz Skoplja, a finansijski je podržan od strane Švajcarskog Programa za Kulturu za Zapadni Balkan.

Teorija koja Hoda i 51. Oktobarski salon

Vas pozivaju na

RAŠKOLOVANU VIDEO UČIONICU

Pozivamo Vas da posetite Raškolovanu video učionicu, koja je otvorena za javnost od 30. oktobra do završetka izložbe, 21. novembra u prostoru ovogodišnjeg Oktobarskog salona u Resavskoj 40b.

Raškolovana video učionica je istraživačko-umetnički rad grupe umetnika i kulturnih radnika, učesnika projekta „Raškolovano znanje“ Teorije koja Hoda – koja je pozvana da realizuje jedan od paralelnih programa ovogodišnjeg Oktobarskog salona.

Rad se sastoji od serije video intervjua koje smo tokom trajanja Oktobarskog salona vodili sa umetnicima i gostima izložbe, kao i akterima lokalne kulturno-umetničke scene. Međutim, intervjuisani ovog puta ne govore o svom radu, već smo ih pozvali da kao istaknuti akteri savremene internacionalne kulturno-umetničke scene govore o toj sceni i svojim pozicijama i ulozima u nju. Tematski okvir intervjua su problematike kulturne politike i nezavisne scene, kao i prakse aRtivizma (koje spajaju umetnost i aktivizam, pokreću pitanja društvene kritike, intelektualnog vlasništva, dostupnosti video umetnosti itd). Raškolovana video učionica je istovremeno deo procesa našeg istraživanja scene i kolektivnog samoobrazovanja, ali i rad koji pokušava da skrene pažnju javnosti na ključne tačke strukturacije savremene nezavisne scene.

Za sada možete pogledati sledeće intervjue:
Rosa Barba, vizuelna umetnica
Tim Etchells, pozorišni i vizuelni umetnik, umetnički direktor grupe Forced Entertainment
Julieta Aranda, vizuelna umetnica i osnivačica internacionalne platforme e-flux
Jelena Vesić, freelance kustoskinja, urednica časopisa Prelom
Mia David, v.d. direktorka KCB-a, urednica magazina Kvart

I nakon otvaranja Raškolovane video učionice, nastavljamo sa radom, tako da će Učionici biti dodato još intervjua. O tome ćemo Vas naknadno obavestiti.

——————————————–

Koncept: Marta Popivoda
Koautori: Katarina Petrović, Dragana Zarevska, Marijana Cvetković, Maja Marković, Doplgenger (Boško Prostran, Isidora Ilić), Aneta Stojnić, Nevena Janković, Dragana Jovović, i Marta Popivoda
Saradnici: Marina Lauš, Marija Bejkova, Jasmina Mitkovska, Vladimir Palibrk, Biljana Dimitrova, Ksenija Čočkova, Tamara Bušterska, Vladimir Vidić

Produkcija: Kulturni centar Beograda i TkH platforma, 2010.

Ovo delo je licencirano licencom Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 Serbia. Da biste videli kopiju ove licence, pogledajte http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/rs/

www.tkh-generator.net
http://oktobarskisalon.org
www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net

Raškolovano znanje je partnerski projekat TkH platforme za teoriju i praksu izvođačkih umetnosti iz Beograda i organizacije Kontrapunkt iz Skoplja, a finansijski je podržan od strane Švajcarskog Programa za Kulturu za Zapadni Balkan.

Во четврток (18 ноември) со почеток во 19:30, во клубот ГЕМ ќе се одржи предавање на Борис Буден на тема: „Што сака ослободениот Бог? (за ренесансата на религијата во посткомунизмот)“. По предавањето ќе следи отворена дискусија.

Во продолжение го пренесуваме кусото резиме на предавањето.

Што се крие зад феноменот на десекуларизација која како епидемија ги зафати сите општества на посткомунистичкиот исток? Ренесансата на верата, ослободена, како тоа вообичаено се нарекува, го става во пранги атеистичкиот тоталитаризам? Навистина, веруваат ли луѓето денес повеќе од порано? Да си припомниме: во својот однос кон религијата, комунизмот не беше ништо друго освен, за волја на вистината еден порадикален, вид на нововековна секуларизација. Бог не е укинат туку е протеран во приватната сфера на општествениот живот. После падот на комунизмот, тој се враќа во општеството, на улиците, во фабриките, во училиштата, во медиумите. Значи, сега, станува збор не за ренесансата на верата туку за ренесансата на нејзината државна улога. Но зар не тврдеше комунизмот дека вистината за верата е во нејзината општествена улога? Не се ли крие во општествената сеприсутност на верата триумфот на комунистичкиот атеизам? Дали веруваме помалку или повеќе од порано? Како веруваме?

Борис Буден е теоретичар, критичар на културните феномени, писател и еден од најзначајните промотори на критичкото мислење во поранешна Југославија. Студирал филозофија во Загреб, а докторирал во областа на Културната теорија на Хумболтовиот универзитет во Берлин. Во 90’ години го основа и уредува списанието Аркзин, во Загреб. Неговите есеи и написи се однесуваат на теми од областа на филозофијата, политиката и критичкото промислување на уметноста и културата. Автор е на повеќе книги од кои ги издвојуваме: Зона на транзиција: За крајот на Посткомунизмот (2009); Ветувањата на еден концепт (со Стефан Новотни) (2008); Вавилонското семе: Дали културата е преводлива? (2004). Воедно се бави со превод, а од позначајните негови преводи се делата на Сигмунд Фројд на Хрватски. Борис Буден во моментов живее и работи во Берлин.

Предавањето е во рамки на проектот „Расшколувано знаење“.

Расшколувано знаење е партнерски проект на НВО Контрапункт (Културен центар Точка) од Скопје (http://kontrapunkt-mk.org) и ТкХ (Теорија која хода) платформа за теорија и практика, од Белград (http://tkh-generator.net), кој се реализира со финансиска поддршка од Швајцарската програма за култура за Западен Балкан (http://scp-ba.net).

Во четврток (18 ноември) со почеток во 19:30, во клубот ГЕМ ќе се одржи предавање на Борис Буден на тема: „Што сака ослободениот Бог? (за ренесансата на религијата во посткомунизмот)“. По предавањето ќе следи отворена дискусија.

Во продолжение го пренесуваме кусото резиме на предавањето.

Што се крие зад феноменот на десекуларизација која како епидемија ги зафати сите општества на посткомунистичкиот исток? Ренесансата на верата, ослободена, како тоа вообичаено се нарекува, го става во пранги атеистичкиот тоталитаризам? Навистина, веруваат ли луѓето денес повеќе од порано? Да си припомниме: во својот однос кон религијата, комунизмот не беше ништо друго освен, за волја на вистината еден порадикален, вид на нововековна секуларизација. Бог не е укинат туку е протеран во приватната сфера на општествениот живот. После падот на комунизмот, тој се враќа во општеството, на улиците, во фабриките, во училиштата, во медиумите. Значи, сега, станува збор не за ренесансата на верата туку за ренесансата на нејзината државна улога. Но зар не тврдеше комунизмот дека вистината за верата е во нејзината општествена улога? Не се ли крие во општествената сеприсутност на верата триумфот на комунистичкиот атеизам? Дали веруваме помалку или повеќе од порано? Како веруваме?

Борис Буден е теоретичар, критичар на културните феномени, писател и еден од најзначајните промотори на критичкото мислење во поранешна Југославија. Студирал филозофија во Загреб, а докторирал во областа на Културната теорија на Хумболтовиот универзитет во Берлин. Во 90’ години го основа и уредува списанието Аркзин, во Загреб. Неговите есеи и написи се однесуваат на теми од областа на филозофијата, политиката и критичкото промислување на уметноста и културата. Автор е на повеќе книги од кои ги издвојуваме: Зона на транзиција: За крајот на Посткомунизмот (2009); Ветувањата на еден концепт (со Стефан Новотни) (2008); Вавилонското семе: Дали културата е преводлива? (2004). Воедно се бави со превод, а од позначајните негови преводи се делата на Сигмунд Фројд на Хрватски. Борис Буден во моментов живее и работи во Берлин.

Предавањето е во рамки на проектот „Расшколувано знаење“.

Расшколувано знаење е партнерски проект на НВО Контрапункт (Културен центар Точка) од Скопје (http://kontrapunkt-mk.org) и ТкХ (Теорија која хода) платформа за теорија и практика, од Белград (http://tkh-generator.net), кој се реализира со финансиска поддршка од Швајцарската програма за култура за Западен Балкан (http://scp-ba.net).
Во четврток (18 ноември) со почеток во 19:30, во клубот ГЕМ ќе се одржи предавање на Борис Буден на тема: „Што сака ослободениот Бог? (за ренесансата на религијата во посткомунизмот)“. По предавањето ќе следи отворена дискусија.

Во продолжение го пренесуваме кусото резиме на предавањето.

Што се крие зад феноменот на десекуларизација која како епидемија ги зафати сите општества на посткомунистичкиот исток? Ренесансата на верата, ослободена, како тоа вообичаено се нарекува, го става во пранги атеистичкиот тоталитаризам? Навистина, веруваат ли луѓето денес повеќе од порано? Да си припомниме: во својот однос кон религијата, комунизмот не беше ништо друго освен, за волја на вистината еден порадикален, вид на нововековна секуларизација. Бог не е укинат туку е протеран во приватната сфера на општествениот живот. После падот на комунизмот, тој се враќа во општеството, на улиците, во фабриките, во училиштата, во медиумите. Значи, сега, станува збор не за ренесансата на верата туку за ренесансата на нејзината државна улога. Но зар не тврдеше комунизмот дека вистината за верата е во нејзината општествена улога? Не се ли крие во општествената сеприсутност на верата триумфот на комунистичкиот атеизам? Дали веруваме помалку или повеќе од порано? Како веруваме?

Борис Буден е теоретичар, критичар на културните феномени, писател и еден од најзначајните промотори на критичкото мислење во поранешна Југославија. Студирал филозофија во Загреб, а докторирал во областа на Културната теорија на Хумболтовиот универзитет во Берлин. Во 90’ години го основа и уредува списанието Аркзин, во Загреб. Неговите есеи и написи се однесуваат на теми од областа на филозофијата, политиката и критичкото промислување на уметноста и културата. Автор е на повеќе книги од кои ги издвојуваме: Зона на транзиција: За крајот на Посткомунизмот (2009); Ветувањата на еден концепт (со Стефан Новотни) (2008); Вавилонското семе: Дали културата е преводлива? (2004). Воедно се бави со превод, а од позначајните негови преводи се делата на Сигмунд Фројд на Хрватски. Борис Буден во моментов живее и работи во Берлин.

Предавањето е во рамки на проектот „Расшколувано знаење“.

Расшколувано знаење е партнерски проект на НВО Контрапункт (Културен центар Точка) од Скопје (http://kontrapunkt-mk.org) и ТкХ (Теорија која хода) платформа за теорија и практика, од Белград (http://tkh-generator.net), кој се реализира со финансиска поддршка од Швајцарската програма за култура за Западен Балкан (http://scp-ba.net).

Teorija koja Hoda i 51. Oktobarski salon

Vas pozivaju na predstavljanje projekta

RAŠKOLOVANA VIDEO UČIONICA

U subotu 20. novembra u 19.00 dođite na predstavljanje i razgovor o projektu Raškolovana video učionica, u prostoru ovogodišnjeg Oktobarskog salona u Resavskoj 40b/I sprat.

Raškolovana video učionica je istraživačko-umetnički rad grupe umetnika i kulturnih radnika, učesnika projekta „Raškolovano znanje*“ Teorije koja Hoda – koja je pozvana da realizuje jedan od paralelnih programa ovogodišnjeg Oktobarskog salona.

Rad se sastoji od serije video intervjua koje smo tokom trajanja Oktobarskog salona vodili sa umetnicima i gostima izložbe, kao i akterima lokalne kulturno-umetničke scene. Međutim, intervjuisani ovog puta ne govore o svom radu, već smo ih pozvali da kao istaknuti akteri savremene internacionalne kulturno-umetničke scene govore o toj sceni i svojim pozicijama i ulozima u nju. Tematski okvir intervjua su problematike kulturne politike i nezavisne scene, kao i prakse aRtivizma (koje spajaju umetnost i aktivizam, pokreću pitanja društvene kritike, intelektualnog vlasništva, dostupnosti video umetnosti itd). Raškolovana video učionica je istovremeno deo procesa našeg istraživanja scene i kolektivnog samoobrazovanja, ali i rad koji pokušava da skrene pažnju javnosti na ključne tačke strukturacije savremene nezavisne scene.

Moćićete da pogledate sledeće intervjue:
Rosa Barba, vizuelna umetnica
Tim Etchells, pozorišni i vizuelni umetnik, umetnički direktor grupe Forced Entertainment
Julieta Aranda, vizuelna umetnica i osnivačica internacionalne platforme e-flux
Jelena Vesićfreelance kustoskinja, urednica časopisa Prelom
Mia David, v.d. direktorka KCB-a, urednica magazina Kvart
Vladimir Palibrk, urednik i art-menadžer galerije Elektrika, Pančevo

———————————————

Koncept: Marta Popivoda
Koautori: Katarina Petrović, Dragana Zarevska, Marijana Cvetković, Maja Marković, Doplgenger (Boško Prostran, Isidora Ilić), Aneta Stojnić, Nevena Janković, Dragana Jovović, i Marta Popivoda
Saradnici: Marina Lauš, Marija Bejkova, Jasmina Mitkovska, Vladimir Palibrk, Biljana Dimitrova, Ksenija Čočkova, Tamara Bušterska, Vladimir Vidić
Produkcija: Kulturni centar Beograda i TkH platforma, 2010.

Ovo delo je licencirano licencom Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 Serbia. Da biste videli kopiju ove licence, pogledajte http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/rs/

www.tkh-generator.net

http://oktobarskisalon.org

www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net

*Raškolovano znanje je partnerski projekat TkH platforme za teoriju i praksu izvođačkih umetnosti iz Beograda i organizacije Kontrapunkt iz Skoplja, a finansijski je podržan od strane Švajcarskog Programa za Kulturu za Zapadni Balkan.

http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/digg_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/reddit_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/stumbleupon_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/delicious_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/technorati_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/google_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/myspace_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/facebook_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/twitter_48.png

Предавање со дискусија :: БОРИС БУДЕН: Што сака ослободениот Бог? :: 18 ноември, 19.30 :: Клуб ГЕМ

Magacin u Kraljevića Marka, 21. maj 2011, 20.00

Prezentacija sa diskusijom
IRWIN I NEUE SLOWENICSHE KUNST: Dušan Mandić i Borut Vogelnik
„SEDAM KNJIGA O RETRO-PRINCIPU“

Teorija koja Hoda (Beograd) i Kontrapunkt (Skoplje), u okviru projekta Raškolovano znanje(o^o), organizuju javnu prezentaciju i diskusiju s Dušanom Mandićem i Borutom Vogelnikom, umetnicima i članovima kolektiva Irwin iz Ljubljane.

Irwin je umetnički kolektiv koji su 1983. u Ljubljani oformili slikari Dušan Mandić, Miran Mohar, Andrej Savski, Roman Uranjek i Borut Vogelnik. Godinu dana kasnije, zajedno sa muzičkom grupom Laibach i pozorišnom trupom Scipion Našice Sisters osnovali su pokret Neue Slowenische Kunst (NSK), čija je politička i socijalno angažovana umetnička estetika prerasla u jedan od najznačajnijih kulturnih fenomena na prostorima bivše Jugoslavije, poslednjih decenija 20. veka. Pri ovom pokretu deluju i grupe Noordung, Studio novog kolektivizma, Odjel čiste i primenjene filozofije, kao i mnoge druge, u zavisnosti od potrebe i prilike. Za formiranje njihove estetike ključan je postupak aproprijacije totalitarističkih, ekstremno nacionalističkih i nacističkih simbola, kao i princip “retroavangardizma” (kasnije: “retrogradizma”) kojim se retrogradni simboli apliciraju u avangardni kontekst. Za njihov rad važan je i pojam novog kolektivizma, kojim se redefiniše pozicija umetnika kao individue.

Jedan od njihovih najpoznatijih umetničkih projekata, bilo je proglašenje nezavisne NSK države, 1991, u vreme kada počinju ratovi i rasparčavanje Jugoslavije.
Izlagali su na najrelevantnijim evropskim i američkim izložbama, a 2004. nagrađeni su Jakopičevom nagradom, najznačajnijim slovenačkim umetničkim priznanjem.

Umetnička praksa kolektiva Irwin u proteklih dvadeset godina, podrazumeva i teorijsku autorefleksiju. Tako je nastala edicija od sedam knjiga, vezanih za pet ključnih projekata ovog kolektiva. U njima su artikulisane teorijske implikacije retroprincipa, kao i drugi pojmovi vezani za njihov rad i društvenu stvarnost u kojoj je nastao.

Dušan Mandić i Borut Vogelnik, članovi kolektiva Irwin u Beograd su došli na poziv samoobrazovnih grupa “Umetnost i aktivizam”, “Umetnost i/kao politika” i “Kulturne politike nezavisne scene” koje rade u okviru projekta Raškolovano znanje. Njihova javna prezentacija rada sa diskusijom, završna je sesija radionice koju su držali ovim grupama.

*Raškolovano znanje je partnerski projekat Teorije koja hoda (http://tkh-generator.net) i organizacije Kontrapunkt iz Skoplja (http://kontrapunkt-mk.org), a finansijski je podržan od strane Švajcarskog Programa za Kulturu za Zapadni Balkan (www.scp-ba.net).

Контрапункт (Скопје) и Теорија која хода (Белград), во рамки на проектот Расшколувано знаење

претставуваат

Ballettikka Internettikka: Љубов без милост

Јавна презентација и разговор со уметникот Игор Штромајер

Сабота, 11 декември 2010, 20 часот

(траење: 90 минути)

Место: Културен центар ЦК, Скопје

Презентација на проектот:

Ballettikka Internettikka – internet ballet (2001-2011)

www.intima.org/bi

на Игор Штромајер и Бране Зорман

Ќе се бориме со нив на плажите. Ќе се бориме со нив на земја. Ќе се бориме со нив во полињата и на улиците, ќе се бориме на ридовите. Никогаш нема да се предадеме

Винстон Черчил

Ballettikka Internettikka претставува низа тактички уметнички проекти кои почнаа во 2001 година преку истражување на интернет балетот. Проектот ги истражува безжичните интернет балетски изведби комбинирани со герила тактики и подвижни интернет стратегии на емитирање.

Ballettikka Internettikka користи невозможни врски за да развие можни стратегии на отпор и непочитување. Проектот учествува во веќе постојните протоколи на комуникација, но без да биде сервилен кон овие протоколи. Тој отвора врски меѓу емотивноста и технологијата, продукцијата и етиката, желбата и организацијата, имагинацијата и институцијата. Распределувањето на политиката и интимноста без никаква логика и цел, со употребата на ограничени, дефинирани и контролирани протоколи е дистопија и непотчинувачки протест кон светот на капиталот, кој може да биде разружан само со употреба на сопствени тактики.

Автори: Игор Штромајер и Бране Зорман

Теориски советник: Бојана Кунст

Од 2001 до 2010 година беа изведени деветнаесет  главни Ballettikka Internettikka акции:

- Net Ballet – Internet, 2001

- Ballet Net – The Bolshoi Theatre, Moscow, Russia, 2002

- M-III Robot Ballet – Bergen International Theatre, Bergen, Norway, 2003

- BRVI – Ballettikka RealVideo Internettikka – Television Slovenia – Cultural Program, U3, 2003

- Autto Mobillikka – Ljubljana Motorway Ring, Slovenia, 2003

- Illegallikka Robottikka – Teatro alla Scala, Milan, Italy, 2004

- BEO Guerrillikka – National Theatre, Belgrade, Serbia, 2005

- VolksNetBallet – Volksbühne, Berlin, Germany, 2006

- Portraits – Internet, 2007

- Aeronauttikka – Internet, 2007

- RenminNetBallet – Hong Kong City Hall, 2007

- Stattikka – CYNETart, Trans-Media-Akademie Hellerau, Dresden, Germany, 2007

- Olymppikka – Internet, Fire Polygon, 2008

- Hydraullikka – Plaza del Rey, Madrid, Spain, 2008

- Intermenttikka – Total Museum of Contemporary Art, Seoul, Korea, 2008

- Norddikka – Svalbard, Norway, Arctic Ocean, 2008/2009

- Nipponnikka – Minami Torishima, Japan, Pacific Ocean, 2009

- Insecttikka – Hamburg, Germany / Amsterdam, The Netherlands, 2010

- SubAquattikka – ZOO Ljubljana, Slovenia, 2010

Ballettikka Internettikka е копродукција на Intima Virtual Base (www.intima.org), Cona (www.cona.si) 2001–2010 и Aksioma 2003.

Игор Штромајер

www.intima.org

- е интимен мобилен комуникатор и медија уметник. Тој ги истражува интимните емотивни тактики и трауматичните ниско технолошки герила стратегии. Своите дела ги има покажувано на повеќе од стотина изложби во педесет земји на сите континенти и има добиено бројни награди. Неговите уметнички дела се вклучени во постојаните збирки на Центарот Жорж Помпиду, Париз, Националниот музеј на кралицата Софија, Мадрид, Модерната галерија Љубљана, Computerfinearts, Њујорк, Уметничката галерија на Марибор и др.

Бране Зорман

www.cona.si

- е композитор и манипулатор со звук. Меѓу 1982 и 1986 година беше водач на словенечката панк група O!KULT. Тој е пионер на словенечката техно музичка сцена. Од 1987 година компонира музика за словенечки и за меѓународни театарски, танцови и мултимедијални перформанси и проекти, а има гостувано ширум Европа. Од неодамна работи со Ирена Пивка на серија аудио-визуелни инсталации и на радио Cona – привремена радио станица за современа уметност.

Teorija koja Hoda i 51. Oktobarski salon

Vas pozivaju na predstavljanje projekta

RAŠKOLOVANA VIDEO UČIONICA

U subotu 20. novembra u 19.00 dođite na predstavljanje i razgovor o projektu Raškolovana video učionica, u prostoru ovogodišnjeg Oktobarskog salona u Resavskoj 40b/I sprat.

Raškolovana video učionica je istraživačko-umetnički rad grupe umetnika i kulturnih radnika, učesnika projekta „Raškolovano znanje*“ Teorije koja Hoda – koja je pozvana da realizuje jedan od paralelnih programa ovogodišnjeg Oktobarskog salona.

Rad se sastoji od serije video intervjua koje smo tokom trajanja Oktobarskog salona vodili sa umetnicima i gostima izložbe, kao i akterima lokalne kulturno-umetničke scene. Međutim, intervjuisani ovog puta ne govore o svom radu, već smo ih pozvali da kao istaknuti akteri savremene internacionalne kulturno-umetničke scene govore o toj sceni i svojim pozicijama i ulozima u nju. Tematski okvir intervjua su problematike kulturne politike i nezavisne scene, kao i prakse aRtivizma (koje spajaju umetnost i aktivizam, pokreću pitanja društvene kritike, intelektualnog vlasništva, dostupnosti video umetnosti itd). Raškolovana video učionica je istovremeno deo procesa našeg istraživanja scene i kolektivnog samoobrazovanja, ali i rad koji pokušava da skrene pažnju javnosti na ključne tačke strukturacije savremene nezavisne scene.

Moćićete da pogledate sledeće intervjue:
Rosa Barba, vizuelna umetnica
Tim Etchells, pozorišni i vizuelni umetnik, umetnički direktor grupe Forced Entertainment
Julieta Aranda, vizuelna umetnica i osnivačica internacionalne platforme e-flux
Jelena Vesićfreelance kustoskinja, urednica časopisa Prelom
Mia David, v.d. direktorka KCB-a, urednica magazina Kvart
Vladimir Palibrk, urednik i art-menadžer galerije Elektrika, Pančevo

———————————————

Koncept: Marta Popivoda
Koautori: Katarina Petrović, Dragana Zarevska, Marijana Cvetković, Maja Marković, Doplgenger (Boško Prostran, Isidora Ilić), Aneta Stojnić, Nevena Janković, Dragana Jovović, i Marta Popivoda
Saradnici: Marina Lauš, Marija Bejkova, Jasmina Mitkovska, Vladimir Palibrk, Biljana Dimitrova, Ksenija Čočkova, Tamara Bušterska, Vladimir Vidić
Produkcija: Kulturni centar Beograda i TkH platforma, 2010.

Ovo delo je licencirano licencom Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 Serbia. Da biste videli kopiju ove licence, pogledajte http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/rs/

www.tkh-generator.net

http://oktobarskisalon.org

www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net

*Raškolovano znanje je partnerski projekat TkH platforme za teoriju i praksu izvođačkih umetnosti iz Beograda i organizacije Kontrapunkt iz Skoplja, a finansijski je podržan od strane Švajcarskog Programa za Kulturu za Zapadni Balkan.

Контрапункт (Скопје) и Теорија која хода (Белград), во рамки на проектот Расшколувано знаење*

претставуваат

Ballettikka Internettikka: Љубов без милост

Јавна презентација и разговор со уметникот Игор Штромајер

Сабота, 11 декември 2010, 20 часот

(траење: 90 минути)

Место: Културен центар ЦК, Скопје

Презентација на проектот:

Ballettikka Internettikka – internet ballet (2001-2011)

www.intima.org/bi

на Игор Штромајер и Бране Зорман

Ќе се бориме со нив на плажите. Ќе се бориме со нив на земја. Ќе се бориме со нив во полињата и на улиците, ќе се бориме на ридовите. Никогаш нема да се предадеме

Винстон Черчил

Ballettikka Internettikka претставува низа тактички уметнички проекти кои почнаа во 2001 година преку истражување на интернет балетот. Проектот ги истражува безжичните интернет балетски изведби комбинирани со герила тактики и подвижни интернет стратегии на емитирање.

Ballettikka Internettikka користи невозможни врски за да развие можни стратегии на отпор и непочитување. Проектот учествува во веќе постојните протоколи на комуникација, но без да биде сервилен кон овие протоколи. Тој отвора врски меѓу емотивноста и технологијата, продукцијата и етиката, желбата и организацијата, имагинацијата и институцијата. Распределувањето на политиката и интимноста без никаква логика и цел, со употребата на ограничени, дефинирани и контролирани протоколи е дистопија и непотчинувачки протест кон светот на капиталот, кој може да биде разружан само со употреба на сопствени тактики.

Автори: Игор Штромајер и Бране Зорман

Теориски советник: Бојана Кунст

Од 2001 до 2010 година беа изведени деветнаесет  главни Ballettikka Internettikka акции:

- Net Ballet – Internet, 2001

- Ballet Net – The Bolshoi Theatre, Moscow, Russia, 2002

- M-III Robot Ballet – Bergen International Theatre, Bergen, Norway, 2003

- BRVI – Ballettikka RealVideo Internettikka – Television Slovenia – Cultural Program, U3, 2003

- Autto Mobillikka – Ljubljana Motorway Ring, Slovenia, 2003

- Illegallikka Robottikka – Teatro alla Scala, Milan, Italy, 2004

- BEO Guerrillikka – National Theatre, Belgrade, Serbia, 2005

- VolksNetBallet – Volksbühne, Berlin, Germany, 2006

- Portraits – Internet, 2007

- Aeronauttikka – Internet, 2007

- RenminNetBallet – Hong Kong City Hall, 2007

- Stattikka – CYNETart, Trans-Media-Akademie Hellerau, Dresden, Germany, 2007

- Olymppikka – Internet, Fire Polygon, 2008

- Hydraullikka – Plaza del Rey, Madrid, Spain, 2008

- Intermenttikka – Total Museum of Contemporary Art, Seoul, Korea, 2008

- Norddikka – Svalbard, Norway, Arctic Ocean, 2008/2009

- Nipponnikka – Minami Torishima, Japan, Pacific Ocean, 2009

- Insecttikka – Hamburg, Germany / Amsterdam, The Netherlands, 2010

- SubAquattikka – ZOO Ljubljana, Slovenia, 2010

Ballettikka Internettikka е копродукција на Intima Virtual Base (www.intima.org), Cona (www.cona.si) 2001–2010 и Aksioma 2003.

Игор Штромајер

www.intima.org

- е интимен мобилен комуникатор и медија уметник. Тој ги истражува интимните емотивни тактики и трауматичните ниско технолошки герила стратегии. Своите дела ги има покажувано на повеќе од стотина изложби во педесет земји на сите континенти и има добиено бројни награди. Неговите уметнички дела се вклучени во постојаните збирки на Центарот Жорж Помпиду, Париз, Националниот музеј на кралицата Софија, Мадрид, Модерната галерија Љубљана, Computerfinearts, Њујорк, Уметничката галерија на Марибор и др.

Бране Зорман

www.cona.si

- е композитор и манипулатор со звук. Меѓу 1982 и 1986 година беше водач на словенечката панк група O!KULT. Тој е пионер на словенечката техно музичка сцена. Од 1987 година компонира музика за словенечки и за меѓународни театарски, танцови и мултимедијални перформанси и проекти, а има гостувано ширум Европа. Од неодамна работи со Ирена Пивка на серија аудио-визуелни инсталации и на радио Cona – привремена радио станица за современа уметност.

*Расшколувано знаење е партнерски проект на НВО Контрапункт (Културен центар Точка) од Скопје (http://kontrapunkt-mk.org) и ТкХ (Теорија која хода) платформа за теорија и практика, од Белград (http://tkh-generator.net), кој се реализира со финансиска поддршка од Швајцарската програма за култура за Западен Балкан (http://scp-ba.net).

Контрапункт (Скопје) и Теорија која хода (Белград), во рамки на проектот Расшколувано знаење

претставуваат

Ballettikka Internettikka: Љубов без милост

Јавна презентација и разговор со уметникот Игор Штромајер

Сабота, 11 декември 2010, 20 часот

(траење: 90 минути)

Место: Културен центар ЦК, Скопје

Презентација на проектот:

Ballettikka Internettikka – internet ballet (2001-2011)

www.intima.org/bi

на Игор Штромајер и Бране Зорман

Ќе се бориме со нив на плажите. Ќе се бориме со нив на земја. Ќе се бориме со нив во полињата и на улиците, ќе се бориме на ридовите. Никогаш нема да се предадеме

Винстон Черчил

Ballettikka Internettikka претставува низа тактички уметнички проекти кои почнаа во 2001 година преку истражување на интернет балетот. Проектот ги истражува безжичните интернет балетски изведби комбинирани со герила тактики и подвижни интернет стратегии на емитирање.

Ballettikka Internettikka користи невозможни врски за да развие можни стратегии на отпор и непочитување. Проектот учествува во веќе постојните протоколи на комуникација, но без да биде сервилен кон овие протоколи. Тој отвора врски меѓу емотивноста и технологијата, продукцијата и етиката, желбата и организацијата, имагинацијата и институцијата. Распределувањето на политиката и интимноста без никаква логика и цел, со употребата на ограничени, дефинирани и контролирани протоколи е дистопија и непотчинувачки протест кон светот на капиталот, кој може да биде разружан само со употреба на сопствени тактики.

Автори: Игор Штромајер и Бране Зорман

Теориски советник: Бојана Кунст

Од 2001 до 2010 година беа изведени деветнаесет  главни Ballettikka Internettikka акции:

- Net Ballet – Internet, 2001

- Ballet Net – The Bolshoi Theatre, Moscow, Russia, 2002

- M-III Robot Ballet – Bergen International Theatre, Bergen, Norway, 2003

- BRVI – Ballettikka RealVideo Internettikka – Television Slovenia – Cultural Program, U3, 2003

- Autto Mobillikka – Ljubljana Motorway Ring, Slovenia, 2003

- Illegallikka Robottikka – Teatro alla Scala, Milan, Italy, 2004

- BEO Guerrillikka – National Theatre, Belgrade, Serbia, 2005

- VolksNetBallet – Volksbühne, Berlin, Germany, 2006

- Portraits – Internet, 2007

- Aeronauttikka – Internet, 2007

- RenminNetBallet – Hong Kong City Hall, 2007

- Stattikka – CYNETart, Trans-Media-Akademie Hellerau, Dresden, Germany, 2007

- Olymppikka – Internet, Fire Polygon, 2008

- Hydraullikka – Plaza del Rey, Madrid, Spain, 2008

- Intermenttikka – Total Museum of Contemporary Art, Seoul, Korea, 2008

- Norddikka – Svalbard, Norway, Arctic Ocean, 2008/2009

- Nipponnikka – Minami Torishima, Japan, Pacific Ocean, 2009

- Insecttikka – Hamburg, Germany / Amsterdam, The Netherlands, 2010

- SubAquattikka – ZOO Ljubljana, Slovenia, 2010

Ballettikka Internettikka е копродукција на Intima Virtual Base (www.intima.org), Cona (www.cona.si) 2001–2010 и Aksioma 2003.

Игор Штромајер

www.intima.org

- е интимен мобилен комуникатор и медија уметник. Тој ги истражува интимните емотивни тактики и трауматичните ниско технолошки герила стратегии. Своите дела ги има покажувано на повеќе од стотина изложби во педесет земји на сите континенти и има добиено бројни награди. Неговите уметнички дела се вклучени во постојаните збирки на Центарот Жорж Помпиду, Париз, Националниот музеј на кралицата Софија, Мадрид, Модерната галерија Љубљана, Computerfinearts, Њујорк, Уметничката галерија на Марибор и др.

Бране Зорман

www.cona.si

- е композитор и манипулатор со звук. Меѓу 1982 и 1986 година беше водач на словенечката панк група O!KULT. Тој е пионер на словенечката техно музичка сцена. Од 1987 година компонира музика за словенечки и за меѓународни театарски, танцови и мултимедијални перформанси и проекти, а има гостувано ширум Европа. Од неодамна работи со Ирена Пивка на серија аудио-визуелни инсталации и на радио Cona – привремена радио станица за современа уметност.

Teorija koja Hoda i 51. Oktobarski salon

Vas pozivaju na

RAŠKOLOVANU VIDEO UČIONICU

Pozivamo Vas da posetite Raškolovanu video učionicu, koja je otvorena za javnost od 30. oktobra do završetka izložbe, 21. novembra u prostoru ovogodišnjeg Oktobarskog salona u Resavskoj 40b.

Raškolovana video učionica je istraživačko-umetnički rad grupe umetnika i kulturnih radnika, učesnika projekta „Raškolovano znanje“ Teorije koja Hoda – koja je pozvana da realizuje jedan od paralelnih programa ovogodišnjeg Oktobarskog salona.

Rad se sastoji od serije video intervjua koje smo tokom trajanja Oktobarskog salona vodili sa umetnicima i gostima izložbe, kao i akterima lokalne kulturno-umetničke scene. Međutim, intervjuisani ovog puta ne govore o svom radu, već smo ih pozvali da kao istaknuti akteri savremene internacionalne kulturno-umetničke scene govore o toj sceni i svojim pozicijama i ulozima u nju. Tematski okvir intervjua su problematike kulturne politike i nezavisne scene, kao i prakse aRtivizma (koje spajaju umetnost i aktivizam, pokreću pitanja društvene kritike, intelektualnog vlasništva, dostupnosti video umetnosti itd). Raškolovana video učionica je istovremeno deo procesa našeg istraživanja scene i kolektivnog samoobrazovanja, ali i rad koji pokušava da skrene pažnju javnosti na ključne tačke strukturacije savremene nezavisne scene.

Za sada možete pogledati sledeće intervjue:
Rosa Barba, vizuelna umetnica
Tim Etchells, pozorišni i vizuelni umetnik, umetnički direktor grupe Forced Entertainment
Julieta Aranda, vizuelna umetnica i osnivačica internacionalne platforme e-flux
Jelena Vesić, freelance kustoskinja, urednica časopisa Prelom
Mia David, v.d. direktorka KCB-a, urednica magazina Kvart

I nakon otvaranja Raškolovane video učionice, nastavljamo sa radom, tako da će Učionici biti dodato još intervjua. O tome ćemo Vas naknadno obavestiti.

——————————————–

Koncept: Marta Popivoda
Koautori: Katarina Petrović, Dragana Zarevska, Marijana Cvetković, Maja Marković, Doplgenger (Boško Prostran, Isidora Ilić), Aneta Stojnić, Nevena Janković, Dragana Jovović, i Marta Popivoda
Saradnici: Marina Lauš, Marija Bejkova, Jasmina Mitkovska, Vladimir Palibrk, Biljana Dimitrova, Ksenija Čočkova, Tamara Bušterska, Vladimir Vidić

Produkcija: Kulturni centar Beograda i TkH platforma, 2010.

Ovo delo je licencirano licencom Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 Serbia. Da biste videli kopiju ove licence, pogledajte http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/rs/

www.tkh-generator.net
http://oktobarskisalon.org
www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net

Raškolovano znanje je partnerski projekat TkH platforme za teoriju i praksu izvođačkih umetnosti iz Beograda i organizacije Kontrapunkt iz Skoplja, a finansijski je podržan od strane Švajcarskog Programa za Kulturu za Zapadni Balkan.

Teorija koja Hoda i 51. Oktobarski salon

Vas pozivaju na

RAŠKOLOVANU VIDEO UČIONICU

Pozivamo Vas da posetite Raškolovanu video učionicu, koja je otvorena za javnost od 30. oktobra do završetka izložbe, 21. novembra u prostoru ovogodišnjeg Oktobarskog salona u Resavskoj 40b.

Raškolovana video učionica je istraživačko-umetnički rad grupe umetnika i kulturnih radnika, učesnika projekta „Raškolovano znanje“ Teorije koja Hoda – koja je pozvana da realizuje jedan od paralelnih programa ovogodišnjeg Oktobarskog salona.

Rad se sastoji od serije video intervjua koje smo tokom trajanja Oktobarskog salona vodili sa umetnicima i gostima izložbe, kao i akterima lokalne kulturno-umetničke scene. Međutim, intervjuisani ovog puta ne govore o svom radu, već smo ih pozvali da kao istaknuti akteri savremene internacionalne kulturno-umetničke scene govore o toj sceni i svojim pozicijama i ulozima u nju. Tematski okvir intervjua su problematike kulturne politike i nezavisne scene, kao i prakse aRtivizma (koje spajaju umetnost i aktivizam, pokreću pitanja društvene kritike, intelektualnog vlasništva, dostupnosti video umetnosti itd). Raškolovana video učionica je istovremeno deo procesa našeg istraživanja scene i kolektivnog samoobrazovanja, ali i rad koji pokušava da skrene pažnju javnosti na ključne tačke strukturacije savremene nezavisne scene.

Za sada možete pogledati sledeće intervjue:
Rosa Barba, vizuelna umetnica
Tim Etchells, pozorišni i vizuelni umetnik, umetnički direktor grupe Forced Entertainment
Julieta Aranda, vizuelna umetnica i osnivačica internacionalne platforme e-flux
Jelena Vesić, freelance kustoskinja, urednica časopisa Prelom
Mia David, v.d. direktorka KCB-a, urednica magazina Kvart

I nakon otvaranja Raškolovane video učionice, nastavljamo sa radom, tako da će Učionici biti dodato još intervjua. O tome ćemo Vas naknadno obavestiti.

——————————————–

Koncept: Marta Popivoda
Koautori: Katarina Petrović, Dragana Zarevska, Marijana Cvetković, Maja Marković, Doplgenger (Boško Prostran, Isidora Ilić), Aneta Stojnić, Nevena Janković, Dragana Jovović, i Marta Popivoda
Saradnici: Marina Lauš, Marija Bejkova, Jasmina Mitkovska, Vladimir Palibrk, Biljana Dimitrova, Ksenija Čočkova, Tamara Bušterska, Vladimir Vidić

Produkcija: Kulturni centar Beograda i TkH platforma, 2010.

Ovo delo je licencirano licencom Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 Serbia. Da biste videli kopiju ove licence, pogledajte http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/rs/

www.tkh-generator.net
http://oktobarskisalon.org
www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net

Raškolovano znanje je partnerski projekat TkH platforme za teoriju i praksu izvođačkih umetnosti iz Beograda i organizacije Kontrapunkt iz Skoplja, a finansijski je podržan od strane Švajcarskog Programa za Kulturu za Zapadni Balkan.

Во четврток (18 ноември) со почеток во 19:30, во клубот ГЕМ ќе се одржи предавање на Борис Буден на тема: „Што сака ослободениот Бог? (за ренесансата на религијата во посткомунизмот)“. По предавањето ќе следи отворена дискусија.

Во продолжение го пренесуваме кусото резиме на предавањето.

Што се крие зад феноменот на десекуларизација која како епидемија ги зафати сите општества на посткомунистичкиот исток? Ренесансата на верата, ослободена, како тоа вообичаено се нарекува, го става во пранги атеистичкиот тоталитаризам? Навистина, веруваат ли луѓето денес повеќе од порано? Да си припомниме: во својот однос кон религијата, комунизмот не беше ништо друго освен, за волја на вистината еден порадикален, вид на нововековна секуларизација. Бог не е укинат туку е протеран во приватната сфера на општествениот живот. После падот на комунизмот, тој се враќа во општеството, на улиците, во фабриките, во училиштата, во медиумите. Значи, сега, станува збор не за ренесансата на верата туку за ренесансата на нејзината државна улога. Но зар не тврдеше комунизмот дека вистината за верата е во нејзината општествена улога? Не се ли крие во општествената сеприсутност на верата триумфот на комунистичкиот атеизам? Дали веруваме помалку или повеќе од порано? Како веруваме?

Борис Буден е теоретичар, критичар на културните феномени, писател и еден од најзначајните промотори на критичкото мислење во поранешна Југославија. Студирал филозофија во Загреб, а докторирал во областа на Културната теорија на Хумболтовиот универзитет во Берлин. Во 90’ години го основа и уредува списанието Аркзин, во Загреб. Неговите есеи и написи се однесуваат на теми од областа на филозофијата, политиката и критичкото промислување на уметноста и културата. Автор е на повеќе книги од кои ги издвојуваме: Зона на транзиција: За крајот на Посткомунизмот (2009); Ветувањата на еден концепт (со Стефан Новотни) (2008); Вавилонското семе: Дали културата е преводлива? (2004). Воедно се бави со превод, а од позначајните негови преводи се делата на Сигмунд Фројд на Хрватски. Борис Буден во моментов живее и работи во Берлин.

Предавањето е во рамки на проектот „Расшколувано знаење“.

Расшколувано знаење е партнерски проект на НВО Контрапункт (Културен центар Точка) од Скопје (http://kontrapunkt-mk.org) и ТкХ (Теорија која хода) платформа за теорија и практика, од Белград (http://tkh-generator.net), кој се реализира со финансиска поддршка од Швајцарската програма за култура за Западен Балкан (http://scp-ba.net).

http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/digg_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/reddit_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/stumbleupon_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/delicious_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/technorati_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/google_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/myspace_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/facebook_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/twitter_48.png

Raškolovana video učionica (o^o) :: 51. Oktobarski salon, 30.10-21.11. :: Beograd

Magacin u Kraljevića Marka, 21. maj 2011, 20.00

Prezentacija sa diskusijom
IRWIN I NEUE SLOWENICSHE KUNST: Dušan Mandić i Borut Vogelnik
„SEDAM KNJIGA O RETRO-PRINCIPU“

Teorija koja Hoda (Beograd) i Kontrapunkt (Skoplje), u okviru projekta Raškolovano znanje(o^o), organizuju javnu prezentaciju i diskusiju s Dušanom Mandićem i Borutom Vogelnikom, umetnicima i članovima kolektiva Irwin iz Ljubljane.

Irwin je umetnički kolektiv koji su 1983. u Ljubljani oformili slikari Dušan Mandić, Miran Mohar, Andrej Savski, Roman Uranjek i Borut Vogelnik. Godinu dana kasnije, zajedno sa muzičkom grupom Laibach i pozorišnom trupom Scipion Našice Sisters osnovali su pokret Neue Slowenische Kunst (NSK), čija je politička i socijalno angažovana umetnička estetika prerasla u jedan od najznačajnijih kulturnih fenomena na prostorima bivše Jugoslavije, poslednjih decenija 20. veka. Pri ovom pokretu deluju i grupe Noordung, Studio novog kolektivizma, Odjel čiste i primenjene filozofije, kao i mnoge druge, u zavisnosti od potrebe i prilike. Za formiranje njihove estetike ključan je postupak aproprijacije totalitarističkih, ekstremno nacionalističkih i nacističkih simbola, kao i princip “retroavangardizma” (kasnije: “retrogradizma”) kojim se retrogradni simboli apliciraju u avangardni kontekst. Za njihov rad važan je i pojam novog kolektivizma, kojim se redefiniše pozicija umetnika kao individue.

Jedan od njihovih najpoznatijih umetničkih projekata, bilo je proglašenje nezavisne NSK države, 1991, u vreme kada počinju ratovi i rasparčavanje Jugoslavije.
Izlagali su na najrelevantnijim evropskim i američkim izložbama, a 2004. nagrađeni su Jakopičevom nagradom, najznačajnijim slovenačkim umetničkim priznanjem.

Umetnička praksa kolektiva Irwin u proteklih dvadeset godina, podrazumeva i teorijsku autorefleksiju. Tako je nastala edicija od sedam knjiga, vezanih za pet ključnih projekata ovog kolektiva. U njima su artikulisane teorijske implikacije retroprincipa, kao i drugi pojmovi vezani za njihov rad i društvenu stvarnost u kojoj je nastao.

Dušan Mandić i Borut Vogelnik, članovi kolektiva Irwin u Beograd su došli na poziv samoobrazovnih grupa “Umetnost i aktivizam”, “Umetnost i/kao politika” i “Kulturne politike nezavisne scene” koje rade u okviru projekta Raškolovano znanje. Njihova javna prezentacija rada sa diskusijom, završna je sesija radionice koju su držali ovim grupama.

*Raškolovano znanje je partnerski projekat Teorije koja hoda (http://tkh-generator.net) i organizacije Kontrapunkt iz Skoplja (http://kontrapunkt-mk.org), a finansijski je podržan od strane Švajcarskog Programa za Kulturu za Zapadni Balkan (www.scp-ba.net).

Контрапункт (Скопје) и Теорија која хода (Белград), во рамки на проектот Расшколувано знаење

претставуваат

Ballettikka Internettikka: Љубов без милост

Јавна презентација и разговор со уметникот Игор Штромајер

Сабота, 11 декември 2010, 20 часот

(траење: 90 минути)

Место: Културен центар ЦК, Скопје

Презентација на проектот:

Ballettikka Internettikka – internet ballet (2001-2011)

www.intima.org/bi

на Игор Штромајер и Бране Зорман

Ќе се бориме со нив на плажите. Ќе се бориме со нив на земја. Ќе се бориме со нив во полињата и на улиците, ќе се бориме на ридовите. Никогаш нема да се предадеме

Винстон Черчил

Ballettikka Internettikka претставува низа тактички уметнички проекти кои почнаа во 2001 година преку истражување на интернет балетот. Проектот ги истражува безжичните интернет балетски изведби комбинирани со герила тактики и подвижни интернет стратегии на емитирање.

Ballettikka Internettikka користи невозможни врски за да развие можни стратегии на отпор и непочитување. Проектот учествува во веќе постојните протоколи на комуникација, но без да биде сервилен кон овие протоколи. Тој отвора врски меѓу емотивноста и технологијата, продукцијата и етиката, желбата и организацијата, имагинацијата и институцијата. Распределувањето на политиката и интимноста без никаква логика и цел, со употребата на ограничени, дефинирани и контролирани протоколи е дистопија и непотчинувачки протест кон светот на капиталот, кој може да биде разружан само со употреба на сопствени тактики.

Автори: Игор Штромајер и Бране Зорман

Теориски советник: Бојана Кунст

Од 2001 до 2010 година беа изведени деветнаесет  главни Ballettikka Internettikka акции:

- Net Ballet – Internet, 2001

- Ballet Net – The Bolshoi Theatre, Moscow, Russia, 2002

- M-III Robot Ballet – Bergen International Theatre, Bergen, Norway, 2003

- BRVI – Ballettikka RealVideo Internettikka – Television Slovenia – Cultural Program, U3, 2003

- Autto Mobillikka – Ljubljana Motorway Ring, Slovenia, 2003

- Illegallikka Robottikka – Teatro alla Scala, Milan, Italy, 2004

- BEO Guerrillikka – National Theatre, Belgrade, Serbia, 2005

- VolksNetBallet – Volksbühne, Berlin, Germany, 2006

- Portraits – Internet, 2007

- Aeronauttikka – Internet, 2007

- RenminNetBallet – Hong Kong City Hall, 2007

- Stattikka – CYNETart, Trans-Media-Akademie Hellerau, Dresden, Germany, 2007

- Olymppikka – Internet, Fire Polygon, 2008

- Hydraullikka – Plaza del Rey, Madrid, Spain, 2008

- Intermenttikka – Total Museum of Contemporary Art, Seoul, Korea, 2008

- Norddikka – Svalbard, Norway, Arctic Ocean, 2008/2009

- Nipponnikka – Minami Torishima, Japan, Pacific Ocean, 2009

- Insecttikka – Hamburg, Germany / Amsterdam, The Netherlands, 2010

- SubAquattikka – ZOO Ljubljana, Slovenia, 2010

Ballettikka Internettikka е копродукција на Intima Virtual Base (www.intima.org), Cona (www.cona.si) 2001–2010 и Aksioma 2003.

Игор Штромајер

www.intima.org

- е интимен мобилен комуникатор и медија уметник. Тој ги истражува интимните емотивни тактики и трауматичните ниско технолошки герила стратегии. Своите дела ги има покажувано на повеќе од стотина изложби во педесет земји на сите континенти и има добиено бројни награди. Неговите уметнички дела се вклучени во постојаните збирки на Центарот Жорж Помпиду, Париз, Националниот музеј на кралицата Софија, Мадрид, Модерната галерија Љубљана, Computerfinearts, Њујорк, Уметничката галерија на Марибор и др.

Бране Зорман

www.cona.si

- е композитор и манипулатор со звук. Меѓу 1982 и 1986 година беше водач на словенечката панк група O!KULT. Тој е пионер на словенечката техно музичка сцена. Од 1987 година компонира музика за словенечки и за меѓународни театарски, танцови и мултимедијални перформанси и проекти, а има гостувано ширум Европа. Од неодамна работи со Ирена Пивка на серија аудио-визуелни инсталации и на радио Cona – привремена радио станица за современа уметност.

Teorija koja Hoda i 51. Oktobarski salon

Vas pozivaju na predstavljanje projekta

RAŠKOLOVANA VIDEO UČIONICA

U subotu 20. novembra u 19.00 dođite na predstavljanje i razgovor o projektu Raškolovana video učionica, u prostoru ovogodišnjeg Oktobarskog salona u Resavskoj 40b/I sprat.

Raškolovana video učionica je istraživačko-umetnički rad grupe umetnika i kulturnih radnika, učesnika projekta „Raškolovano znanje*“ Teorije koja Hoda – koja je pozvana da realizuje jedan od paralelnih programa ovogodišnjeg Oktobarskog salona.

Rad se sastoji od serije video intervjua koje smo tokom trajanja Oktobarskog salona vodili sa umetnicima i gostima izložbe, kao i akterima lokalne kulturno-umetničke scene. Međutim, intervjuisani ovog puta ne govore o svom radu, već smo ih pozvali da kao istaknuti akteri savremene internacionalne kulturno-umetničke scene govore o toj sceni i svojim pozicijama i ulozima u nju. Tematski okvir intervjua su problematike kulturne politike i nezavisne scene, kao i prakse aRtivizma (koje spajaju umetnost i aktivizam, pokreću pitanja društvene kritike, intelektualnog vlasništva, dostupnosti video umetnosti itd). Raškolovana video učionica je istovremeno deo procesa našeg istraživanja scene i kolektivnog samoobrazovanja, ali i rad koji pokušava da skrene pažnju javnosti na ključne tačke strukturacije savremene nezavisne scene.

Moćićete da pogledate sledeće intervjue:
Rosa Barba, vizuelna umetnica
Tim Etchells, pozorišni i vizuelni umetnik, umetnički direktor grupe Forced Entertainment
Julieta Aranda, vizuelna umetnica i osnivačica internacionalne platforme e-flux
Jelena Vesićfreelance kustoskinja, urednica časopisa Prelom
Mia David, v.d. direktorka KCB-a, urednica magazina Kvart
Vladimir Palibrk, urednik i art-menadžer galerije Elektrika, Pančevo

———————————————

Koncept: Marta Popivoda
Koautori: Katarina Petrović, Dragana Zarevska, Marijana Cvetković, Maja Marković, Doplgenger (Boško Prostran, Isidora Ilić), Aneta Stojnić, Nevena Janković, Dragana Jovović, i Marta Popivoda
Saradnici: Marina Lauš, Marija Bejkova, Jasmina Mitkovska, Vladimir Palibrk, Biljana Dimitrova, Ksenija Čočkova, Tamara Bušterska, Vladimir Vidić
Produkcija: Kulturni centar Beograda i TkH platforma, 2010.

Ovo delo je licencirano licencom Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 Serbia. Da biste videli kopiju ove licence, pogledajte http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/rs/

www.tkh-generator.net

http://oktobarskisalon.org

www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net

*Raškolovano znanje je partnerski projekat TkH platforme za teoriju i praksu izvođačkih umetnosti iz Beograda i organizacije Kontrapunkt iz Skoplja, a finansijski je podržan od strane Švajcarskog Programa za Kulturu za Zapadni Balkan.

Контрапункт (Скопје) и Теорија која хода (Белград), во рамки на проектот Расшколувано знаење*

претставуваат

Ballettikka Internettikka: Љубов без милост

Јавна презентација и разговор со уметникот Игор Штромајер

Сабота, 11 декември 2010, 20 часот

(траење: 90 минути)

Место: Културен центар ЦК, Скопје

Презентација на проектот:

Ballettikka Internettikka – internet ballet (2001-2011)

www.intima.org/bi

на Игор Штромајер и Бране Зорман

Ќе се бориме со нив на плажите. Ќе се бориме со нив на земја. Ќе се бориме со нив во полињата и на улиците, ќе се бориме на ридовите. Никогаш нема да се предадеме

Винстон Черчил

Ballettikka Internettikka претставува низа тактички уметнички проекти кои почнаа во 2001 година преку истражување на интернет балетот. Проектот ги истражува безжичните интернет балетски изведби комбинирани со герила тактики и подвижни интернет стратегии на емитирање.

Ballettikka Internettikka користи невозможни врски за да развие можни стратегии на отпор и непочитување. Проектот учествува во веќе постојните протоколи на комуникација, но без да биде сервилен кон овие протоколи. Тој отвора врски меѓу емотивноста и технологијата, продукцијата и етиката, желбата и организацијата, имагинацијата и институцијата. Распределувањето на политиката и интимноста без никаква логика и цел, со употребата на ограничени, дефинирани и контролирани протоколи е дистопија и непотчинувачки протест кон светот на капиталот, кој може да биде разружан само со употреба на сопствени тактики.

Автори: Игор Штромајер и Бране Зорман

Теориски советник: Бојана Кунст

Од 2001 до 2010 година беа изведени деветнаесет  главни Ballettikka Internettikka акции:

- Net Ballet – Internet, 2001

- Ballet Net – The Bolshoi Theatre, Moscow, Russia, 2002

- M-III Robot Ballet – Bergen International Theatre, Bergen, Norway, 2003

- BRVI – Ballettikka RealVideo Internettikka – Television Slovenia – Cultural Program, U3, 2003

- Autto Mobillikka – Ljubljana Motorway Ring, Slovenia, 2003

- Illegallikka Robottikka – Teatro alla Scala, Milan, Italy, 2004

- BEO Guerrillikka – National Theatre, Belgrade, Serbia, 2005

- VolksNetBallet – Volksbühne, Berlin, Germany, 2006

- Portraits – Internet, 2007

- Aeronauttikka – Internet, 2007

- RenminNetBallet – Hong Kong City Hall, 2007

- Stattikka – CYNETart, Trans-Media-Akademie Hellerau, Dresden, Germany, 2007

- Olymppikka – Internet, Fire Polygon, 2008

- Hydraullikka – Plaza del Rey, Madrid, Spain, 2008

- Intermenttikka – Total Museum of Contemporary Art, Seoul, Korea, 2008

- Norddikka – Svalbard, Norway, Arctic Ocean, 2008/2009

- Nipponnikka – Minami Torishima, Japan, Pacific Ocean, 2009

- Insecttikka – Hamburg, Germany / Amsterdam, The Netherlands, 2010

- SubAquattikka – ZOO Ljubljana, Slovenia, 2010

Ballettikka Internettikka е копродукција на Intima Virtual Base (www.intima.org), Cona (www.cona.si) 2001–2010 и Aksioma 2003.

Игор Штромајер

www.intima.org

- е интимен мобилен комуникатор и медија уметник. Тој ги истражува интимните емотивни тактики и трауматичните ниско технолошки герила стратегии. Своите дела ги има покажувано на повеќе од стотина изложби во педесет земји на сите континенти и има добиено бројни награди. Неговите уметнички дела се вклучени во постојаните збирки на Центарот Жорж Помпиду, Париз, Националниот музеј на кралицата Софија, Мадрид, Модерната галерија Љубљана, Computerfinearts, Њујорк, Уметничката галерија на Марибор и др.

Бране Зорман

www.cona.si

- е композитор и манипулатор со звук. Меѓу 1982 и 1986 година беше водач на словенечката панк група O!KULT. Тој е пионер на словенечката техно музичка сцена. Од 1987 година компонира музика за словенечки и за меѓународни театарски, танцови и мултимедијални перформанси и проекти, а има гостувано ширум Европа. Од неодамна работи со Ирена Пивка на серија аудио-визуелни инсталации и на радио Cona – привремена радио станица за современа уметност.

*Расшколувано знаење е партнерски проект на НВО Контрапункт (Културен центар Точка) од Скопје (http://kontrapunkt-mk.org) и ТкХ (Теорија која хода) платформа за теорија и практика, од Белград (http://tkh-generator.net), кој се реализира со финансиска поддршка од Швајцарската програма за култура за Западен Балкан (http://scp-ba.net).

Контрапункт (Скопје) и Теорија која хода (Белград), во рамки на проектот Расшколувано знаење

претставуваат

Ballettikka Internettikka: Љубов без милост

Јавна презентација и разговор со уметникот Игор Штромајер

Сабота, 11 декември 2010, 20 часот

(траење: 90 минути)

Место: Културен центар ЦК, Скопје

Презентација на проектот:

Ballettikka Internettikka – internet ballet (2001-2011)

www.intima.org/bi

на Игор Штромајер и Бране Зорман

Ќе се бориме со нив на плажите. Ќе се бориме со нив на земја. Ќе се бориме со нив во полињата и на улиците, ќе се бориме на ридовите. Никогаш нема да се предадеме

Винстон Черчил

Ballettikka Internettikka претставува низа тактички уметнички проекти кои почнаа во 2001 година преку истражување на интернет балетот. Проектот ги истражува безжичните интернет балетски изведби комбинирани со герила тактики и подвижни интернет стратегии на емитирање.

Ballettikka Internettikka користи невозможни врски за да развие можни стратегии на отпор и непочитување. Проектот учествува во веќе постојните протоколи на комуникација, но без да биде сервилен кон овие протоколи. Тој отвора врски меѓу емотивноста и технологијата, продукцијата и етиката, желбата и организацијата, имагинацијата и институцијата. Распределувањето на политиката и интимноста без никаква логика и цел, со употребата на ограничени, дефинирани и контролирани протоколи е дистопија и непотчинувачки протест кон светот на капиталот, кој може да биде разружан само со употреба на сопствени тактики.

Автори: Игор Штромајер и Бране Зорман

Теориски советник: Бојана Кунст

Од 2001 до 2010 година беа изведени деветнаесет  главни Ballettikka Internettikka акции:

- Net Ballet – Internet, 2001

- Ballet Net – The Bolshoi Theatre, Moscow, Russia, 2002

- M-III Robot Ballet – Bergen International Theatre, Bergen, Norway, 2003

- BRVI – Ballettikka RealVideo Internettikka – Television Slovenia – Cultural Program, U3, 2003

- Autto Mobillikka – Ljubljana Motorway Ring, Slovenia, 2003

- Illegallikka Robottikka – Teatro alla Scala, Milan, Italy, 2004

- BEO Guerrillikka – National Theatre, Belgrade, Serbia, 2005

- VolksNetBallet – Volksbühne, Berlin, Germany, 2006

- Portraits – Internet, 2007

- Aeronauttikka – Internet, 2007

- RenminNetBallet – Hong Kong City Hall, 2007

- Stattikka – CYNETart, Trans-Media-Akademie Hellerau, Dresden, Germany, 2007

- Olymppikka – Internet, Fire Polygon, 2008

- Hydraullikka – Plaza del Rey, Madrid, Spain, 2008

- Intermenttikka – Total Museum of Contemporary Art, Seoul, Korea, 2008

- Norddikka – Svalbard, Norway, Arctic Ocean, 2008/2009

- Nipponnikka – Minami Torishima, Japan, Pacific Ocean, 2009

- Insecttikka – Hamburg, Germany / Amsterdam, The Netherlands, 2010

- SubAquattikka – ZOO Ljubljana, Slovenia, 2010

Ballettikka Internettikka е копродукција на Intima Virtual Base (www.intima.org), Cona (www.cona.si) 2001–2010 и Aksioma 2003.

Игор Штромајер

www.intima.org

- е интимен мобилен комуникатор и медија уметник. Тој ги истражува интимните емотивни тактики и трауматичните ниско технолошки герила стратегии. Своите дела ги има покажувано на повеќе од стотина изложби во педесет земји на сите континенти и има добиено бројни награди. Неговите уметнички дела се вклучени во постојаните збирки на Центарот Жорж Помпиду, Париз, Националниот музеј на кралицата Софија, Мадрид, Модерната галерија Љубљана, Computerfinearts, Њујорк, Уметничката галерија на Марибор и др.

Бране Зорман

www.cona.si

- е композитор и манипулатор со звук. Меѓу 1982 и 1986 година беше водач на словенечката панк група O!KULT. Тој е пионер на словенечката техно музичка сцена. Од 1987 година компонира музика за словенечки и за меѓународни театарски, танцови и мултимедијални перформанси и проекти, а има гостувано ширум Европа. Од неодамна работи со Ирена Пивка на серија аудио-визуелни инсталации и на радио Cona – привремена радио станица за современа уметност.

Teorija koja Hoda i 51. Oktobarski salon

Vas pozivaju na

RAŠKOLOVANU VIDEO UČIONICU

Pozivamo Vas da posetite Raškolovanu video učionicu, koja je otvorena za javnost od 30. oktobra do završetka izložbe, 21. novembra u prostoru ovogodišnjeg Oktobarskog salona u Resavskoj 40b.

Raškolovana video učionica je istraživačko-umetnički rad grupe umetnika i kulturnih radnika, učesnika projekta „Raškolovano znanje“ Teorije koja Hoda – koja je pozvana da realizuje jedan od paralelnih programa ovogodišnjeg Oktobarskog salona.

Rad se sastoji od serije video intervjua koje smo tokom trajanja Oktobarskog salona vodili sa umetnicima i gostima izložbe, kao i akterima lokalne kulturno-umetničke scene. Međutim, intervjuisani ovog puta ne govore o svom radu, već smo ih pozvali da kao istaknuti akteri savremene internacionalne kulturno-umetničke scene govore o toj sceni i svojim pozicijama i ulozima u nju. Tematski okvir intervjua su problematike kulturne politike i nezavisne scene, kao i prakse aRtivizma (koje spajaju umetnost i aktivizam, pokreću pitanja društvene kritike, intelektualnog vlasništva, dostupnosti video umetnosti itd). Raškolovana video učionica je istovremeno deo procesa našeg istraživanja scene i kolektivnog samoobrazovanja, ali i rad koji pokušava da skrene pažnju javnosti na ključne tačke strukturacije savremene nezavisne scene.

Za sada možete pogledati sledeće intervjue:
Rosa Barba, vizuelna umetnica
Tim Etchells, pozorišni i vizuelni umetnik, umetnički direktor grupe Forced Entertainment
Julieta Aranda, vizuelna umetnica i osnivačica internacionalne platforme e-flux
Jelena Vesić, freelance kustoskinja, urednica časopisa Prelom
Mia David, v.d. direktorka KCB-a, urednica magazina Kvart

I nakon otvaranja Raškolovane video učionice, nastavljamo sa radom, tako da će Učionici biti dodato još intervjua. O tome ćemo Vas naknadno obavestiti.

——————————————–

Koncept: Marta Popivoda
Koautori: Katarina Petrović, Dragana Zarevska, Marijana Cvetković, Maja Marković, Doplgenger (Boško Prostran, Isidora Ilić), Aneta Stojnić, Nevena Janković, Dragana Jovović, i Marta Popivoda
Saradnici: Marina Lauš, Marija Bejkova, Jasmina Mitkovska, Vladimir Palibrk, Biljana Dimitrova, Ksenija Čočkova, Tamara Bušterska, Vladimir Vidić

Produkcija: Kulturni centar Beograda i TkH platforma, 2010.

Ovo delo je licencirano licencom Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 Serbia. Da biste videli kopiju ove licence, pogledajte http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/rs/

www.tkh-generator.net
http://oktobarskisalon.org
www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net

Raškolovano znanje je partnerski projekat TkH platforme za teoriju i praksu izvođačkih umetnosti iz Beograda i organizacije Kontrapunkt iz Skoplja, a finansijski je podržan od strane Švajcarskog Programa za Kulturu za Zapadni Balkan.

http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/digg_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/reddit_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/stumbleupon_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/delicious_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/technorati_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/google_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/myspace_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/facebook_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/twitter_48.png

POLITIČNOST UMETNOSTI: POLICIJE I POLITIKE, STRATEGIJE I TAKTIKE :: Ana Vujanović

Теорија која хода, Белград и Контрапункт, Скопје

Рашколувано знаење (o^o)

проект на колективна самоедукација во уметност и култура

Летно школо

6. – 12. август 2010.

Игало (Херцег Нови), Црна Гора

Распоред

6. август

од 21:00

Воведна сесија

Воведен збор – Ана Вујановић

Представување на учесниците – модераторка: Милена Богавац

7. август

10:00-13:00 i 15:00-18:00

Група Уметност и активизам

работилница

КАЛЕНДАР НА ЛАГИ

води: Драган Протиќ, група Шкарт

Работилницата „Календар на лаги“ е конципирана како практична уметничко-активистичка работа на вербализација и визуелизација на обмани и заблуди, како на лично, така и на општествено ниво. Работилницата е наменета на работната група Уметност и активизам, а отворена е за учесниците од сите групи.

Група Шкарт е експериментално студио за уметнички, графички и оштествени истражувања. Групата ја основаа во 1990. година Драган Протиќ и Ѓорѓе Балмазовиќ во напуштено графичко атеље на Архитектонскиот факултет во Белград, каде што тие формално беа едуцирани. Комбинирајќи различни искуства: поезија, графички дизајн, архитектура, перформанс и општествен ангажман, Шкарт разви локална стратегија на улични самиздат / самодат акцији. Излагаа во Белград, Брисел, Берлин, Грац, Париз, Њујорк, Виена… а за својата работа добија бројни награди и признанија. Некои од нивните општествено ангажирани проекти се „Твое гомно-твоја одговорност“, „Бонови за преживување“, „Куварице“, хорот и оркестрот Хоркешкарт и „Песничење“ – месечен фестивал на поезија, који за помалку од две години стана најпосетна книжевна манифестација во Белград. Со проектот „Клацкалиште – полигон на рамнотежа“ ја представуваат Србија на предстојното Бијенале во Венеција.

Драган Протиќ, мултимедиален уметник, роден 1965., својата биографија ја преточи во една реченица: „Никој и ништо, член на групата Шкарт, можеби поет.“

од 21:00

зедничка, јавна програма на учесниците

8. август

10:00-11:00

Презентација и повик за учество во програмата на

„Расшколувана видео училница“

во рамки на 51 Октомвриски салон, Белград

водителка: Марта Попивода

Презентацијата е отворена за сите учесници.

11:00-13:00 и 15:00-18:00

Група Културни политики на независна сцена

работилница

КУЛТУРНИ ПОЛИТИКИ И НЕЗАВИСЕН СЕКТОР

води: Ана Жувела Бушња

Работилницата “Културни политики и независен сектор” се занимава со прашања на улогата, позицијата и просторот на независната културна сцена во однос на постоечката културна политика. Темите што ќе бидат опфатени со програмата на работилницата се: влијание на цивилно општество на процесите на донесување на одлуки во културна политика, независен културни сектор и локален културен развој со акцент на пракси и умрежување на независниот културен сектор во регионот. Работилницата е наменета на работната група Културни политики на независната сцена, а отворена е за учесниците од сите групи.

Ана Жувела е истражувачка во Институтот за меѓународни односи (IMO) и координаторка на мрежата Culturelink во Загреб, Хрватска. Првобитно пијанистка со диплома од University of Central England, Ана има магистратура од областа на културна политика и уметнички менаџмент од University College Dublin и докторантка е на Универзитетот во Загреб. Таа ја има збогатено својата работна биографија во културна продукција и уметнички менаџмент, помеѓу другото, работејќи за градот Дубровник, летниот фестивал во Дубровник и Arts for Amnesty International. Нејзините истражувачки интересирања опфаќаат културен менаџмент и развој на културни политики и стратегии, локален културен развој (градови), културна демократија и меѓуврски помеѓу културни политики и новата дигитална култура. Таа е вклучена во научен истражувачки проект насловен “Културен диверзитет, интеркултурна комуникација и дигитална култура”. Ана Жувела е ко-председателка на LabforCulture Steering Committee, член на European Cultural Parliament и советничка за култура во градската влада на Дубровник. Госпоѓа Жувела редовно објавува научни и експертски трудови и одржува предавања и презентации на културни конференции, симпозиуми и настани во целиот свет.

од 21:00

Заеднички, јавни програми на учесниците

9. avgust

10:00-12:00

Група Културни политики на независна сцена

работилница

КУЛТУРНИ ПОЛИТИКИ И НЕЗАВИСЕН СЕКТОР

од 14:00

Заеднички, јавни програми на учесниците

21:00-22:30

Група Уметност и/како политика

Предавање со дискусија

ПОЛИТИЧНОСТ НА УМЕТНОСТА: СТРАТЕГИИ И ТАКТИКИ, ПОЛИТИКИ И ПОЛИЦИИ

Ана Вујановиќ

Предавањето опфаќа анализи на политичноста на современата уметност во контекстот на неолиберален капитализам. Основните теоријски референци се поимите на политика и полиција на Жак Рансијер и стратегии и тактики на Мишел де Серто, а основниот проблем канибалистичката природа на неолибералното уредување. Планирано е излагањето да биде следено со дискусија во која конкретни уметнички примери ќе бидат разгледувани низ рамка на понудената теоретизација. Предавањето е отворено за сите учесници.

Ана Вујановиќ (Белград, 1975.) е теоретичарка на изведувачки уметности и култура и културна работничка. Докторка е на хуманитарни науки во областа на студии на театар, член на уредничкиот колектив и програмска директорка на ТкХ, и предавачка на Универзитетот на уметноста во Белград. Активна е во локалниот, регионалниот и европскиот контекст како независна теоретичарка, писателка, уредничка, организаторка на различни културно-уметнички програми и драматург во области на современ перформанс, танц и пост-драмски театар.

10. август

11:00-13:00 i 15:00-18:00

Група Уметност и/како политика

работилница

АЗБУКАРИУМ

води: Јасна Котеска

Азбукариум е име за работилницата која ќе преиспитува дванаесет претходно избрани феномени: абјект, авангарда (советска, југословенска), анималност, град, инфантилност, informe, минијатуризација, санитарност, сетила, тероризам, тортура, фашизам/холокауст.

АБВ системот е тука за да оградиме територија, каде наместо дисциплинска санитарност (физика, литература, теологија), ќе размислуваме за поими (пеперутка, број, тоалет); наместо напор на културата и резервно знаење, можност за фантазија, размислување, средби. Кога поимот е затворен во уметничкото дело, малку треба тој да се премести во политичкото, за да се отворат други перспективи. Размислување со патерици: имаме не-санитарна уметност, што ако не-санитарноста ја префрлиме во политиката? Минијатуризација на уметноста, а како би изгледала минијатуризацијата на политичкото? Авангарда во уметноста, но каква би била авангардата во политиката? Informe во уметноста, а како би изгледала безформната политика? И слично.

Да го цитираме Агамбен: „Со Декарт и раѓањето на модерната наука, функцијата на фантазијата му беше претпоставена на новиот субјект на знаењето: на ego cogito-то (додека, забележете дека во техничкиот речник на средновековната филозофија cogitare упатува на дискурс на фантазијата, а не на чин на знаење… Додека научниот експеримент навистина гради сигурен пат (метод) до знаење, трагањето обратно, е признавање на отсуство на патот (апорија) како единствено искуство возможно за човека.“ Ние ќе се обидеме по овој вториов пат.

Јасна Котеска (Скопје, 1970.) работи како професорка по литература, родови студии и теориска психоанализа на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје. Магистрирала литература (Скопје, 1999.), родови студии (Будимпешта, 2000.) и докторирала на тема од женското писмо (Скопје, 2002.)

Работи во областа на теориската психоанализа (Фројд, Лакан, Кристева, Клајн, Жижек), литературна теорија и родови студии, со различни теми: интимност, санитарност, траума, и слично. Нејзините текстови се преведени на: англиски, словенечки, српски, германски, унгарски, бугарски, словачки, турски и др. Работела како уредничка во: Идентитети, Блесок, Литературен збор, и други.

Ги објавила книгите: Постмодернистички литературни студии (2002.), Македонско женско писмо (2003.), Санитарна енигма (2006.), Комунистичка интима (2008.) На словенечки е објавена книгата Интимист (2008.)

od 21:00

Заеднички, јавни програми на учесниците

11. август

11:00-13:00 i 15:00-18:00

Група Уметност и/како политика

работилница

АЗБУКАРИУМ

води: Јасна Котеска

od 21h

Заеднички, јавни програми на учесниците

12. август

11:00-12:00

Заеднички состанок: планирање на Инкубатор

Модерираат: Ана Вујановиќ и Искра Гешоска

* * *

практични информации

појадок: 08:00-09:00, ручек: 13:00-14:00, вечера: 20:00-21:00

УВ зрачење: до 10:00 и од 16:00 во зелена зона (од 1,5 до 2,5) / од 10:00-16:00 портокалова и црвена зона (од 6,5 до 8)

најдобри плажи: Рафаело (ситен камен) и Јахтинг (бетон), на шеталиштето 5 Даница, на 5 и 20мин од хотелот во правец на ХН / до 10:00 и од 18:00 бесплатен влез; и Жањице (најдобра, ситен камен, бетон, кафулиња, ресторани, добар влез во вода, чиста вода, бесплатна) – се оди со бродче од шеталиштето покрај хотелот Обала, карта 5 евра

Raškolovano znanje – Letnja škola; Herceg Novi, 09. 08. 2010.

Fokus ovog izlaganja je razmatranje političnosti umetnosti, a ne političke umetnosti. Političnost je shvaćena kao aspekt umetničkog rada, diskursa, dela ili projekta, koji se odnosi na njegovu orijentaciju, pozicioniranje i delovanje u aktuelnoj javnoj sferi društva – prema i u njegovoj strukturi, distribuciji moći, subjektima koji ga čine ili su iz njega isključeni, “raspodelama čulnog” i ideološkim diskursima. Kako je političnost dakle neizbežan aspekt bilo kog i svakog umetničkog rada, koji ne postoji drugačije nego u javnoj društvenoj sferi, iz ove perspektive se ne govori o političkoj umetnosti, kao specifičnoj umetničkoj delatnosti zainteresovanoj za politička pitanja. U interesovanje ovog izlaganja podjednako ulaze sasvim različiti umetnički radovi. Kada kažem “podjednako ulaze u interesovanja” ne znači da ih (politički) izjednačavam, već da ih sve stavljam na isti “test”. A upravo test političnosti ne ispušta iz vida da se ona veoma razlikuje od rada do rada prema tome da li je strateška ili taktička, oportuna i servilna ili kritička i transformativna, policijska ili politička, intencionalno ugrađena u umetnički rad ili pročitana tek u njegovom suočenju sa okružujućim društvenim kontekstom.

Jedan od vektora razmatranja političnosti umetnosti koji mi se čini ključnim polazi od Rancièreovog razlikovanja policije i politike.

Prvo ću se vratiti na njegovo shvatanje politike kao “raspodele čulnog” (le partage du sensible).[1] Raspodela čulnog se odnosi na konstituciju tela i figura kao društvenih subjekata, kroz regulaciju i deregulaciju, distribuciju i redistribuciju, uramljivanje i preramljivanje prostora i vremena, mesta i identiteta, onoga što se može videti i čuti u javnom polju i onoga što ne može, što je nevidljivo i nerazumljivo, marginalizovano ili isključeno iz njega. Tako shvaćena, politika nije vežba moći niti borba za moć, već oblikovanje sfere (zajedničkog) iskustva. Za Rancièrea već sama politika kao raspodela čulnog je estetska aktivnost, kao što je i umetnost, iz istog razloga, politička:

It is political insofar as it frames not only works or monuments, but also a specific space-time sensorium, as this sensorium defines ways of being together or being apart, of being inside or outside, in front of or in the middle of, etc. It is political as its own practices shape forms of visibility that reframe the way in which practices, manners of being and modes of feeling and saying are interwoven in a commonsense, which means a “sense of the common” embodied in a common sensorium. (The Politics of Aesthetics)

Za Rancièra, politika koja je uobičajeno definiše kao uređenje javne sfere i socijalnih odnosa se pre može nazvati policijom u širem i nepežorativnom smislu (police), dok je politika (politics) njegovo preuređenje, intervencija i invencija novih formi života.[2] Policija je skup procedura kojima se upravlja društvenim poljem, onim što deli i što je zajedničko društvenoj zajednici. Ona se bavi organizacijom društvenih moći i distribucijom figura koje participiraju kao subjekti u javnom polju na određenim mestima i sa određenim ulogama, kao i sistemima legitimisanja te distribucije. Ti subjekti oblikuju zajedničko iskustvo društvene zajednice – njihove slike su vidljive i kreiraju sliku društva; njihovi glasovi su čujni, i razumemo ih kao jezik/govor. Politika počinje neslaganjem, disenzusom (la mésentente) i zahtevom za jednakošću. Ona je aktivnost neprepoznatog i neuračunatog dela društva, “dela koji nema svoj deo”, kojom se uspostavljaju “prekobrojni subjekti” u društvenom polju, čije su slike bile nevidljive a glasovi nečujni ili čuti kao (životinjska) buka. Umetnost za Rancièrea može biti politička aktivnost u ovom smislu, kao potencijalni rez sa važećom društvenom raspodelom čulnog, mesto neslaganja sa njegovim konsenzualnim uređenjem i invencija čulnih formi i materijalnih struktura za pojavu novih formi života.

Ako govorim o umetnosti na lokalnoj (u Srbiji) i regionalnoj (ex-jugoslovenskoj) sceni druge polovine 20. veka i danas, iz ovog razlikovanja možemo izvesti sledeću analizu.

Prvi oblik političnosti vezan je za državne i druge makro kulturne politike (cultural policy) koje politički orijentišu dominantne kulturno-umetničke diskurse. Tu spadaju socrealizam, socijalistički umereni modernizam (socijalistički esteticizam) i internacionalizam (između Istoka i Zapada, internacionalizam “Nesvrstanih”) i, recentnije, nacionalna umetnost i kultura i tradicionalizam (s aspekta kulturne politike države, recimo Srbije), odnosno promocija “evropskih vrednosti”, civilnog društva, procesa demokrazacije i pomirenja (s aspekta kulturne politike evropskih, američkih i internacionalnih fondacija koje su aktivne u regiji: Soros, ECF, SCP, IPA itd).

Drugi oblik političnosti je vezan za kritičke i antagonističke političke gestove umetničkog rada, diskursa, dela ili projekta prema datom, dominantnom društvenom i kulturno-političkom stanju stvari. Predratne komunističke agit-prop izvedbe su uvodile na javnu scenu govor potlačene radničke klase, potpuno novog govornog subjekta koji je tražio priznavanje u tadašnjem monarhističko-kapitalističkom društvu. Radovi i akcije umetnika okupljenih oko novosadskog Teatra mladih, beogradske grupe A3 ili zagrebačke grupe/projekta Penzioner Tihomir Simčić su iritirali socijalistički milje rigidnosti, ozbiljnosti i okupiranosti velikim društvenim pitanjima diskursom ludizma, kulture mladih i mikrosloboda, karakterističnim za neoavangardni teatar i hepening kasnih 1960ih. Crni film Želimira Žilnika uvodi u javni vidokrug figuru beskućnika u socijalnoj i socijalističkoj državi (SFRJ), raskrinkavajući hipokriziju dominantnih socijalističkih diskursa društvene svesti i solidarnosti. NSK plakat za Dan mladosti 1987. godine radikalno kritikuje birokratizovani socijalistički režim poturajući – u liniji svoje taktike “preterane identifikacije” – doslovni citat nacističke ikonografije kao idejno rešenje, koje je u prvom trenutku čak i usvojeno. Predstave i performansi Dah teatra, Ister teatra i drugih alternativnih teatara u Srbiji 90ih su se suprotstavljali nacionalističkom i ksenofobnom diskursu Miloševićevog režima, nudeći alternativu u vidu diskursa humanističke, univerzalne, pa i univerzalističke, “pozorišne antropologije”; dok su drugi umetnici poput grupe Apsolutno, Ane Miljanić, Milice Tomić idr. alternativu nalazili u demokratskim vrednostima civilnog društva i jačanju individualnog subjekta.

Politička u ovom smislu nije samo umetnosti sa vaninstitucionalne ili nezavisne scene. To može biti i umetnost koja pripada tzv. institucionalnom mainstreamu, onda kada je ona antagonistička dominantnim društveno-političkim diskursima (iako ne i produkcijskim dispozitivima). Na primer, u oblasti tzv. “repertoarskog teatra” u Srbiji drama Nebeski odred Aleksandra Obrenovića i Đorđa Lebovića, drama i predstava Je li bilo Kneževe večere? Vide Ognjenović ili drame Biljane Srbljanović Beogradska trilogija, Porodične priče i Pad preraspoređuju tada aktuelne javne diskurse uvodeći u njih nove odnosno isključene političke glasove i subjekte. U navedenim primerima to su: ljudsko biće lišeno ljudskih prava i svedeno na “goli život” u Auschwitzu koje gubi sve društveno, od ideala do brige za bližnjeg; (19ovekovni) srpski političari koji fikcionalizuju “mit o Kosovu” i izmišljaju “kneževu večeru”; i demokratsko-liberalni, prozapadni i urbani glas “druge Srbije”.

Iako nisu nastale zajedno niti referirajući jedna na drugu, ovakvoj razradi politike Jacquesa Rancièrea bliska je teoretizacija praksi svakodnevnog života Michela de Certeaua.[3]

De Certeau u knjizi Praktikovanje svakodnevnog života uvodi seminalnu razliku između strategija i taktika života i življenja u savremenom društvu. Strategije pripadaju poretku društvenih institucija. Njih karakterišu određeni proizvodi (jezik, prava, običaji, komercijalni proizvodi, kultura, umetnost itd) ali i fizičko mesto/prostor i sopstvena istorija i tradicija. Tom (velikom) investicijom, one grade svoj autoritet i društvenu moć, ali istovremeno postaju nefleksibilne i inertne. Tako je cilj institucija pre svega perpetuiranje samih sebe, te one teže masovnosti proizvodnje i uniformnosti korisnika. Drugim rečima, one predviđaju određene načine življenja kroz institucionalni sistem, odnosno načine upotrebe, recimo, kulture u svakodnevnom životu pojedinaca. Kao dominantni načini upotrebe, prema de Certeauu, identifikovani su konzumacija i podređivanje. Uvodeći pojam taktike, de Certeau skreće pažnju da se radi o pogrešnoj interpretaciji, jer se institucije ne “konzumiraju” kao takve, već se “koriste” na različite načine u svakodnevnim životima pojedinaca, u zavisnosti od njihovih potreba. Taktike su tako pre svega metodologije (zatim, metode i tehnike) individualizacije i prilagođavanja institucija pojedinačnom životu. One mogu ići do izigravanja, subvertiranja i divertiranja tih institucija, ali nikad sa namerom da njima ovladaju, da ih preuzmu, da same postanu nove strategije. U toj slabosti taktika leži njihova osnovna snaga i ujedno osnovni kritički gest de Certeauove studije – ona pokazuje svakodnevni život kao aktivan proces i stalnu borbu običnog čoveka protiv institucija koje teže da ga asimiluju i podrede svom poretku.

Ako se vratim na aspekte političnosti umetnosti u Srbiji i regiji, ovim putem dolazimo do razlikovanja koje je komplementarno Rancièreovoj diferencijaciji politike. Povezujući ove dve teoretizacije, utvrdila bih sledeće.

Strategije političnosti umetnosti se kreiraju u području makro kulturnih politika, sprovode se njihovom reprodukcijom kroz pojedinačne kulturno-umetničke radove, dela i projekte, a regulišu različitim oblicima cenzure. Manifestacija prenošenja Štafete mladosti i Sletovi na stadionu JNA za Dan mladosti očigledno su sprovodili socijalističke diskurse “bratstva i jedinstva”, vere u (još bolju) budućnost, ali i neupitnu glorifikaciju “vođe”. Rani BITEF je bio ostvarenje politike neortodoksnog jugoslovenskog socijalizma i “nesvrstanih” u hladnoratovske blokove, promocijom inovacije, eksperimenta i multikulturalizma u izvođačkim umetnostima. Predstave poput Golubnjače Jovana Radulovića u režiji Dejana Mijača i Kosovske hronike Rajka Đurđevića u režiji Cisane Murisidze ili film Kosovski boj Zdravka Šotre po scenariju Ljubomira Simovića direktno su reprodukovali mitotvorski nacionalistički diskurs režima Slobodana Miloševića. Cenzura – koja otvara celo jedno novo poglavlje za koje sad nemam vremena – najkraće rečeno služi regulaciji sprovođenja kulturno-umetničkih strategija i stoga se u Ranciereovoj terminologiji s pravom može nazvati “policijskom metodom”. Svakako oblici cenzure su vrlo različiti, naročito kako se približavamo aktuelnom kontekstu i dobu postsocijalizma i tranzicije ka kapitalizmu. Srećemo je u obliku pravnih regulativa, specijalizovanih komisija, umetničke/autorske autocenzure, produkcijske cenzure do sofisticiranih i gotovo neprimetnih mikroregulativa sveta umetnosti. Jedan od cenzurisanih pojmova u regiji danas je upravo sam pojam Regije shvaćen kao kulturni prostor bivše Jugoslavije. Iako ne postoji nijedan zakon niti komisija koja zabranjuje pojam regije, on je kao politički sasvim nepodoban isključen iz strateških kulturnih politika kako država u regiji tako i internacionalnih fondacija (na njegovom mestu imamo strateške pojmove Regije – koji se menjaju tokom proteklih 15 godina u zavisnosti od aktuelnih političkih agendi: Balkan, Jugoistočna Evropa, Zapadni Balkan itd), i to isključenje regulišu stručne komisije za dodelu grantova kulturno-umetničkim projektima.

Taktike političnosti umetnosti, s druge strane, pripadaju domenu kritičkih i proaktivnih mikro pristupa i singularnih intervencija u aktuelnu podelu čulnog. Recimo, upravo malopre pomenuti pojam Regije koji uvodi nezavisna scena u ex-Jugoslaviji 2000ih predstavlja jedan od taktičkih gestova. Ovaj pojam regije, kao i retrogardna preterana identifikacija sa nacističkim diskursom i ikonografijom NSK 80ih jesu taktički ne samo jer su u otporu ponuđenim strategijama, već i jer nisu težile niti teže da postanu strategije. NSK se nikada nije zalagao za opštu “nacifikaciju” javnog diskursa u SFRJ ili kasnije u Sloveniji, već za uznemiravanje javnog diskursa uvođenjem u njega naci-glasa, kao krajnje konsekvence totalitarizma, populizma, birokratizacije i korupcije sistema koji je u međuvremenu izgubio iz vida komunističke imperative slobode, jednakosti i solidarnosti. Ako se malo vratimo u prošlost, kao umetničke taktike pomenuću neoavangardne i konceptualne body art performanse (Katalin Ladik, Marina Abramović, Tomislav Gotovac idr) koji su uveli na margine javnog diskura figuru ogoljenog individualnog tela i pitanja singularne telesne egzistencije u kontekstu samoupravnog socijalizma i njegovog diskursa bestelesnog kolektivizma. Film WR: Misterije organizma Dušana Makavejeva otvorio je pitanje seksualnosti, kao lične želje i slobode koja nije uračunata u socijalistički revolucionarni diskurs sveopšteg oslobođenja čoveka. Intuitivno prepoznavajući značaj raspodele čulnog, državni sistem je sprečio uvođenje ovog pitanja u javni diskurs, te je prikazivanje filma doslovno bilo zabranjeno narednih 16 godina. Istom logikom, iz državno kontrolisanih masmedija u Srbiji 1990ih bile su isključene slike opsednutog Sarajeva. Jer, (sve) ono što uđe u javno polje i dobije mesto u njegovoj raspodeli čulnog, (sve) ono što se daje videti i čuti postaje potencijalni društveni agens. Politika ga stoga precizno reguliše (police), ali i dereguliše (politics).

Međutim, ovi procesi nisu uvek tako očigledni i jednosmerni, kako navedeni primeri sugerišu. Iz skorije prošlosti, ambivalentna i indikativna je pozicija tzv. “Soros-realizma”, koji se odnosi na vaninstitucionalnu umetničku scenu u tranzicijskim državama bivšeg Istočnog bloka, pa time i na alternativnu umetnost u regiji 90ih.

Polazna teza u interpretaciji je da je ova umetnička scena generalno bila kritična prema većinskoj ili barem vladajućoj politici i kulturnoj politici u Srbiji i drugim državama regije, ali je istovremeno sprovodila politike i kulturne politike neoliberalnog kapitalizma i civilnog društva, kreirane od strane internacionalnih fondacija (pre svega Sorosa i Fonda za otvoreno društvo), koje su podržavale tu scenu. Sam termin “Soros-realizam” je artikulisao estetičar i teoretičar umetnosti Miško Šuvaković.[4] Naziv i pojam je temeljno problematizujući i provokativan, jer zaključak koji sledi iz njega jeste da kritička politička pozicija vaninstitucionalne scene nije bila taktička – autohtona, mikro, provizorna i bottom-up, već strateška – fondacijski kreirana na makro planu i sprovedena top-down. Kao konsekventna posledica tako viđene političnosti te scene javlja se i (auto-)standardizacija njenog diskursa (“diskurzivna policija”). Ona se ne sprovodi brutalnim policijskim metodama, već se, prema Šuvakoviću pojavljuje kao:

meko suptilno uniformisanje i normiranje postmodernog pluralizma i multikulturalizma kao kriterijuma prosvećenog političkog liberalizma koji treba da realizuju evropska društva na prelazu u novi vek. (Ideologija izložbe: o ideologijama Manifeste)

Naravno, pojam je naišao na negativan prijem na samoj (bivšoj) vaninstitucionalnoj sceni. Poseban problem je što on nije došao “iz suprotnog tabora”, kulturnih aparatčika tada vladajućeg režima koji je aktere te scene nazivao “stranim plaćenicima” zbog izneveravanja ideja patriotizma, koje je scena ionako videla kao kvazi-konsenzualne.[5] Termin “Soros-realizam” Šuvakovića otvara druga pitanja – pitanja strukturne neautentičnosti kritike vaninstitucionalne scene i njene strateške orijentacije, u smislu da je ta kritika bila na izvestan način “naručena” od strane Soros fondacije i težila da bude nova strategija, što je zaista i postala nakon političkih promena 2000. godine.[6]

Ali problem koji ovde imamo sa “Soros-realizmom” je, rekla bih, složeniji, i na kraju izlaganja bih otvorila još jednu perspektivu razmatranja policijskog i političkog, odnosno strateškog i taktičkog umetničkog delovanja u specifičnom društvenom kontekstu danas. Kompleksnost problema je u tome što je sama politika neoliberalizma do te mere fleksibilna i asimilativna, da na nivou kulturne politike uključuje raznovrsno mnoštvo umetničkih diskursa, tehnika, sadržaja i pozicija, koje nisu sve nastale kao njene strateške realizacije, niti su nužno prepoznate od strane autora koji ih sprovode kao kontribucije toj makro politici. Nekada su, upravo suprotno, proizašle iz mikro htenja i autohtonih taktičkih gestova kritičkih subjekata, koje kanibalistički neoliberalni politički diskurs lako vari, asimiluje, a često i podržava kao sopstvenu potvrdu. U tom smislu, dijahronijski gledano, one nisu neautentične i naručene, čak i ako postoje pojedinačni slučajevi isporučivanja narudžbina neoliberalnoj kulturno-političkoj strategiji, već se u sihnronijskoj perspektivi radi o njihovoj strukturnoj transformaciji od strane neoliberalnog diskursa. U tome je, rekla bih, i glavni argument odbijanja termina “Soros-realizam”, dok je on, istovremeno, najprecizniji instrument strukturne disekcije političnosti vaninstitucionalne scene 90ih. No to je, rekla bih, mogla da reflektuje tek nezavisna kulturno-umetnička scena 2000ih, kada su osnovne političko-ekonomske ideje neoliberalnog kapitalizma društveno ostvarene.

Aldo Milohnić u knjizi Teorije savremenog teatra i performansa treći deo knjige naziva Strateški dispozitivi: umetnost i vladavina prava.[7] Deo se bavi problematikom autonomije umetnosti u neoliberalno kapitalističkoj državi danas. Milohnić razmatra brojne primere artivističkih, kritičkih i subverzivnih umetničkih projekata i radova sa savremene slovenačke i intenacionalne scene, koji su ne potencijalno provokativni nego koji su zaista isprovocirali reakcije medija, javnog mnjenja, pa i pravosuđa. Kroz njih, Milohnić nas vodi kroz gustu mrežu »nevolja s umetnošću« koje se pojavljuju kada je postavimo u okvire pravnih sistema današnjih država. S jedne strane, on ukazuje na rastegljivost hanibalističkog neoliberalnog sistema, koji proždire svaku kritiku, koristeći cinizam kao glavnu samoodbranu, a s druge strane ukazuje na značajno smanjenje tolerancije tog društva u situacijama kada je ugrožena njegova sigurnost. Što se tiče pravnih osnova, u Sloveniji, kao i mnogim evropskim državama, umetnosti su zakonom zagarantovani funkcionalni imunitet i autonomija. Međutim, tu se nalazi i prvi paradoks: ključni ograničavajući faktor artivističkih odnosno direktnih akcija je sposobnost samog neoliberalnog sistema da asimiluje prodore realno postojećeg političkog mišljenja, čime ih pacificira i komodificira. Tolerantnost tog sistema je podložna temeljnoj političkoj kritici, jer, kako Milohnić napominje: “tolerantnost je privilegij tistega, ki ima moč, da tolerira” (ibid, str. 152). Ipak, autor nas ne ostavlja ušuškane u iluziji kako je jedini problem sa slobodom umetnosti to što je njena sloboda već-uračunata u sam sistem. U nastavku razmatranja, on uvodi drugi paradoks sa autonomijom umetnosti i ukazuje na krizne momente (npr. 11. septembar) – koji poprimaju oblik sve kontinualnijeg stanja – kad savremene države u odbrani svoje ugrožene sigurnosti, znatno smanjuju tolerantnost i počinju da ugrožavaju slobodu umetničkog izražavanja. U tim procesima dolazi do histerične reakcije vlasti, koja počinje da brka i tako udaljene pojmove kao što su umetnost i terorizam. Tako se opet vraćamo pitanju autonomije umetnosti i umetničkog imuniteta. Opor zaključak koji iz Milohnićevih razmatranja sledi je da umetnost, pa i ona veoma kritička i subverzivna, po pravilu stvara mnogo manje problema nego što bi htela, te da je autonomija umetnosti koju garantuju ustavi i druge zakonske regulative upravo dokaz njene benignosti i čak služenja neoliberalnoj državi. Međutim, čak i tako benignoj, autonomija joj je direktno zavisna od spoljašnjeg faktora – državne administracije, političara, zakonskih regulativa – koji joj je može dati i oduzeti, po potrebi.

Ova završna razmatranja “Soros-realizma” i umetnosti u aktuelnim neoliberalno kapitalističkim državama mi se čine značajna jer nas upozoravaju da i u umetničkom radu i u teoretizaciji političnosti umetnosti treba pažljivo razumeti da li je ona sprovedena kao policija ili politika, kao strategija ili taktika, u zavisnosti od u određenom trenutku aktuelnog društvenog konteksta, njegove strukture i subjekata koji ih sprovode i figuriraju na javnoj sceni. Bez ovih odrednica, političke nalepnice kao što su: levičarski i desničarski, socijalistički i kapitalistički, komunistički, demokratski, socijaldemokratski, nacionalistički, liberalni itd. vrlo malo znače – i ne mogu značiti više bez svog kontekstualnog lociranja.


[1] Jacques Rancière, Le Partage du sensible: esthétique et politique, La Fabrique, Pariz, 2000 / The Politics of Aesthetics: The distribution of the sensible, Continuum, London, 2004; kao i Disagreement: Politics and Philosophy, University of Minnesota Press, Minneapolis, 1999

[2] U Jacques Rancière, Disagreement, http://www.16beavergroup.org/mtarchive/archives/001579.php

[3] Michel de Certeau, The Practice of Everyday Life, University of California Press, Berkeley, 1984.

[4] Vid. Miško Šuvaković, “Ideologija izložbe: o ideologijama Manifeste”, Platforma SCCA, br. 3, Ljubljana, 2002, http://www.ljudmila.org/scca/platforma3/suvakovic.htm

[5] Javna tribina “Fondacijska umetnost” u okviru izložbe O normalnosti, MSU, Beograd, 02. 11. 2005.

[6] Recimo, u Srbiji, ključni akteri Sorosovog Centra za savremenu umetnost Beograd iz 90ih prešli su u Muzej savremene umetnosti na pozicije kustosa i direktora. Da stvar bude još problematičnija, jednu od svojih ključnih izložbi o alternativnoj umetnosti 90ih nazvali su O normalnosti. Blagonaklono verujem da je naziv zasnovan na ciničnoj inverziji binarnog para normalno (prva Srbija) – nenormalno (druga Srbija) u Srbiji 90ih. Ali, nažalost, on istovremeno vrši policijsku “normativizaciju” javnog diskursa umetnosti, sa pozicije Muzeja koji strateški određuje šta je normalno a šta nenormalno, te još jednom potvrđuje da je taktika CSU bila samo nužno privremeno rešenje u osvajanju strateške pozicije.

[7] Aldo Milohnić, Teorije sodobnega gledališča in performansa, Maska, Ljubljana, 2009.

http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/digg_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/reddit_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/stumbleupon_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/delicious_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/technorati_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/google_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/myspace_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/facebook_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/twitter_48.png

ЛЕТНО ШКОЛО РАШКОЛУВАНО ЗНАЕЊЕ (o^o) :: 6.-12. август 2010. :: Херцег Нови (Црна Гора)

Теорија која хода, Белград и Контрапункт, Скопје

Рашколувано знаење (o^o)

проект на колективна самоедукација во уметност и култура

Летно школо

6. – 12. август 2010.

Игало (Херцег Нови), Црна Гора

Распоред

6. август

од 21:00

Воведна сесија

Воведен збор – Ана Вујановић

Представување на учесниците – модераторка: Милена Богавац

7. август

10:00-13:00 i 15:00-18:00

Група Уметност и активизам

работилница

КАЛЕНДАР НА ЛАГИ

води: Драган Протиќ, група Шкарт

Работилницата „Календар на лаги“ е конципирана како практична уметничко-активистичка работа на вербализација и визуелизација на обмани и заблуди, како на лично, така и на општествено ниво. Работилницата е наменета на работната група Уметност и активизам, а отворена е за учесниците од сите групи.

Група Шкарт е експериментално студио за уметнички, графички и оштествени истражувања. Групата ја основаа во 1990. година Драган Протиќ и Ѓорѓе Балмазовиќ во напуштено графичко атеље на Архитектонскиот факултет во Белград, каде што тие формално беа едуцирани. Комбинирајќи различни искуства: поезија, графички дизајн, архитектура, перформанс и општествен ангажман, Шкарт разви локална стратегија на улични самиздат / самодат акцији. Излагаа во Белград, Брисел, Берлин, Грац, Париз, Њујорк, Виена… а за својата работа добија бројни награди и признанија. Некои од нивните општествено ангажирани проекти се „Твое гомно-твоја одговорност“, „Бонови за преживување“, „Куварице“, хорот и оркестрот Хоркешкарт и „Песничење“ – месечен фестивал на поезија, који за помалку од две години стана најпосетна книжевна манифестација во Белград. Со проектот „Клацкалиште – полигон на рамнотежа“ ја представуваат Србија на предстојното Бијенале во Венеција.

Драган Протиќ, мултимедиален уметник, роден 1965., својата биографија ја преточи во една реченица: „Никој и ништо, член на групата Шкарт, можеби поет.“

од 21:00

зедничка, јавна програма на учесниците

8. август

10:00-11:00

Презентација и повик за учество во програмата на

„Расшколувана видео училница“

во рамки на 51 Октомвриски салон, Белград

водителка: Марта Попивода

Презентацијата е отворена за сите учесници.

11:00-13:00 и 15:00-18:00

Група Културни политики на независна сцена

работилница

КУЛТУРНИ ПОЛИТИКИ И НЕЗАВИСЕН СЕКТОР

води: Ана Жувела Бушња

Работилницата “Културни политики и независен сектор” се занимава со прашања на улогата, позицијата и просторот на независната културна сцена во однос на постоечката културна политика. Темите што ќе бидат опфатени со програмата на работилницата се: влијание на цивилно општество на процесите на донесување на одлуки во културна политика, независен културни сектор и локален културен развој со акцент на пракси и умрежување на независниот културен сектор во регионот. Работилницата е наменета на работната група Културни политики на независната сцена, а отворена е за учесниците од сите групи.

Ана Жувела е истражувачка во Институтот за меѓународни односи (IMO) и координаторка на мрежата Culturelink во Загреб, Хрватска. Првобитно пијанистка со диплома од University of Central England, Ана има магистратура од областа на културна политика и уметнички менаџмент од University College Dublin и докторантка е на Универзитетот во Загреб. Таа ја има збогатено својата работна биографија во културна продукција и уметнички менаџмент, помеѓу другото, работејќи за градот Дубровник, летниот фестивал во Дубровник и Arts for Amnesty International. Нејзините истражувачки интересирања опфаќаат културен менаџмент и развој на културни политики и стратегии, локален културен развој (градови), културна демократија и меѓуврски помеѓу културни политики и новата дигитална култура. Таа е вклучена во научен истражувачки проект насловен “Културен диверзитет, интеркултурна комуникација и дигитална култура”. Ана Жувела е ко-председателка на LabforCulture Steering Committee, член на European Cultural Parliament и советничка за култура во градската влада на Дубровник. Госпоѓа Жувела редовно објавува научни и експертски трудови и одржува предавања и презентации на културни конференции, симпозиуми и настани во целиот свет.

од 21:00

Заеднички, јавни програми на учесниците

9. avgust

10:00-12:00

Група Културни политики на независна сцена

работилница

КУЛТУРНИ ПОЛИТИКИ И НЕЗАВИСЕН СЕКТОР

од 14:00

Заеднички, јавни програми на учесниците

21:00-22:30

Група Уметност и/како политика

Предавање со дискусија

ПОЛИТИЧНОСТ НА УМЕТНОСТА: СТРАТЕГИИ И ТАКТИКИ, ПОЛИТИКИ И ПОЛИЦИИ

Ана Вујановиќ

Предавањето опфаќа анализи на политичноста на современата уметност во контекстот на неолиберален капитализам. Основните теоријски референци се поимите на политика и полиција на Жак Рансијер и стратегии и тактики на Мишел де Серто, а основниот проблем канибалистичката природа на неолибералното уредување. Планирано е излагањето да биде следено со дискусија во која конкретни уметнички примери ќе бидат разгледувани низ рамка на понудената теоретизација. Предавањето е отворено за сите учесници.

Ана Вујановиќ (Белград, 1975.) е теоретичарка на изведувачки уметности и култура и културна работничка. Докторка е на хуманитарни науки во областа на студии на театар, член на уредничкиот колектив и програмска директорка на ТкХ, и предавачка на Универзитетот на уметноста во Белград. Активна е во локалниот, регионалниот и европскиот контекст како независна теоретичарка, писателка, уредничка, организаторка на различни културно-уметнички програми и драматург во области на современ перформанс, танц и пост-драмски театар.

10. август

11:00-13:00 i 15:00-18:00

Група Уметност и/како политика

работилница

АЗБУКАРИУМ

води: Јасна Котеска

Азбукариум е име за работилницата која ќе преиспитува дванаесет претходно избрани феномени: абјект, авангарда (советска, југословенска), анималност, град, инфантилност, informe, минијатуризација, санитарност, сетила, тероризам, тортура, фашизам/холокауст.

АБВ системот е тука за да оградиме територија, каде наместо дисциплинска санитарност (физика, литература, теологија), ќе размислуваме за поими (пеперутка, број, тоалет); наместо напор на културата и резервно знаење, можност за фантазија, размислување, средби. Кога поимот е затворен во уметничкото дело, малку треба тој да се премести во политичкото, за да се отворат други перспективи. Размислување со патерици: имаме не-санитарна уметност, што ако не-санитарноста ја префрлиме во политиката? Минијатуризација на уметноста, а како би изгледала минијатуризацијата на политичкото? Авангарда во уметноста, но каква би била авангардата во политиката? Informe во уметноста, а како би изгледала безформната политика? И слично.

Да го цитираме Агамбен: „Со Декарт и раѓањето на модерната наука, функцијата на фантазијата му беше претпоставена на новиот субјект на знаењето: на ego cogito-то (додека, забележете дека во техничкиот речник на средновековната филозофија cogitare упатува на дискурс на фантазијата, а не на чин на знаење… Додека научниот експеримент навистина гради сигурен пат (метод) до знаење, трагањето обратно, е признавање на отсуство на патот (апорија) како единствено искуство возможно за човека.“ Ние ќе се обидеме по овој вториов пат.

Јасна Котеска (Скопје, 1970.) работи како професорка по литература, родови студии и теориска психоанализа на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје. Магистрирала литература (Скопје, 1999.), родови студии (Будимпешта, 2000.) и докторирала на тема од женското писмо (Скопје, 2002.)

Работи во областа на теориската психоанализа (Фројд, Лакан, Кристева, Клајн, Жижек), литературна теорија и родови студии, со различни теми: интимност, санитарност, траума, и слично. Нејзините текстови се преведени на: англиски, словенечки, српски, германски, унгарски, бугарски, словачки, турски и др. Работела како уредничка во: Идентитети, Блесок, Литературен збор, и други.

Ги објавила книгите: Постмодернистички литературни студии (2002.), Македонско женско писмо (2003.), Санитарна енигма (2006.), Комунистичка интима (2008.) На словенечки е објавена книгата Интимист (2008.)

od 21:00

Заеднички, јавни програми на учесниците

11. август

11:00-13:00 i 15:00-18:00

Група Уметност и/како политика

работилница

АЗБУКАРИУМ

води: Јасна Котеска

od 21h

Заеднички, јавни програми на учесниците

12. август

11:00-12:00

Заеднички состанок: планирање на Инкубатор

Модерираат: Ана Вујановиќ и Искра Гешоска

* * *

практични информации

појадок: 08:00-09:00, ручек: 13:00-14:00, вечера: 20:00-21:00

УВ зрачење: до 10:00 и од 16:00 во зелена зона (од 1,5 до 2,5) / од 10:00-16:00 портокалова и црвена зона (од 6,5 до 8)

најдобри плажи: Рафаело (ситен камен) и Јахтинг (бетон), на шеталиштето 5 Даница, на 5 и 20мин од хотелот во правец на ХН / до 10:00 и од 18:00 бесплатен влез; и Жањице (најдобра, ситен камен, бетон, кафулиња, ресторани, добар влез во вода, чиста вода, бесплатна) – се оди со бродче од шеталиштето покрај хотелот Обала, карта 5 евра

http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/digg_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/reddit_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/stumbleupon_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/delicious_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/technorati_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/google_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/myspace_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/facebook_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/twitter_48.png

ANTIJARGON :: Издание во создавање / Отворена печатница

Издание во создавање / Izdanje u nastajanju / Publication in process

Термини/поими е група која низ самообразование се занимава со проучување на поими/термини од светот на современите уметнички, теориски, културни и образовни пракси од перспектива на актерите на независната културна уметничка сцена во Скопје и Белград. Целта на работата на групата не беше да се произведе нов поимник, речник или лексикон, туку создавање на релациони мрежи на поими коишто начесто се користат, а коишто ги разбираме или различно едни од други, или не сме свесни на нивните различни читања во зависност од теориската (или идеолошката) позиција. Со преиспитување на потеклото, епистемологијата и политиката на термините доаѓаме пред сè до не-подразбирачка и не-колоквијална-анти-жаргонска платформа на поими. Жаргонот подразбира база, специјализирана комуникација, во која знаењето се имплицира, а многу често е потполно празен – и позади искористениот вокабулар не стои знаење кое се подразбира, туку многу често, демонстрација на припадност на моментот, „браншата“, идеологијата… Ваквото стојалиште не подразбира некаква врста на идеалистичка потрага за „автентично“, „изворно“ значење на зборот, туку напротив, трага за контекстуално, историско-материјалистичко втемелување на терминот и политичноста на неговата употреба. Исто така, нашата намера не е целосно откривање и демонстрација на механизмите на жаргонот или тврдење дека сме изземени од него. Работата на де-жаргонизација ја поставуваме и како афирмација на нови термини, кои веќе на почетокот може да подлежат на „превентивна“ де-жаргонизација. Тоа што во оваа публикација го нудиме како формат за де-жаргонизација на подразбираните и афирмација на новите термини е регистратор- едноставна табела која е еден од можните алгоритми на користење на оваа публикација. Со термините претставени низ оваа табела се одредува потеклото, историјата, употребата, референците и „опис“ кој може да биде белешка, уметнички став, список на други термини, или нешто блиско до дефиниција од лексикон. Одредниците од табелата упатуваат на текстови во публикацијата и вон неа- на овој начин регистраторот сите текстови ги сложува во релациона мрежа на поими и нивни дефиниции, и создава практично неограничена хипертекстуална структура. Публикацијата е отворена – како во содржината така и во структурата- и нејзината вистинска цел доаѓа до израз со понатамошна работа на нејзините корисници- уредници/чки-автори/ки-читатели/ки: со пополнување, проширување, преуредување и користење. Затоа регистраторот го оставаме полу-завршен, демонстрирајќи во неговото пополнување неколку различни начини и формати на негово користење и повикуваме на соработка во неговото ширење и усложнување.

Отворена печатница

Издание во создавање е печатена верзија на web сајт, замислен како отворен online регистратор на термини и поими од областа на современите уметности, со кои нашата работна група се занимаваше во тек на десет месечниот процес на колективно самообразование, во рамки на проектот Расшколувано знаење (o^o). Од web адресата www.antijargon.tkh-generator.net, сите заинтересирани можат да испечатат свој примерок, да го ре-организираат во однос на своите потреби, да го преуредат, кратат или дополнат по принцип на D.I.Y. (направи сам), кој овозможува изедначување на традиционално одвоените улоги: корисник/читател=уредник=издавач/печатар
 корисничка/читателка=уредничка=издавачка/печатарка. Тиражот на оваа публикација не е однапред одреден, туку е отворен и непознат. Таа може да биде печатена во бесконечен број на примероци, а секој самиздат примерок, може да се разликува од другиот. Укинувањето на пагинацијата, ја ослободува публикацијата од насочен и наметнат распоред на читање. Како што секој текст може да се печати посебно или во комбинација со други текстови, исто така може и да се читаат: поединечно или по било кој избран редослед. На тој начин секој текст и во него обработениот поим, посебна целина која во изданието може да се позиционира на саканото место. Поради полесно снаоѓање во оквир на секој поединечен текст, задржана е нумерацијата на неговите табаци. Преломот на текстот е прилагоден на можностите на печатењето во домашни или канцелариски услови, на просечен печатач и во А4 формат. За да се олесни печатењето, во преломот се задржани основните печатарски ознаки коишто го поедноставуваат процесот на доработка: пасери (со чија помош публикацијата може едноставно да се поврзе), клинови ( кои служат печатарот да го провери квалитетот на бојата), и назнаки за поврзување и укоричување. Публикацијата поедноставно се укоричува кога со помош на перфоратор, на означени места ќе се издупчат дупки, према кои текстовите можат да се стават по сакан распоред во регистратор со формат А5. Текстовите исто така е возможно да се поврзат со врвка и да се стават во одбрана корица. Сите читатели/уредници/печатари може да ги дизајнираат кориците на регистраторот по сопствена желба. Во публикацијата може да се вметнат и други текстови, празни страници за белешки или сакани илустрации. Првите примероци ќе ги испечатат и поврзат членовите на групата Термини, во рамки на случувањето Отворена Печатница, каде сите заинтересирани можат да го видат процесот на печатење и коричење и веднаш да го состават својот примерок.

http://www.antijargon.tkh-generator.net

http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/digg_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/reddit_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/stumbleupon_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/delicious_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/technorati_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/google_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/myspace_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/facebook_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/twitter_48.png

KAPITAL KAO ERSATZ: automatizam umesto autonomije :: Darko Drašković

1

Početkom 1820-ih, kada Marx još uvek nije imao ni pet godina, razotkrivena je jedna vrlo domišljato konstruisana prevara. Naime, 1770-e konstruisao je Volfgang fon Kempelen mehaničkog Turčina, automatizovanog igrača šaha. Mašina se sastojala od modela ljudske glave i trupa u prirodnoj veličini, obučenog u tradicionalnu garderobu turskog čarobnjaka – na glavi je nosio turban, u levoj ruci držao je dugu, tanku lulu, dok mu je desna ruka ležala na komodi, na čijoj su se površini nalazile šahovska tabla i figure. Izgledalo je kao da mehanizam može da odigra jaku partiju šaha protiv čoveka, kao i da može da izvede skakačev kružni put – šahovski problem koji zahteva da konj obiđe čitavu tablu, zauzimajući, pri tome, svako polje samo po jednom. Početkom 1820-ih ispostavilo se, međutim, da se u komodi krije majstor šaha, koji, u stvari, vuče poteze koji su publici izgledali kao potezi koje vuče sama mašina.

Opisana prevara, očigledno se oslanjala na jedan quid pro quo. Uopšteno gledano, quid pro quo, posebno u svojoj skraćenoj verziji quiproquo, predstavlja vrstu nesporazuma u kojoj subjekt misli za neku osobu ili stvar da je neka druga osoba ili neka druga stvar. Specifičnost efekta quiproquo, kada je u pitanju pomenuti mehanički Turčin, sastojao se u zameni osobe za stvar – publika je, naime, mislila da mašina-stvar igra šah, zamenjujući time, a da toga nije ni svesna, operatera-osobu mašinom-stvari. I obrnuto, specifičnost efekta quiproquo, u slučaju koji razmatramo, počivao je, takođe, u zameni stvari za osobu – publici se, naime, činilo kao da je mrtva mašina-stvar živi čovek-igrač.

Opisani quid pro quo veoma zgodno izražava suštinu Marxovog shvatanja fetišizma. U Kapitalu Marx, objašnjavajući fetišizam robe, kaže: “Tajanstvenost robnog oblika sastoji se prosto u tome što on ljudima društvene karaktere njihovog vlastitog rada odražava kao karaktere koji objektivno pripadaju samim proizvodima rada, kao društvena svojstva koja te stvari imaju od prirode, a otuda im i društveni odnos proizvođača prema celokupnom radu odražava kao društveni odnos koji izvan njih postoji među predmetima … Zbog toga se društveni odnosi prikazuju kao stvarni odnosi među licima, a društveni odnosi među stvarima[1]. Marx, vidimo, quid pro quo fetišizma robe shvata dvosmerno. Sa jedne strane odnosi među ljudima, licima (osobama) prikazuju se, odražavaju se kao odnosi među stvarima. Sa druge strane, odnosi među stvarima odražavaju se, prikazuju kao odnosi među osobama.

Govoreći o odnosima među stvarima, kao i u odnosima među osobama (licima), Marx govori o kretanju robe na tržištu, preciznije, Marx govori o razmeni robe na tržištu. “U slučajnim i stalno kolebljivim odnosima razmene njihovih proizvoda”, kaže Marx, “radno vreme potrebno za njihovu [roba] proizvodnju sprovodi se silom kao regulatoran prirodni zakon, kao, recimo, zakon teže, kad se kome kuća sruši na glavu”[2]. Nemamo trenutno vremena, a ni potrebe, da detaljnije ulazimo u problem zakona vrednosti koji Marx izlaže, na primer, u Kapitalu ili u Osnovnim crtama kritike političke ekonomije. Dovoljno je, za naše potrebe, da znamo da zakon vrednosti predstavlja regulativni princip razmene roba: vrednost prema kojoj se robe na tržištu razmenjuju izražava prosečno, društveno potrebno radno vredme neophodno za proizvodnju nekog proizvoda, ili drugačije, vrednost je srazmerna prosečnoj, društveno potrebnoj količini ljudskog rada neophodnoj za proizvodnju datog proizvoda.

Ovaj regulativni princip funkcioniše kao prirodni zakon jer ne zavisi ni od razuma ni od volje “dramskih lica” činova razmene. Zakon sveta roba i njihovog kretanja na tržištu, individue, doduše, mogu saznati, ali ni u tom slučaju zakon neće zavisiti od znanja onoga koji ga saznaje. Isto tako, saznanje zakona sveta roba i njihovog kretanja na tržištu pojedinac može iskoristiti za neku ličnu, privatnu dobit, ali ni u tom slučaju važenje ili nevaženje ovog zakona neće zavisiti od njegovog htenja[3]. Jednom reči, “prirodni društveni odnosi” jesu, kaže Marx, “izvan kontrole dramskih lica”[4].

U rezultatu, kapital kao organizam proizvodnje i razmene, ne pokazuje se samo kao quid pro quo u kome se “društveni odnosi prikazuju kao stvarni odnosi među licima, a društveni odnosi među stvarima“, već i kao jedna neobična “razmena” karakteristika koja se stvarno dešava. Subjekti, osobe, ljudi koji proizvode, gube svoje osnovne karakteristike, razum i volju, znanje i htenje, itd., gubeći na taj način slobodu, dok objekt, preuzimajući tu slobodu na sebe, postaje, poput Hobbesovog suverena na koga podanici prenose svoje slobode, gospodar. Ovaj stvarni quid pro quo, u kome se od osoba stvarno otuđuje ono što ih čini osobama, tj. opšta sposobnost čoveka da bude svoj vlastiti gospodar, a u kome kapital prisvaja ovu sposobnost, ispostavljajući se tako kao čovekov gospodar, naziva se u marksizmu alijenacijom. Alijenacija sadrži tri momenta:

Moment 1: “društveni karakter djelatnosti, kao i društveni oblik proizvoda … pojavljuju se ovdje kao nešto individui tuđe, stvarno (sachliches)”[5].
Moment 2: proizvodi ljudskih ruku “izgledaju kao samostalna obličja, obdarena vlastitim životom, i koja se nalaze u odnosima među sobom, kao i sa ljudima”[6].
Moment 3: “vlastitio njihovo društveno kretanje ima za njih [ljude, proizvođače] oblik kretanja stvari pod čijom kontrolom stoje, umesto da oni [ljudi, proizvođači] njih kontrolišu”[7].
Rezultat alijenacije predstavlja uspostavljanje kapitala kao subjekta. Međutim, kao što smo već rekli, reč je o jednom neobičnom subjektu. Reč je o subjekt koji ima slobodu, ali nema znanje i htenje, svest i volju. Što je ovaj subjekt nezavisniji od ljudi, to su ljudi više zavisni od njega. Drugim rečima, on, poput suverena, gospodari ljudima, a ljudi su njegovi podanici. Njegovu vladavinu ne ograničava ništa – on nema spoljašnju granicu. On nije slobodan, međutim, samo zbog toga što njegovo gospodstvo ne ograničava ništa, samo zbog toga što vlada svime itd. On je slobodan zato što ima “okultno svojstvo da rađa vrednost, jer jeste vrednost”. Kretanje robe na tržištu, uključujući tu i robnu proizvodnju, u kome kapital-vrednost “donosi višak vrednosti njeno je vlastito kretanje, njeno vlastito oplođavanje, dakle samooplođavanje[8].

U figuri samooplođavanja možemo prepoznati jednu od ključnih kategorija klasičnog nemačkog idealizma – kategoriju autoprodukcije, autokreacije, ili apsolutnog subjekta. Apsolutni subjekt jeste subjekt koji saznajući sebe proizvodi sebe, proizvodeći sebe saznaje sebe. Upravo zato Hegel hoće “da se ono istinito shvati i izrazi ne samo kao supstancija nego i kao subjekt”. Supstancija je, naime, nešto što postoji samo po sebi, što svoju egzistenciju ne duguje drugom, ona je uzrok same sebe, i zato za nju kažemo da je apsolutna. Međutim, u Hegelovoj filozofiji, ova supstancija obdarena je samosvešću, i zato je subjektivna. Štaviše, ona je apsolutna, samo zato što je subjektivna, tj. njena samoproizvodnja koincidira sa njenom samosvešću. Po analogiji, samonikli proces kapital-vrednosti Marx ne želi da shvati samo kao proces bez subjekta, kako se inače shvataju prirodni proces, pa bili oni i “prirodni društveni odnosi izvan kontrole dramskih lica”, dakle, ne samo kao proces, već ujedno i kao subjekt: “vrednost ovde postaje”, kaže Marx misleći na robnu proizvodnju, “subjektom procesa u kome stalno menjajući oblike novca i robe ona menja i samu svoju veličinu, te se kao višak vrednosti odvaja od same sebe kao prvobitne vrednosti, oplođujući samu sebe[9].

Uprkos svojoj samoproizvodnji, vrednost ne figurira kao apsolutni subjekt. Marx ovom subjektu daje drugo ime: kapital-vrednost, u robnoj proizvodnji i kretanju robe na tržištu, “stalno prelazi iz jednog oblika u drugi [novac i robu], ne gubeći se u tom kretanju te se tako pretvara u automatski subjekt.” Dakle, kada govorimo o kapital-vrednosti nije reč o apsolutnom subjektu – reč je automatskom subjektu. Reč je o “čudovištu koje ima svoju dušu, koje počinje ‘raditi’ kao da u njemu toplo srce kuca”. Međutim, ova duša, neobična duša, nije ista kao “duša” apsolutnog subjekta. Naime, termin “duša” Marx upotrebljava u ovom kontekstu onako kako ga upotrebljavaju stari Grci. Rekavši duša, on misli na sposobnost “samokretanja”, na sposobnost automatizma. Duša se, međutim, razlikuje od duha, čija se esencija koncentriše u samosvesti. Naš automatski subjekt kreće se sam od sebe, proizvodi/kreira samog sebe, ali bez samosvesti i bez kontrole/vlasti nad sobom, pa makar mu sve ostalo bilo potčinjeno. Reč je o slepom, nesvesnom subjektu, nagonskom subjektu koji “prisilno ponavlja” samo jednu operaciju: “stvara višak vrednosti”, tj. “svojim postojanim delom, sredstvima za proizvodnju, usisava što je moguće veću masu viška vrednosti”[10].

Prava suština onoga što se naziva Marxovim humanizmom ne krije se u Marxovoj oceni čoveka kao najvrednijeg naprosto. Marxov humanizam nije antropološki humanizam. Njegov humanizam je humanizam subjekta – subjekt je ono najvrednije, najvrednije zato što je apsolutno, ili drugačije, autonomno. Autonomija ovde označava “opštu sposobnost subjekta da bude svoj vlastiti gospodar”, tj. da bude slobodan, ili kantovski rečeno, da bude uzrok, a da ne bude posledica. Autonomija označava “sposobnosti” subjekta da apstrahuje od svega onoga što ga određuje – od svake moguće determinacije ili predikata – i da na jedan aktivan način odredi svoju vlastiti volju i svoje suštinske predikate. Biti autonomni subjekt značilo bi, Aristotelovim jezikom rečeno, biti supstancija bez unapred (transcendencijom, prirodom, društveno-istorijski) datih predikata, ili rečeno sartreovski, autonomija subjekta sastojala bi se u tome da njegova “egzistencija prethodi esenciji”. Čovek za Marxa ima najvišu vrednost samo zato što je autonomni subjekt u navedenom smislu, ili bar ima potencijal da to bude, iako, usled vladavine kapital-vrednosti on to još uvek nije.

Dok je “životinja neposredno jedinstvena sa svojom životnom delatnošću”, kaže Marx u tekstu Otuđeni rad, “čovek čini samu svoju delatnost predmetom svog htenja i svoje svesti” – “to nije određenost s kojom se on neposredno stapa”. “Samo zato je njegova delatnost slobodna delatnost”[11]. Kapital-vrednost ne čini, međutim, svoju životnu delatnost, tj. stvaranje viška vrednosti, predmetom svog htenja i svoje svesti. On je poput životinje “neposredno jedinstven sa svojom životnom delatnošću” teran jednim jedinim životnim nagonom, nagonom da se oplođuje. Njegovo oplođivanje, pak, figurira kao samooplođivanje. Kapital-vrednost ima, podsetimo, “okultno svojstvo da rađa vrednost, jer jeste vrednost”, tj. ima moć da se samoproizvodi, da se samostvara. Upravo ta konjunkcija samooplođavanja i životinjskog karaktera kapital-vrednosti čini od nje automatskog subjekta. Automati možda imaju dušu, tj. sposobnost da se kreću sami od sebe, ali definitivno nemaju duh – tj. samosvest, ili Marxovim terminima rečeno, nemaju sposobnost da svoje delovanje učine predmetom svog htenja i svoje svesti. Reč je o subjektu koji deluje potpuno neplanirano i nekontrolisano, slepo i slučajno, funkcionišući na taj način kao priroda, nagonski. Reč je o kvazi-prirodnom kvazi-subjektu, o nečemu što je više od procesa bez subjekta, ali manje od prakse autonomnog subjekta.

Kvazi-prirodni kvazi-subjekt, ili drugačije, automatski subjekt razlikuje se od autonomnog subjekta. Dok autonomni subjekt ima moć da bude uzrok, a da, pri tome, ne bude posledica, tj. ima moć da deluje sam od sebe, kretanje automata uvek je posledica nekog uzroka koji se razlikuje od automata. On, naime, mora da dobija energiju od nečeg drugog, bez obzira da li tu energiju prima u obliku konstantnog priliva ili je akumulira, kako bi je, trenutno, ili kasnije, oslobodio u “autonomnom” kretanju. Bez pokretačkog uzroka, bez inputa energije, postojani kapital, a to su uslovi rada, sredstva rada i predmet i rada, ostaju mrtve, beživotne stvari. Šta im daje život? Živi rad ima sposobnost da oživljava ono beživotno, mrtvo – rad je živi kvasac koji se pripaja mrtvim elementima postojanog kapitala[12]. Živi rad mora “te stvari dohvatiti, probuditi ih iz mrtvih”[13].

Međutim, živi rad na taj način budi iz mrtvih “čudovište koje ima svoju dušu, koje počinje ‘raditi’ kao da u njemu toplo srce kuca”[14]. “Kapital je mrtav rad koji oživljava kao vampir samo usisavajući živi rad”[15]. Marx pod mrtvim radom podrazumeva rad koji se preobraća “iz oblika nemira u oblik stalnosti, iz oblika kretanja u oblik predmetnosti”[16]. Proces proizvodnje gasi se u proizvodu, a ono što “se na strani radnika ispoljavalo kao kretanje, očituje se sada na strani proizvoda kao svojstvo mirovanja”[17]. Upravo taj predmet, stvar, koja sama po sebi miruje, koja postoji u obliku stalnosti, otuđuje se od radnika u obliku kapital-vrednosti. Ona se osamostaljuje u odnosu na njega i vraća se kao njemu strana sila, koju on pogrešno prepoznaje kao nešto tuđe, da bi ga potčinila, učinila zavisnim i kontrolisala. Život koji je radnik dao predmetu, suprotstavlja mu se sada kao nešto neprijateljski i strano.

Taj vampir, koji ima neutaživu žeđ za “živom krvi rada”, živi i oživljava “samo usisavajući živi rad”. Ako kapital-vrednost shvatimo kao živog mrtvaca, onda, sa druge strane, živi rad možemo shvatiti kao mrtvi život, ili preciznije, umrtvljavani život. Pod mortifikujućim dejstvom kapital-vrednosti, radna snaga, čije trošenje predstavlja živi rad, kržljavi i unakažava se. Kapitalistička proizvodnja “proizvodi i prevremeno iscrpljenje i ubijanje same radne snage[18]. Ako kapital-vrednost figurira kao automatski subjekt, onda radna snaga, podložena njoj, dobija oblik subjektivnog automata – subjekta čiji se esencijalni predikati, a to su znanje i htenje, razum i volja, iscrpljuju i ubijaju. Sve se dešava, u Marxovom Kapitalu, kao borba na život i smrt čoveka i kapital-vrednosti.

Marxov humanizam, međutim, neposredno predstavlja humanizam subjekta, a samo posredno humanizam čoveka, tj. antropološki humanizam. U skladu sa tim, Marx slobodu shvata kao autonomiju. Slobodan je samo onaj subjekt u kome funkcija suvereniteta i funkcija podaništva koincidiraju. Drugim rečima, slobodan je samo onaj subjekt koji gospodari sobom. Međutim, kapital-vrednost u potpunosti gospodari, doduše, ljudima, i delimično, iz dana u dan sve više i više, prirodom, ali ne gospodari sobom, budući da su samosvest i samokontrola dva nužna uslova vlasti nad sobom. Kapital-vrednost predstavlja automatsku, tj. slepu, nekontrolisanu nagonsku mašinu koja koja funkcioniše na eksploataciju. Prema tome, njena (kapital-vrednosti) sloboda može biti samo zamena ili supstitut, bleda kopija originalne, istinske slobode. Automatski subjekt, konsekventno, može biti samo pod-ekvivalent stvarnog, tj. autonomnog subjekta. Automatski subjekt, prema tome, predstavlja ersatz, lošu zamenu, za autonomnog subjekta. Taj ersatz, međutim, budući da se (bespravno) nalazi na mestu na kome bi (s punim pravom) trebalo da se nalazi original, zauzima/oduzima prostor za relizaciju originalne, istinske autonomije i subjektivnosti. Kapital-vrednost se ponaša kao stanar koji se bespravno uselio u zgradu vlasti i slobode, kompromitijući i podrivajući na taj način i jedno i drugo.

Uprkos tome što bespravno prisvaja slobodu i vlast, uprkos tome što ih de facto podriva, kapital-vrednost proizvodi stvarni, objektivni privid da slobodom i vlašću raspolaže punim pravom. On to čini time što se izdaje za fizičko lice (osobu) ili bar za pravno lice (osobu).

“Sposobnost da se restituiše akumulirana energija u spontanom kretanju načinila je od mašine imitaciju živog organizma”[19]. Ova imitacija je, u slučaju kapital-vrednosti, tako verna originalu, da se ljudima karakter njihovog vlastitog rada, a to je,kao što smo videli, životnost, procesualnost, kretanje živog rada, pokazuje njima kao objektivno svojstvo mrtvog rada, tj. kapital-vrednosti, svojstvo koje joj pripada od prirode. Čini se kao da je u prirodi kapitala da se samooplođuje – kapital zapošljava ljude, kapital plaća poreze itd. Specifičnost efekta quiproquo, sa kojim imamo posla kada je u pitanju kapital-vrednost, sastoji se u zameni osobe za stvar – ljudi misle da se automat-stvar kreće sam od sebe, da se oplođuje sam od sebe, zamenjujući time, a da toga nisu ni svesni, radnu snagu kapital-vrednošću. Ali i obrnuto, specifičnost efekta quiproquo, o kome je ovde reč, počiva i u zameni stvari za osobu – ljudima se, u kapitalističkom načinu proizvodnje, čini kao da je mrtav automat-stvar živi subjekt-osoba.

“Konstruktori XVIII-og veka, Vokanskon …, Kempelen odevali su svoje automate, svirače flaute ili daira, igrače ili pisare, itd. ne bi li sakrili mehanizam koji ih pokreće”. Zadivljenost njihovim automatima javljala se kod publike kada bi gledala ove automate kako igraju sami od sebe[20]. Automat u renesansni predstavlja igračku koja izaziva divljenje, a od XVI veka pa nadalje, ovi čudesni uređaji sve više se zatiču u tzv. Wunderkammern, tj. kabinetima retkosti prinčevskih dvorova u Evropi. Svojstvo igračke koja izaziva divljenje, automat zadržava u XVII i XVIII veku. U XIX veku, posebno u okviru romantizma, automat, međutim, uzima obličje androidnog monstruma. Marx, stoga, izražava jedno opšte mesto svojeg vremena, kada kapital-vrednost naziva “čudovištem koje ima svoju dušu, koje počinje ‘raditi’ kao da u njemu toplo srce kuca”. Bez obzira da li izaziva divljenje ili uteruje strah, specifična delotvornost automata na publiku “pretpostavlja da konstruktor pokaže efekat, a da mu sakrije uzrok”[21]. Prvi korak u neutralizovanju ove delotvornosti sastoji se u skidanju vela sa automata, u nastojanju da se ogoli mrtvi mehanizam koji se skriva iza privida živog kretanja automata. Drugi korak sastoji se u pokazivanju da se iza vela krije osoba koja deluje kao operater ili kao pogonsko sredstvo mašine. U tom smislu, Marxov radnik poručuje kapitalisti: “što ti na taj način dobijaš u radu, gubim ja u supstanci rada .. Ti si možda uzoran građanin, možda član društva za zaštitu životinja, možda čak uživaš glas sveca, ali onoj stvari koju ti prema meni pretstavljaš ne bije srce u grudima. Što u njoj izgleda da kuca, kucanje je mog rođenog srca[22].

Međutim, reprezentacija stvari kao osobe i osobe kao stvari, nije puki subjektivni privid. To je, zapravo, objektivni privid koji zavisi od stvarnih proizvodnih odnosa koji vladaju u jednom načinu proizvodnje. Zato će “odnosi praktičnog svakodnevnog života iz dana u dan pokazivati ljudima providno razumne odnose”, tek onda kada se proces proizvodnje bude podvrgao planskoj kontroli. Proces proizvodnje biće, međutim, podvrgnut planskoj proizvodnji tek onda kada bude “kao proizvod slobodno udruženih ljudi bude stajao pod svesnom planskom kontrolom”[23]. Nije dovoljno, naime, da ljudi proizvode procese proizvodnje, što ih, inače, čini generičkim bićima, otuđenima ili ne, nego oni to moraju činiti planski kontrolisano, tj. sa znanjem i htenjem. Tek u tom slučaju, može se proces proizvodnje podvrgnuti njihovoj vlasti. Kao indirektna posledica ove svesne i namerne, planske i kontrolisane proizvodnje, a kao direktna posledica podvrgavanja, potčinjavanja proizvodnog procesa, uslediće njegova providna razumnost. Marxova “epistemologija”, vidimo, počiva na starom, idealističkom Vikoovom dictumu: “verum est ipsum factum” – sama istina je proizvod. Čovek, u komunizmu, u kome čovek gospodari procesom proizvodnje, može efektivno da sazna ovaj proces, zato što ga kontroliše, a kontroliše ga zato što je sam kreator tog procesa. A ono što smo sami stvorili, misli Vico, transparentnije nam je od onoga što je postalo samo od sebe, nezavisno od nas[24]. Ukratko, čovek će biti slobodan, onda kada proces bez subjekta bude transformisan u praksu subjekta. Još kraće, čovek će biti sloban onda kada “se ono istinito shvati i izrazi ne samo kao proces nego i kao subjekt”.

2

Na čemu, međutim, počiva ovakvo Marxovo shvatanje emancipacije? Marx konstatuje kako će u komunizmu, zajednici slobodnih ljudi “zasnovanoj na univerzalnom razvoju individua i na potčinjavanju njihove zajedničke, društvene produktivnosti kao njihove društvene moći”[25], društveni odnosi biti providno razumni. Vidimo da Marx, govoreći o komunizmu, pretpostavlja dvostruku prozirnost, trasnparenciju: 1) proziran je odnos subjekta prema predmetu rada, i 2) prozirna je recipročna relacija između subjekata[26].

Gde se može pronaći stvarno poreklo ove prozirnosti? Drugim rečima, šta navedenim odnosima, odnosima između subjekta i objekta, kao i odnosima između subjekata, daje njihovu transparenciju? Providna razumnost odnosa, bilo između ljudi, bilo između ljudi i stvari, drugo je ime za očiglednost. “Kategorija subjekta jeste jedna prvobitna ‘očiglednost’ (očiglednosti su uvek prvobitne): jasno je da smo vi i ja subjekti … Kao sve očiglednosti, uključujući i one na osnovu kojih jedna reč ‘označava jednu stvar’ … i ova ‘očiglednost’ da smo vi i ja subjekti jeste jedan ideološki učinak, elementarni ideološki učinak”[27]. Iz koje, međutim, ideologije pojmovi subjekta i objekta crpu svoju očiglednost? Louis Althusser tvrdi da je pravna ideologija dominantna ideologija kapitalističkog načina proizvodnje. To, u suštini, znači da se u pravnoj idelogiji artikulišu ključni pojmovi svih drugih ideologija, i naposletku, ključne kategorije same filozofske ideologije. “Buržoaska vladajuća klasična filozofija”, kaže Althusser, “(i njeni nusproizvodi, čak i oni moderni) izgrađena je na pravnoj ideologiji, a njeni ‘filozofski predmeti… su pravne kategorije ili entiteti: Subjekt, Objekt, Sloboda, Volja, Svojstvo, Predstavljanje, Osoba, Stvar itd.”[28]. Centralni pojam pravne ideologije predstavlja pojam osobe (lica). Ako prosledimo navedenu Althusserovu intenciju, onda možemo naglasiti kako je centralna kategorija celokupne filozofije novog veka, kategorija subjekta, izvedena, preuzeta itd. upravo iz pravno-ideološkog pojma osobe (lica). Korelativno, spekularna kategorija u odnosu na kategoriju subjekta, kategorija objekta, spekularna zato što se subjekt u njoj, takoreći, “ogleda”, izvedena je, takođe, iz jednog od pojmova pravne ideologije – iz pojma stvari. Čini se, prema tome, da Marx ostaje zatočenik “konceptualnog sistema zasnovanog na opoziciji osoba/stvar, dvema osnovnim kategorijama zakona i pravne ideologije”[29]. Mogli bismo, u skladu sa time, konstatovati kako čitava priča o fetišizmu robe predstavlja igru varijacija čije su granice i zakonitost propisani pravno-ideološkom problematikom koja se vrti oko centralne osovine oličene u binarnoj opozicji osoba/stvar.

Štaviše, ni sama Marxova koncepcija komunizma ne ostaje pošteđena ideološke krivice, ili drugačije rečeno, ideološke devijacije. Naime, komunizam kao ideal u kome su transparentni subjekt, objekt, odnos subjekta prema sebi, prema drugom subjektu i objektu, kao i međusobni odnos objekata, predstavlja ekstrapolaciju ideala kodiranog u ideologiji kapitalističkog načina proizvodnje. Taj ideal predstavlja ideal kapitalističkog načina proizvodnje, ideal koji on ostvaruje samo formalno i parcijalno – sloboda je u kapitalističkom načinu proizvodnje samo sloboda da se trguje i da se poseduje, sloboda u kojoj uživa isključivo kapitalista. Sloboda se u kapitalizmu ne ostvaruje, prema Marxu, realno i totalno, kao sloboda uopšte svake individue. Komunizam bi, dakle, predstavljao potpuno ostvarenje ideala kapitalističkog načina proizvodnje.

Da li postoji autentično materijalistički način da se misle fenomeni alijenacije i automatskog subjekta? Drugim rečima, da li postoji način da se navedeni fenomeni misle bez referenci na pojmove osobe i stvari? Postoji li nešto tako kao što je alijenacija koja ne bi bila alijenacija subjekta, otuđenje koje ne bi bilo otuđenje stvari od osobe, koje, ne bi bilo otuđenje od, već bi bilo otuđenje naprosto. Korelativno tome, možemo postaviti pitanje da li postoji način da se pojam automatizma misli bez pojma subjekta, tj. da se pojam automatizma misli bez rekursa na pojam osobe. Naposletku, budući da je pojam zakona jedan od tri osnovna pojma pravne ideologije kapitalističkog načina proizvodnje, može se postaviti pitanje da li postoji način da se pitanje slučajnosti ne postavlja kao pitanje zakonitog učinka slučajnog u odnosu na subjekta, tj. da li postoji neka, tako da kažemo, istorijska kontingencija koja bi bila slobodna od subjekta.

Odgovor na pitanje da li je moguće misliti automatizam bez subjekta pruža Deleuze[30]. On u delu Hiljadu ravni shvata kapitalizam kao specifičnu aksiomatiku. Aksiomatski sistem predstavlja formalnu teoriju koja uređuje neki univerzum diskursa, koji se naziva modelom za datu teoriju, a to čini dodavanjem ili oduzimanje određenih pravila, ili staromodnije rečeno, zakona. (Aksiome su potpuno arbitrarne i indiferentne prema domenu koji uređuju.) Parafrazirajući Badioua, inspirisanog, u pogledu onoga što ćemo izložiti, Althusserom i Lacanom, mogli bismo reći kako nema subjekta formalne teorije. Aksiomatski sitem kao formalna teorija predstavlja čisti prostor bez naličja, obeležja ili mesta za ono što isključuje, tj. za subjekta. Ona predstavlja psihozu bez subjekta, potpuno univerzalizovan delirijum, čistu spoljašnjost bez slepe mrlje[31]. Pojam kapitalističke mašine, kao, automatizovani aksiomatski sistem, nudi nam alternativu pojmu automatskog subjekta. Koncept kapitalističke mašine kao automatizovanog aksiomatskog sistema nudi nam mogućnost da automatizam mislimo bez pojma subjekta.

Marx govori o slučajnosti zakona i zakonitih učinaka, tj. zakona vrednosti i kretanja roba na tržištu, za čoveka/osobu tj. za subjekta. Ono što karakteriše kapitalizam, nije samo slučajnost zakonitog učinka i zakona za subjekta, već i slučajnost samih učinaka zakona u odnosu na zakone, kao i iskrsavanje nezakonitih učinaka, i naposletku slučajnost samih zakona po sebi – važenje zakona vrednosti, u poslednjoj liniji, istorijski je kontingentno. Nasuprot Marxu, mogli bismo reći da kapital ne kompromituje toliko ljudsku slobodu, koja bi se sastojala u vlasti čoveka nad zakonom i zakonitim učincima, koliko kompromituje autentični karakter same istorijske kontingencije i njene emancipatorske kapacitete. “Ne sastoji li se patološka osobenost kapitalističke mašine u njenoj sposobnosti da radi upravo ovo: da konvertuje nasumične empirijske činjenice”, tj. nezakonite učinke ili posledica zakona koje se ne mogu svesti na zakon, “u nove aksiome?”[32]. Drugim rečima, kapitalistička mašina nema unapred definisan skup zakona po kojima funkcioniše, zakona čija bi suspenzija označila kraj funkcionisanja kapitalističke mašine. Naprotiv, ona funkcioniše tako što postavlja ad hoc zakone, zakone koji se menjaju od slučaja do slučaja, zakone koji slučajeve koji su se već dogodili pretvaraju, važeći retroaktivno, u zakonite učinke vlastitog funkcionisanja. “Globalni kapitalizam je mašina – a mašina je samo automatizovani aksiomatski sistem … Kada god se susretne sa granicom ili anomalijom, kapitalizam ima ono što je potrebno da bi izmislio novi aksiom i inkorporirao ono neočekivano”[33].

Kapitalizam možemo, razlikujući ga, uporediti sa onim što je mađarski epistemolog Imre Lakatos nazivao tvrdim jezgrom naučne teorije. Naime, tvrdo jezgro jedne nauke predstavlja skup osnovnih postulata ili odluka, tj. skup osnovnih stavova, iskaza od kojih polazi teorija. Ovaj skup odluka (recimo, Newtonova tri zakona kretanja) brani se po svaku cenu, pa i po cenu modifikacije drugih postulata. Stavovi koji obrazuju tvrdo jezgro nikada se ne dovode u direktnu vezu sa iskustvom, pa, u skladu sa time, iskustvo nikada ne može da ih opovrgne. Kapitalizam bi, nasuprot tome, predstavljao nauku bez tvrdog jezgra, nauku koja je spremna da, po potrebi, promeni svoje najbazičnije postulate, nauku koja je spremna da po diktatku nepredviđenih i nepredvljivih činjenica donosi odluke koje se kose sa temeljnim odlukama koje je donela, može biti, neposredno pre toga. Rečeno jezikom filozofije nauke Thomasa Kuhna, kapitalizam izgleda kao nauka bez paradigme, ili kao nauka bez konstantne paradigme. Štaviše, to je nauka koja nikada ne bi bila u normalnom stanju (normalno stanje nauke je ono stanje u kome se nauka nalazi kada ne preispituje i ne menja osnovne postulate, već kada na osnovu njih vrši istraživanja, akumulirajući nova znanja na starim pretpostavkama), već nauka koja je uhvaćena u permanentnu revoluciju svojih najtemeljnijih uverenja, bez mogućnosti da se (trajnije) zaustavi na nekom određenom skupu aksioma.

Ne sastoji li se, pod datim uslovom funkcionisanja automatizovanog aksiomatskog sistema kapitalističke mašinerije, emancipacija baš u pokušaju da se izumeju novi oblici kontingencije, novi oblici slučajnosti, i to takvi koji bi, na neki način, bili otporni na adaptivno, ad hoc funkcionisanje kapitalističke mašine, slučajeva koji bi bili letalni za njen rad, i koji bi stavili ad acta ne samo zakon vrednosti, već zakon kao zakon uopšte? Ili je, pak, svaka kontingencija, svaka anomalija, osuđena na to da bude apsorbovana u sistem njenom konverzijom u zakonitu posledicu sistema izumom, ali ovog puta od strane kapitalističke mašine, novih pravila funkcionisanja sistema? Bilo kako bilo, čini se da kapitalizam, koji se istrgao svakoj ljudskoj kontroli, više kompromituje mogućnost pojavljivanja stvarne alternative, alternative koja bi se javila u obliku slučajeva koje kapitalizam ne može da akomodifikuje, nego mogućnost ljudske kontrole nad kapitalisitčkom mašinom.

Da li nam, ovakvo postavljanje pojmova automatizma bez subjekta i kontingencije bez subjekta otvara mogućnost da mislimo pojam alijenacije bez subjekta? Alijenacija bez subjekta bila bi specifičan proces bez subjekta koji se dešava na relaciji radne snage i kapital-vrednosti. Radna snaga, međutim, ne bi se mislila u pojmovima osobe ili subjekta, niti bi se kapital mislio u pojmovima stvari ili objekta. Alijenacija, prema tome, ne bi bila shvaćena kao proces u kome se subjekt opredmećuje/ospoljava u stvari, pri čemu bi se stvar, koja po pravu pripada osobi, u samom procesu opremdećenja/ospoljenja, ili posle njega, svejedno, bespravno otuđivala od osobe. Alijenacija bez subjekta mogla bi se shvatiti kao učinak vlasti kapital-vrednosti nad radnom snagom, tj. kao takvo delovanje vlasti koji bi

a) radnu snagu tela asociralo sa funkcijom koju treba preuzeti, kao sa mestom koje treba zauzeti u tehničkoj i društvenoj podeli rada,
b) među radnom snagom regrutovalo subjekte proizovodeći samo subjekte koje regrutuje, interpelirajući tela-radne snage u subjekte.

Alijenacija bi, u tom slučaju, mogla da se shvati kao specifičan motor, koji transformiše telo-radnu snagu u subjekta. U tom slučaju, telu-radnoj snazi ne bi bilo otuđeno ništa. Ona bi, zrapravo, alijenacijom samo primala jedan novi, drugačiji oblik egzistenije, oblik egzistencije koji nije imala pre kapitalističkog načina proizvodnje. Biti radnik predstavljalo bi prema tome specifičan oblik egzistencije koji telo-radna snaga dobija u kapitalističkom načinu proizvodnje. U toj transformaciji, energija tela-radne snage, ili da budemo precizniji, energija = telo-radna snaga, bila bi stavljena u službu, u obliku subjekta, tj. trošila bi se na proširenu reprodukciju kapitalističkog načina proizvodnje. Specifičan problem alijenacije tada bi ležao u depotenciranju asubjektivne radne snage putem njene subjektivacije-subjekcije kapitalističkoj mašini.

Kapitalistička mašina razlikuje se od ostalih načina proizvodnje. Ona, naime, postoji, samo u permanentnoj aktivnosti destrukturacije/restrukturacije. “S njom je”, kaže Marx za kapitalističku akumulaciju, kao i sa osvajačem sveta, koji sa svakom novom zemljom osvaja samo novu granicu”. Proširena reprodukcija kapitalističkog načina proizvodnje svodi se ne prelaženje granice. To prelaženje granice nikada nije potpuno uklanjanje granice, već samo sve dalje i dalje pomeranje granice, ili drugačije, postavljanje nove granice. Pri tome ne mislimo samo na kvantitavni aspekt proširene reprodukcije, već ujedno i na njen aksiomatski karakter. Sama aksiomatika se, naime, prošireno reprodukuje, dodavanjem novih aksioma koji bi trebalo da izvrše reaproprizaciju nezakonitih učinaka (empirijske kontingencije) ili posledica zakona koje se ne mogu svesti na zakon. Svako prelaženje granice (destrukturiranje) kao pomeranje granice (restrukturiranje), zahteva određeni oblik “alijenacije”, tj. subjektivacije-subjekcije tela-radne snage, ili drugačije, njegovo-njeno depotenciranje, trošenjem na uklanjanje granice i simultano postavljanje nove.

Ako su naše analize tačne, otpor koji bi radna snaga mogla da pruži policijskom režimu asociranja tela-radne snage sa mestom u tehničkoj i društvenoj podeli rada, režimu koji izdaje-zahteva na uvid lične karte od regrutovanih/proizvedenih subjekata, ne bi se sastojao u afirmaciji subjektivnosti radne snage, već upravo suprotno, u njenom otporu, njenom nepristajanju da se subjektivira. Ona bi, u toj aktivnosti otpora, morala da sklopi novi savez sa istorijskom kontingencijom. Ta istorijska kontingencija ne bi bila relativna kontingencija, kontingencija u odnosu na subjekta ili kontingencija zakonitog ili nezakonotig učinka u odnosu na zakon. To ne bi bila samo kontingencija ovog ili onog zakona funkcionisanja kapitalističke mašine. To bi morala da bude apsolutna kontingencija kapitalističke mašine kao celine.


[1] Marks, K., Engels, F., Kapital, I tom, Kultura, Beograd, 1947., pp. 37-8.
[2] Ibid., p. 39.

[3] Cf. Lukacs G., Povijest i klasna svijest, Naprijed, Zagreb, 1970., p. 154.

[4] Marks, K., Engels, F., Kapital, p. 71.

[5] Marx, K., Temelji slobode – osnovi kritike političke ekonomije, Naprijed, Zagreb, 1977., p. 54.

[6] Marks, K., Engels, F., Kapital, p. 37.

[7] Ibid., p. 39.

[8] Ibid., p. 107.

[9] Ibid., p. 106-7.

[10] Ibid., p. 174.

[11] Marx K., Rani radovi, Naprijed, Zagreb, 1961., p. 251.

[12] Cf. Marks, K., Engels, F., Kapital, p. 134.

[13] Ibid., p. 132.

[14] Ibid., p. 142.

[15] Ibid., p. 174.

[16] Ibid., p. 137.

[17] Ibid., p. 130.

[18] Ibid., p. 204.

[19] Chazal G., L’ordre humain: ou le déni de nature, Champ Vallon (ed.), Collection milieux, Paris, 2006., p. 210.

[20] Ibid., p. 210.

[21] Ibid., p. 210.

[22] Marks, K., Engels, F., Kapital, p. 175.

[23] Ibid., p. 43.

[24] “I zar ne bi ovu bilo lakše napisati, jer kako Viko kaže, istorija ljudi razlikuje se od istorije prirode po tome što smo onu pravili, a ovu nismo?”, Ibid., p. 298.

[25] Ibid., p. 55.

[26] Althusser L., “Marx in his Limits”, u Philosophy of the Encounter: Later Writings, 1978-87, Verso, London and New York, 2006. pp. 127-8.

[27] Althusser Louis, “Ideologija i ideološki državni aparati”, u Marksizam u svetu, VI/1979, 7-8, pp. 77-119., p. 109.

[28] Althusser Louis, Elementi samokritike, BIGZ, Beograd, 1975., p. 16.

[29] Althusser L., “Marx in his Limits”, 128.

[30] Cf. Parr A. (ed), The Deleuze Dictionary, Edinburgh University Press, Edinburgh, 2005., pp. 17-8.

[31] Navedeno prema Brassier R., “Badiou’s Materialist Epistemology of Mathematics”, ANGELAKI, volume 10 ,number 2, Routledge, London, 2005., p.145.

[32] Brassier R., “Nihil Unbound: Remarks on Subtractive Ontology and Thinking Capitalism”, in Hallward P. (ed. ), Think Again: Alain Badiou and the Future of Philosophy, Continuum, London – New York, 2004., p. 57.

[33] Ibid.., p. 53.

http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/digg_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/reddit_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/stumbleupon_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/delicious_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/technorati_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/google_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/myspace_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/facebook_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/twitter_48.png

:: ОТВОРЕНАТА НЕДЕЛА :: 8-11.6 :: ГЕМ клубот

1

Početkom 1820-ih, kada Marx još uvek nije imao ni pet godina, razotkrivena je jedna vrlo domišljato konstruisana prevara. Naime, 1770-e konstruisao je Volfgang fon Kempelen mehaničkog Turčina, automatizovanog igrača šaha. Mašina se sastojala od modela ljudske glave i trupa u prirodnoj veličini, obučenog u tradicionalnu garderobu turskog čarobnjaka – na glavi je nosio turban, u levoj ruci držao je dugu, tanku lulu, dok mu je desna ruka ležala na komodi, na čijoj su se površini nalazile šahovska tabla i figure. Izgledalo je kao da mehanizam može da odigra jaku partiju šaha protiv čoveka, kao i da može da izvede skakačev kružni put – šahovski problem koji zahteva da konj obiđe čitavu tablu, zauzimajući, pri tome, svako polje samo po jednom. Početkom 1820-ih ispostavilo se, međutim, da se u komodi krije majstor šaha, koji, u stvari, vuče poteze koji su publici izgledali kao potezi koje vuče sama mašina.

Opisana prevara, očigledno se oslanjala na jedan quid pro quo. Uopšteno gledano, quid pro quo, posebno u svojoj skraćenoj verziji quiproquo, predstavlja vrstu nesporazuma u kojoj subjekt misli za neku osobu ili stvar da je neka druga osoba ili neka druga stvar. Specifičnost efekta quiproquo, kada je u pitanju pomenuti mehanički Turčin, sastojao se u zameni osobe za stvar – publika je, naime, mislila da mašina-stvar igra šah, zamenjujući time, a da toga nije ni svesna, operatera-osobu mašinom-stvari. I obrnuto, specifičnost efekta quiproquo, u slučaju koji razmatramo, počivao je, takođe, u zameni stvari za osobu – publici se, naime, činilo kao da je mrtva mašina-stvar živi čovek-igrač.

Opisani quid pro quo veoma zgodno izražava suštinu Marxovog shvatanja fetišizma. U Kapitalu Marx, objašnjavajući fetišizam robe, kaže: “Tajanstvenost robnog oblika sastoji se prosto u tome što on ljudima društvene karaktere njihovog vlastitog rada odražava kao karaktere koji objektivno pripadaju samim proizvodima rada, kao društvena svojstva koja te stvari imaju od prirode, a otuda im i društveni odnos proizvođača prema celokupnom radu odražava kao društveni odnos koji izvan njih postoji među predmetima … Zbog toga se društveni odnosi prikazuju kao stvarni odnosi među licima, a društveni odnosi među stvarima[1]. Marx, vidimo, quid pro quo fetišizma robe shvata dvosmerno. Sa jedne strane odnosi među ljudima, licima (osobama) prikazuju se, odražavaju se kao odnosi među stvarima. Sa druge strane, odnosi među stvarima odražavaju se, prikazuju kao odnosi među osobama.

Govoreći o odnosima među stvarima, kao i u odnosima među osobama (licima), Marx govori o kretanju robe na tržištu, preciznije, Marx govori o razmeni robe na tržištu. “U slučajnim i stalno kolebljivim odnosima razmene njihovih proizvoda”, kaže Marx, “radno vreme potrebno za njihovu [roba] proizvodnju sprovodi se silom kao regulatoran prirodni zakon, kao, recimo, zakon teže, kad se kome kuća sruši na glavu”[2]. Nemamo trenutno vremena, a ni potrebe, da detaljnije ulazimo u problem zakona vrednosti koji Marx izlaže, na primer, u Kapitalu ili u Osnovnim crtama kritike političke ekonomije. Dovoljno je, za naše potrebe, da znamo da zakon vrednosti predstavlja regulativni princip razmene roba: vrednost prema kojoj se robe na tržištu razmenjuju izražava prosečno, društveno potrebno radno vredme neophodno za proizvodnju nekog proizvoda, ili drugačije, vrednost je srazmerna prosečnoj, društveno potrebnoj količini ljudskog rada neophodnoj za proizvodnju datog proizvoda.

Ovaj regulativni princip funkcioniše kao prirodni zakon jer ne zavisi ni od razuma ni od volje “dramskih lica” činova razmene. Zakon sveta roba i njihovog kretanja na tržištu, individue, doduše, mogu saznati, ali ni u tom slučaju zakon neće zavisiti od znanja onoga koji ga saznaje. Isto tako, saznanje zakona sveta roba i njihovog kretanja na tržištu pojedinac može iskoristiti za neku ličnu, privatnu dobit, ali ni u tom slučaju važenje ili nevaženje ovog zakona neće zavisiti od njegovog htenja[3]. Jednom reči, “prirodni društveni odnosi” jesu, kaže Marx, “izvan kontrole dramskih lica”[4].

U rezultatu, kapital kao organizam proizvodnje i razmene, ne pokazuje se samo kao quid pro quo u kome se “društveni odnosi prikazuju kao stvarni odnosi među licima, a društveni odnosi među stvarima“, već i kao jedna neobična “razmena” karakteristika koja se stvarno dešava. Subjekti, osobe, ljudi koji proizvode, gube svoje osnovne karakteristike, razum i volju, znanje i htenje, itd., gubeći na taj način slobodu, dok objekt, preuzimajući tu slobodu na sebe, postaje, poput Hobbesovog suverena na koga podanici prenose svoje slobode, gospodar. Ovaj stvarni quid pro quo, u kome se od osoba stvarno otuđuje ono što ih čini osobama, tj. opšta sposobnost čoveka da bude svoj vlastiti gospodar, a u kome kapital prisvaja ovu sposobnost, ispostavljajući se tako kao čovekov gospodar, naziva se u marksizmu alijenacijom. Alijenacija sadrži tri momenta:

Moment 1: “društveni karakter djelatnosti, kao i društveni oblik proizvoda … pojavljuju se ovdje kao nešto individui tuđe, stvarno (sachliches)”[5].
Moment 2: proizvodi ljudskih ruku “izgledaju kao samostalna obličja, obdarena vlastitim životom, i koja se nalaze u odnosima među sobom, kao i sa ljudima”[6].
Moment 3: “vlastitio njihovo društveno kretanje ima za njih [ljude, proizvođače] oblik kretanja stvari pod čijom kontrolom stoje, umesto da oni [ljudi, proizvođači] njih kontrolišu”[7].
Rezultat alijenacije predstavlja uspostavljanje kapitala kao subjekta. Međutim, kao što smo već rekli, reč je o jednom neobičnom subjektu. Reč je o subjekt koji ima slobodu, ali nema znanje i htenje, svest i volju. Što je ovaj subjekt nezavisniji od ljudi, to su ljudi više zavisni od njega. Drugim rečima, on, poput suverena, gospodari ljudima, a ljudi su njegovi podanici. Njegovu vladavinu ne ograničava ništa – on nema spoljašnju granicu. On nije slobodan, međutim, samo zbog toga što njegovo gospodstvo ne ograničava ništa, samo zbog toga što vlada svime itd. On je slobodan zato što ima “okultno svojstvo da rađa vrednost, jer jeste vrednost”. Kretanje robe na tržištu, uključujući tu i robnu proizvodnju, u kome kapital-vrednost “donosi višak vrednosti njeno je vlastito kretanje, njeno vlastito oplođavanje, dakle samooplođavanje[8].

U figuri samooplođavanja možemo prepoznati jednu od ključnih kategorija klasičnog nemačkog idealizma – kategoriju autoprodukcije, autokreacije, ili apsolutnog subjekta. Apsolutni subjekt jeste subjekt koji saznajući sebe proizvodi sebe, proizvodeći sebe saznaje sebe. Upravo zato Hegel hoće “da se ono istinito shvati i izrazi ne samo kao supstancija nego i kao subjekt”. Supstancija je, naime, nešto što postoji samo po sebi, što svoju egzistenciju ne duguje drugom, ona je uzrok same sebe, i zato za nju kažemo da je apsolutna. Međutim, u Hegelovoj filozofiji, ova supstancija obdarena je samosvešću, i zato je subjektivna. Štaviše, ona je apsolutna, samo zato što je subjektivna, tj. njena samoproizvodnja koincidira sa njenom samosvešću. Po analogiji, samonikli proces kapital-vrednosti Marx ne želi da shvati samo kao proces bez subjekta, kako se inače shvataju prirodni proces, pa bili oni i “prirodni društveni odnosi izvan kontrole dramskih lica”, dakle, ne samo kao proces, već ujedno i kao subjekt: “vrednost ovde postaje”, kaže Marx misleći na robnu proizvodnju, “subjektom procesa u kome stalno menjajući oblike novca i robe ona menja i samu svoju veličinu, te se kao višak vrednosti odvaja od same sebe kao prvobitne vrednosti, oplođujući samu sebe[9].

Uprkos svojoj samoproizvodnji, vrednost ne figurira kao apsolutni subjekt. Marx ovom subjektu daje drugo ime: kapital-vrednost, u robnoj proizvodnji i kretanju robe na tržištu, “stalno prelazi iz jednog oblika u drugi [novac i robu], ne gubeći se u tom kretanju te se tako pretvara u automatski subjekt.” Dakle, kada govorimo o kapital-vrednosti nije reč o apsolutnom subjektu – reč je automatskom subjektu. Reč je o “čudovištu koje ima svoju dušu, koje počinje ‘raditi’ kao da u njemu toplo srce kuca”. Međutim, ova duša, neobična duša, nije ista kao “duša” apsolutnog subjekta. Naime, termin “duša” Marx upotrebljava u ovom kontekstu onako kako ga upotrebljavaju stari Grci. Rekavši duša, on misli na sposobnost “samokretanja”, na sposobnost automatizma. Duša se, međutim, razlikuje od duha, čija se esencija koncentriše u samosvesti. Naš automatski subjekt kreće se sam od sebe, proizvodi/kreira samog sebe, ali bez samosvesti i bez kontrole/vlasti nad sobom, pa makar mu sve ostalo bilo potčinjeno. Reč je o slepom, nesvesnom subjektu, nagonskom subjektu koji “prisilno ponavlja” samo jednu operaciju: “stvara višak vrednosti”, tj. “svojim postojanim delom, sredstvima za proizvodnju, usisava što je moguće veću masu viška vrednosti”[10].

Prava suština onoga što se naziva Marxovim humanizmom ne krije se u Marxovoj oceni čoveka kao najvrednijeg naprosto. Marxov humanizam nije antropološki humanizam. Njegov humanizam je humanizam subjekta – subjekt je ono najvrednije, najvrednije zato što je apsolutno, ili drugačije, autonomno. Autonomija ovde označava “opštu sposobnost subjekta da bude svoj vlastiti gospodar”, tj. da bude slobodan, ili kantovski rečeno, da bude uzrok, a da ne bude posledica. Autonomija označava “sposobnosti” subjekta da apstrahuje od svega onoga što ga određuje – od svake moguće determinacije ili predikata – i da na jedan aktivan način odredi svoju vlastiti volju i svoje suštinske predikate. Biti autonomni subjekt značilo bi, Aristotelovim jezikom rečeno, biti supstancija bez unapred (transcendencijom, prirodom, društveno-istorijski) datih predikata, ili rečeno sartreovski, autonomija subjekta sastojala bi se u tome da njegova “egzistencija prethodi esenciji”. Čovek za Marxa ima najvišu vrednost samo zato što je autonomni subjekt u navedenom smislu, ili bar ima potencijal da to bude, iako, usled vladavine kapital-vrednosti on to još uvek nije.

Dok je “životinja neposredno jedinstvena sa svojom životnom delatnošću”, kaže Marx u tekstu Otuđeni rad, “čovek čini samu svoju delatnost predmetom svog htenja i svoje svesti” – “to nije određenost s kojom se on neposredno stapa”. “Samo zato je njegova delatnost slobodna delatnost”[11]. Kapital-vrednost ne čini, međutim, svoju životnu delatnost, tj. stvaranje viška vrednosti, predmetom svog htenja i svoje svesti. On je poput životinje “neposredno jedinstven sa svojom životnom delatnošću” teran jednim jedinim životnim nagonom, nagonom da se oplođuje. Njegovo oplođivanje, pak, figurira kao samooplođivanje. Kapital-vrednost ima, podsetimo, “okultno svojstvo da rađa vrednost, jer jeste vrednost”, tj. ima moć da se samoproizvodi, da se samostvara. Upravo ta konjunkcija samooplođavanja i životinjskog karaktera kapital-vrednosti čini od nje automatskog subjekta. Automati možda imaju dušu, tj. sposobnost da se kreću sami od sebe, ali definitivno nemaju duh – tj. samosvest, ili Marxovim terminima rečeno, nemaju sposobnost da svoje delovanje učine predmetom svog htenja i svoje svesti. Reč je o subjektu koji deluje potpuno neplanirano i nekontrolisano, slepo i slučajno, funkcionišući na taj način kao priroda, nagonski. Reč je o kvazi-prirodnom kvazi-subjektu, o nečemu što je više od procesa bez subjekta, ali manje od prakse autonomnog subjekta.

Kvazi-prirodni kvazi-subjekt, ili drugačije, automatski subjekt razlikuje se od autonomnog subjekta. Dok autonomni subjekt ima moć da bude uzrok, a da, pri tome, ne bude posledica, tj. ima moć da deluje sam od sebe, kretanje automata uvek je posledica nekog uzroka koji se razlikuje od automata. On, naime, mora da dobija energiju od nečeg drugog, bez obzira da li tu energiju prima u obliku konstantnog priliva ili je akumulira, kako bi je, trenutno, ili kasnije, oslobodio u “autonomnom” kretanju. Bez pokretačkog uzroka, bez inputa energije, postojani kapital, a to su uslovi rada, sredstva rada i predmet i rada, ostaju mrtve, beživotne stvari. Šta im daje život? Živi rad ima sposobnost da oživljava ono beživotno, mrtvo – rad je živi kvasac koji se pripaja mrtvim elementima postojanog kapitala[12]. Živi rad mora “te stvari dohvatiti, probuditi ih iz mrtvih”[13].

Međutim, živi rad na taj način budi iz mrtvih “čudovište koje ima svoju dušu, koje počinje ‘raditi’ kao da u njemu toplo srce kuca”[14]. “Kapital je mrtav rad koji oživljava kao vampir samo usisavajući živi rad”[15]. Marx pod mrtvim radom podrazumeva rad koji se preobraća “iz oblika nemira u oblik stalnosti, iz oblika kretanja u oblik predmetnosti”[16]. Proces proizvodnje gasi se u proizvodu, a ono što “se na strani radnika ispoljavalo kao kretanje, očituje se sada na strani proizvoda kao svojstvo mirovanja”[17]. Upravo taj predmet, stvar, koja sama po sebi miruje, koja postoji u obliku stalnosti, otuđuje se od radnika u obliku kapital-vrednosti. Ona se osamostaljuje u odnosu na njega i vraća se kao njemu strana sila, koju on pogrešno prepoznaje kao nešto tuđe, da bi ga potčinila, učinila zavisnim i kontrolisala. Život koji je radnik dao predmetu, suprotstavlja mu se sada kao nešto neprijateljski i strano.

Taj vampir, koji ima neutaživu žeđ za “živom krvi rada”, živi i oživljava “samo usisavajući živi rad”. Ako kapital-vrednost shvatimo kao živog mrtvaca, onda, sa druge strane, živi rad možemo shvatiti kao mrtvi život, ili preciznije, umrtvljavani život. Pod mortifikujućim dejstvom kapital-vrednosti, radna snaga, čije trošenje predstavlja živi rad, kržljavi i unakažava se. Kapitalistička proizvodnja “proizvodi i prevremeno iscrpljenje i ubijanje same radne snage[18]. Ako kapital-vrednost figurira kao automatski subjekt, onda radna snaga, podložena njoj, dobija oblik subjektivnog automata – subjekta čiji se esencijalni predikati, a to su znanje i htenje, razum i volja, iscrpljuju i ubijaju. Sve se dešava, u Marxovom Kapitalu, kao borba na život i smrt čoveka i kapital-vrednosti.

Marxov humanizam, međutim, neposredno predstavlja humanizam subjekta, a samo posredno humanizam čoveka, tj. antropološki humanizam. U skladu sa tim, Marx slobodu shvata kao autonomiju. Slobodan je samo onaj subjekt u kome funkcija suvereniteta i funkcija podaništva koincidiraju. Drugim rečima, slobodan je samo onaj subjekt koji gospodari sobom. Međutim, kapital-vrednost u potpunosti gospodari, doduše, ljudima, i delimično, iz dana u dan sve više i više, prirodom, ali ne gospodari sobom, budući da su samosvest i samokontrola dva nužna uslova vlasti nad sobom. Kapital-vrednost predstavlja automatsku, tj. slepu, nekontrolisanu nagonsku mašinu koja koja funkcioniše na eksploataciju. Prema tome, njena (kapital-vrednosti) sloboda može biti samo zamena ili supstitut, bleda kopija originalne, istinske slobode. Automatski subjekt, konsekventno, može biti samo pod-ekvivalent stvarnog, tj. autonomnog subjekta. Automatski subjekt, prema tome, predstavlja ersatz, lošu zamenu, za autonomnog subjekta. Taj ersatz, međutim, budući da se (bespravno) nalazi na mestu na kome bi (s punim pravom) trebalo da se nalazi original, zauzima/oduzima prostor za relizaciju originalne, istinske autonomije i subjektivnosti. Kapital-vrednost se ponaša kao stanar koji se bespravno uselio u zgradu vlasti i slobode, kompromitijući i podrivajući na taj način i jedno i drugo.

Uprkos tome što bespravno prisvaja slobodu i vlast, uprkos tome što ih de facto podriva, kapital-vrednost proizvodi stvarni, objektivni privid da slobodom i vlašću raspolaže punim pravom. On to čini time što se izdaje za fizičko lice (osobu) ili bar za pravno lice (osobu).

“Sposobnost da se restituiše akumulirana energija u spontanom kretanju načinila je od mašine imitaciju živog organizma”[19]. Ova imitacija je, u slučaju kapital-vrednosti, tako verna originalu, da se ljudima karakter njihovog vlastitog rada, a to je,kao što smo videli, životnost, procesualnost, kretanje živog rada, pokazuje njima kao objektivno svojstvo mrtvog rada, tj. kapital-vrednosti, svojstvo koje joj pripada od prirode. Čini se kao da je u prirodi kapitala da se samooplođuje – kapital zapošljava ljude, kapital plaća poreze itd. Specifičnost efekta quiproquo, sa kojim imamo posla kada je u pitanju kapital-vrednost, sastoji se u zameni osobe za stvar – ljudi misle da se automat-stvar kreće sam od sebe, da se oplođuje sam od sebe, zamenjujući time, a da toga nisu ni svesni, radnu snagu kapital-vrednošću. Ali i obrnuto, specifičnost efekta quiproquo, o kome je ovde reč, počiva i u zameni stvari za osobu – ljudima se, u kapitalističkom načinu proizvodnje, čini kao da je mrtav automat-stvar živi subjekt-osoba.

“Konstruktori XVIII-og veka, Vokanskon …, Kempelen odevali su svoje automate, svirače flaute ili daira, igrače ili pisare, itd. ne bi li sakrili mehanizam koji ih pokreće”. Zadivljenost njihovim automatima javljala se kod publike kada bi gledala ove automate kako igraju sami od sebe[20]. Automat u renesansni predstavlja igračku koja izaziva divljenje, a od XVI veka pa nadalje, ovi čudesni uređaji sve više se zatiču u tzv. Wunderkammern, tj. kabinetima retkosti prinčevskih dvorova u Evropi. Svojstvo igračke koja izaziva divljenje, automat zadržava u XVII i XVIII veku. U XIX veku, posebno u okviru romantizma, automat, međutim, uzima obličje androidnog monstruma. Marx, stoga, izražava jedno opšte mesto svojeg vremena, kada kapital-vrednost naziva “čudovištem koje ima svoju dušu, koje počinje ‘raditi’ kao da u njemu toplo srce kuca”. Bez obzira da li izaziva divljenje ili uteruje strah, specifična delotvornost automata na publiku “pretpostavlja da konstruktor pokaže efekat, a da mu sakrije uzrok”[21]. Prvi korak u neutralizovanju ove delotvornosti sastoji se u skidanju vela sa automata, u nastojanju da se ogoli mrtvi mehanizam koji se skriva iza privida živog kretanja automata. Drugi korak sastoji se u pokazivanju da se iza vela krije osoba koja deluje kao operater ili kao pogonsko sredstvo mašine. U tom smislu, Marxov radnik poručuje kapitalisti: “što ti na taj način dobijaš u radu, gubim ja u supstanci rada .. Ti si možda uzoran građanin, možda član društva za zaštitu životinja, možda čak uživaš glas sveca, ali onoj stvari koju ti prema meni pretstavljaš ne bije srce u grudima. Što u njoj izgleda da kuca, kucanje je mog rođenog srca[22].

Međutim, reprezentacija stvari kao osobe i osobe kao stvari, nije puki subjektivni privid. To je, zapravo, objektivni privid koji zavisi od stvarnih proizvodnih odnosa koji vladaju u jednom načinu proizvodnje. Zato će “odnosi praktičnog svakodnevnog života iz dana u dan pokazivati ljudima providno razumne odnose”, tek onda kada se proces proizvodnje bude podvrgao planskoj kontroli. Proces proizvodnje biće, međutim, podvrgnut planskoj proizvodnji tek onda kada bude “kao proizvod slobodno udruženih ljudi bude stajao pod svesnom planskom kontrolom”[23]. Nije dovoljno, naime, da ljudi proizvode procese proizvodnje, što ih, inače, čini generičkim bićima, otuđenima ili ne, nego oni to moraju činiti planski kontrolisano, tj. sa znanjem i htenjem. Tek u tom slučaju, može se proces proizvodnje podvrgnuti njihovoj vlasti. Kao indirektna posledica ove svesne i namerne, planske i kontrolisane proizvodnje, a kao direktna posledica podvrgavanja, potčinjavanja proizvodnog procesa, uslediće njegova providna razumnost. Marxova “epistemologija”, vidimo, počiva na starom, idealističkom Vikoovom dictumu: “verum est ipsum factum” – sama istina je proizvod. Čovek, u komunizmu, u kome čovek gospodari procesom proizvodnje, može efektivno da sazna ovaj proces, zato što ga kontroliše, a kontroliše ga zato što je sam kreator tog procesa. A ono što smo sami stvorili, misli Vico, transparentnije nam je od onoga što je postalo samo od sebe, nezavisno od nas[24]. Ukratko, čovek će biti slobodan, onda kada proces bez subjekta bude transformisan u praksu subjekta. Još kraće, čovek će biti sloban onda kada “se ono istinito shvati i izrazi ne samo kao proces nego i kao subjekt”.

2

Na čemu, međutim, počiva ovakvo Marxovo shvatanje emancipacije? Marx konstatuje kako će u komunizmu, zajednici slobodnih ljudi “zasnovanoj na univerzalnom razvoju individua i na potčinjavanju njihove zajedničke, društvene produktivnosti kao njihove društvene moći”[25], društveni odnosi biti providno razumni. Vidimo da Marx, govoreći o komunizmu, pretpostavlja dvostruku prozirnost, trasnparenciju: 1) proziran je odnos subjekta prema predmetu rada, i 2) prozirna je recipročna relacija između subjekata[26].

Gde se može pronaći stvarno poreklo ove prozirnosti? Drugim rečima, šta navedenim odnosima, odnosima između subjekta i objekta, kao i odnosima između subjekata, daje njihovu transparenciju? Providna razumnost odnosa, bilo između ljudi, bilo između ljudi i stvari, drugo je ime za očiglednost. “Kategorija subjekta jeste jedna prvobitna ‘očiglednost’ (očiglednosti su uvek prvobitne): jasno je da smo vi i ja subjekti … Kao sve očiglednosti, uključujući i one na osnovu kojih jedna reč ‘označava jednu stvar’ … i ova ‘očiglednost’ da smo vi i ja subjekti jeste jedan ideološki učinak, elementarni ideološki učinak”[27]. Iz koje, međutim, ideologije pojmovi subjekta i objekta crpu svoju očiglednost? Louis Althusser tvrdi da je pravna ideologija dominantna ideologija kapitalističkog načina proizvodnje. To, u suštini, znači da se u pravnoj idelogiji artikulišu ključni pojmovi svih drugih ideologija, i naposletku, ključne kategorije same filozofske ideologije. “Buržoaska vladajuća klasična filozofija”, kaže Althusser, “(i njeni nusproizvodi, čak i oni moderni) izgrađena je na pravnoj ideologiji, a njeni ‘filozofski predmeti… su pravne kategorije ili entiteti: Subjekt, Objekt, Sloboda, Volja, Svojstvo, Predstavljanje, Osoba, Stvar itd.”[28]. Centralni pojam pravne ideologije predstavlja pojam osobe (lica). Ako prosledimo navedenu Althusserovu intenciju, onda možemo naglasiti kako je centralna kategorija celokupne filozofije novog veka, kategorija subjekta, izvedena, preuzeta itd. upravo iz pravno-ideološkog pojma osobe (lica). Korelativno, spekularna kategorija u odnosu na kategoriju subjekta, kategorija objekta, spekularna zato što se subjekt u njoj, takoreći, “ogleda”, izvedena je, takođe, iz jednog od pojmova pravne ideologije – iz pojma stvari. Čini se, prema tome, da Marx ostaje zatočenik “konceptualnog sistema zasnovanog na opoziciji osoba/stvar, dvema osnovnim kategorijama zakona i pravne ideologije”[29]. Mogli bismo, u skladu sa time, konstatovati kako čitava priča o fetišizmu robe predstavlja igru varijacija čije su granice i zakonitost propisani pravno-ideološkom problematikom koja se vrti oko centralne osovine oličene u binarnoj opozicji osoba/stvar.

Štaviše, ni sama Marxova koncepcija komunizma ne ostaje pošteđena ideološke krivice, ili drugačije rečeno, ideološke devijacije. Naime, komunizam kao ideal u kome su transparentni subjekt, objekt, odnos subjekta prema sebi, prema drugom subjektu i objektu, kao i međusobni odnos objekata, predstavlja ekstrapolaciju ideala kodiranog u ideologiji kapitalističkog načina proizvodnje. Taj ideal predstavlja ideal kapitalističkog načina proizvodnje, ideal koji on ostvaruje samo formalno i parcijalno – sloboda je u kapitalističkom načinu proizvodnje samo sloboda da se trguje i da se poseduje, sloboda u kojoj uživa isključivo kapitalista. Sloboda se u kapitalizmu ne ostvaruje, prema Marxu, realno i totalno, kao sloboda uopšte svake individue. Komunizam bi, dakle, predstavljao potpuno ostvarenje ideala kapitalističkog načina proizvodnje.

Da li postoji autentično materijalistički način da se misle fenomeni alijenacije i automatskog subjekta? Drugim rečima, da li postoji način da se navedeni fenomeni misle bez referenci na pojmove osobe i stvari? Postoji li nešto tako kao što je alijenacija koja ne bi bila alijenacija subjekta, otuđenje koje ne bi bilo otuđenje stvari od osobe, koje, ne bi bilo otuđenje od, već bi bilo otuđenje naprosto. Korelativno tome, možemo postaviti pitanje da li postoji način da se pojam automatizma misli bez pojma subjekta, tj. da se pojam automatizma misli bez rekursa na pojam osobe. Naposletku, budući da je pojam zakona jedan od tri osnovna pojma pravne ideologije kapitalističkog načina proizvodnje, može se postaviti pitanje da li postoji način da se pitanje slučajnosti ne postavlja kao pitanje zakonitog učinka slučajnog u odnosu na subjekta, tj. da li postoji neka, tako da kažemo, istorijska kontingencija koja bi bila slobodna od subjekta.

Odgovor na pitanje da li je moguće misliti automatizam bez subjekta pruža Deleuze[30]. On u delu Hiljadu ravni shvata kapitalizam kao specifičnu aksiomatiku. Aksiomatski sistem predstavlja formalnu teoriju koja uređuje neki univerzum diskursa, koji se naziva modelom za datu teoriju, a to čini dodavanjem ili oduzimanje određenih pravila, ili staromodnije rečeno, zakona. (Aksiome su potpuno arbitrarne i indiferentne prema domenu koji uređuju.) Parafrazirajući Badioua, inspirisanog, u pogledu onoga što ćemo izložiti, Althusserom i Lacanom, mogli bismo reći kako nema subjekta formalne teorije. Aksiomatski sitem kao formalna teorija predstavlja čisti prostor bez naličja, obeležja ili mesta za ono što isključuje, tj. za subjekta. Ona predstavlja psihozu bez subjekta, potpuno univerzalizovan delirijum, čistu spoljašnjost bez slepe mrlje[31]. Pojam kapitalističke mašine, kao, automatizovani aksiomatski sistem, nudi nam alternativu pojmu automatskog subjekta. Koncept kapitalističke mašine kao automatizovanog aksiomatskog sistema nudi nam mogućnost da automatizam mislimo bez pojma subjekta.

Marx govori o slučajnosti zakona i zakonitih učinaka, tj. zakona vrednosti i kretanja roba na tržištu, za čoveka/osobu tj. za subjekta. Ono što karakteriše kapitalizam, nije samo slučajnost zakonitog učinka i zakona za subjekta, već i slučajnost samih učinaka zakona u odnosu na zakone, kao i iskrsavanje nezakonitih učinaka, i naposletku slučajnost samih zakona po sebi – važenje zakona vrednosti, u poslednjoj liniji, istorijski je kontingentno. Nasuprot Marxu, mogli bismo reći da kapital ne kompromituje toliko ljudsku slobodu, koja bi se sastojala u vlasti čoveka nad zakonom i zakonitim učincima, koliko kompromituje autentični karakter same istorijske kontingencije i njene emancipatorske kapacitete. “Ne sastoji li se patološka osobenost kapitalističke mašine u njenoj sposobnosti da radi upravo ovo: da konvertuje nasumične empirijske činjenice”, tj. nezakonite učinke ili posledica zakona koje se ne mogu svesti na zakon, “u nove aksiome?”[32]. Drugim rečima, kapitalistička mašina nema unapred definisan skup zakona po kojima funkcioniše, zakona čija bi suspenzija označila kraj funkcionisanja kapitalističke mašine. Naprotiv, ona funkcioniše tako što postavlja ad hoc zakone, zakone koji se menjaju od slučaja do slučaja, zakone koji slučajeve koji su se već dogodili pretvaraju, važeći retroaktivno, u zakonite učinke vlastitog funkcionisanja. “Globalni kapitalizam je mašina – a mašina je samo automatizovani aksiomatski sistem … Kada god se susretne sa granicom ili anomalijom, kapitalizam ima ono što je potrebno da bi izmislio novi aksiom i inkorporirao ono neočekivano”[33].

Kapitalizam možemo, razlikujući ga, uporediti sa onim što je mađarski epistemolog Imre Lakatos nazivao tvrdim jezgrom naučne teorije. Naime, tvrdo jezgro jedne nauke predstavlja skup osnovnih postulata ili odluka, tj. skup osnovnih stavova, iskaza od kojih polazi teorija. Ovaj skup odluka (recimo, Newtonova tri zakona kretanja) brani se po svaku cenu, pa i po cenu modifikacije drugih postulata. Stavovi koji obrazuju tvrdo jezgro nikada se ne dovode u direktnu vezu sa iskustvom, pa, u skladu sa time, iskustvo nikada ne može da ih opovrgne. Kapitalizam bi, nasuprot tome, predstavljao nauku bez tvrdog jezgra, nauku koja je spremna da, po potrebi, promeni svoje najbazičnije postulate, nauku koja je spremna da po diktatku nepredviđenih i nepredvljivih činjenica donosi odluke koje se kose sa temeljnim odlukama koje je donela, može biti, neposredno pre toga. Rečeno jezikom filozofije nauke Thomasa Kuhna, kapitalizam izgleda kao nauka bez paradigme, ili kao nauka bez konstantne paradigme. Štaviše, to je nauka koja nikada ne bi bila u normalnom stanju (normalno stanje nauke je ono stanje u kome se nauka nalazi kada ne preispituje i ne menja osnovne postulate, već kada na osnovu njih vrši istraživanja, akumulirajući nova znanja na starim pretpostavkama), već nauka koja je uhvaćena u permanentnu revoluciju svojih najtemeljnijih uverenja, bez mogućnosti da se (trajnije) zaustavi na nekom određenom skupu aksioma.

Ne sastoji li se, pod datim uslovom funkcionisanja automatizovanog aksiomatskog sistema kapitalističke mašinerije, emancipacija baš u pokušaju da se izumeju novi oblici kontingencije, novi oblici slučajnosti, i to takvi koji bi, na neki način, bili otporni na adaptivno, ad hoc funkcionisanje kapitalističke mašine, slučajeva koji bi bili letalni za njen rad, i koji bi stavili ad acta ne samo zakon vrednosti, već zakon kao zakon uopšte? Ili je, pak, svaka kontingencija, svaka anomalija, osuđena na to da bude apsorbovana u sistem njenom konverzijom u zakonitu posledicu sistema izumom, ali ovog puta od strane kapitalističke mašine, novih pravila funkcionisanja sistema? Bilo kako bilo, čini se da kapitalizam, koji se istrgao svakoj ljudskoj kontroli, više kompromituje mogućnost pojavljivanja stvarne alternative, alternative koja bi se javila u obliku slučajeva koje kapitalizam ne može da akomodifikuje, nego mogućnost ljudske kontrole nad kapitalisitčkom mašinom.

Da li nam, ovakvo postavljanje pojmova automatizma bez subjekta i kontingencije bez subjekta otvara mogućnost da mislimo pojam alijenacije bez subjekta? Alijenacija bez subjekta bila bi specifičan proces bez subjekta koji se dešava na relaciji radne snage i kapital-vrednosti. Radna snaga, međutim, ne bi se mislila u pojmovima osobe ili subjekta, niti bi se kapital mislio u pojmovima stvari ili objekta. Alijenacija, prema tome, ne bi bila shvaćena kao proces u kome se subjekt opredmećuje/ospoljava u stvari, pri čemu bi se stvar, koja po pravu pripada osobi, u samom procesu opremdećenja/ospoljenja, ili posle njega, svejedno, bespravno otuđivala od osobe. Alijenacija bez subjekta mogla bi se shvatiti kao učinak vlasti kapital-vrednosti nad radnom snagom, tj. kao takvo delovanje vlasti koji bi

a) radnu snagu tela asociralo sa funkcijom koju treba preuzeti, kao sa mestom koje treba zauzeti u tehničkoj i društvenoj podeli rada,
b) među radnom snagom regrutovalo subjekte proizovodeći samo subjekte koje regrutuje, interpelirajući tela-radne snage u subjekte.

Alijenacija bi, u tom slučaju, mogla da se shvati kao specifičan motor, koji transformiše telo-radnu snagu u subjekta. U tom slučaju, telu-radnoj snazi ne bi bilo otuđeno ništa. Ona bi, zrapravo, alijenacijom samo primala jedan novi, drugačiji oblik egzistenije, oblik egzistencije koji nije imala pre kapitalističkog načina proizvodnje. Biti radnik predstavljalo bi prema tome specifičan oblik egzistencije koji telo-radna snaga dobija u kapitalističkom načinu proizvodnje. U toj transformaciji, energija tela-radne snage, ili da budemo precizniji, energija = telo-radna snaga, bila bi stavljena u službu, u obliku subjekta, tj. trošila bi se na proširenu reprodukciju kapitalističkog načina proizvodnje. Specifičan problem alijenacije tada bi ležao u depotenciranju asubjektivne radne snage putem njene subjektivacije-subjekcije kapitalističkoj mašini.

Kapitalistička mašina razlikuje se od ostalih načina proizvodnje. Ona, naime, postoji, samo u permanentnoj aktivnosti destrukturacije/restrukturacije. “S njom je”, kaže Marx za kapitalističku akumulaciju, kao i sa osvajačem sveta, koji sa svakom novom zemljom osvaja samo novu granicu”. Proširena reprodukcija kapitalističkog načina proizvodnje svodi se ne prelaženje granice. To prelaženje granice nikada nije potpuno uklanjanje granice, već samo sve dalje i dalje pomeranje granice, ili drugačije, postavljanje nove granice. Pri tome ne mislimo samo na kvantitavni aspekt proširene reprodukcije, već ujedno i na njen aksiomatski karakter. Sama aksiomatika se, naime, prošireno reprodukuje, dodavanjem novih aksioma koji bi trebalo da izvrše reaproprizaciju nezakonitih učinaka (empirijske kontingencije) ili posledica zakona koje se ne mogu svesti na zakon. Svako prelaženje granice (destrukturiranje) kao pomeranje granice (restrukturiranje), zahteva određeni oblik “alijenacije”, tj. subjektivacije-subjekcije tela-radne snage, ili drugačije, njegovo-njeno depotenciranje, trošenjem na uklanjanje granice i simultano postavljanje nove.

Ako su naše analize tačne, otpor koji bi radna snaga mogla da pruži policijskom režimu asociranja tela-radne snage sa mestom u tehničkoj i društvenoj podeli rada, režimu koji izdaje-zahteva na uvid lične karte od regrutovanih/proizvedenih subjekata, ne bi se sastojao u afirmaciji subjektivnosti radne snage, već upravo suprotno, u njenom otporu, njenom nepristajanju da se subjektivira. Ona bi, u toj aktivnosti otpora, morala da sklopi novi savez sa istorijskom kontingencijom. Ta istorijska kontingencija ne bi bila relativna kontingencija, kontingencija u odnosu na subjekta ili kontingencija zakonitog ili nezakonotig učinka u odnosu na zakon. To ne bi bila samo kontingencija ovog ili onog zakona funkcionisanja kapitalističke mašine. To bi morala da bude apsolutna kontingencija kapitalističke mašine kao celine.


[1] Marks, K., Engels, F., Kapital, I tom, Kultura, Beograd, 1947., pp. 37-8.
[2] Ibid., p. 39.

[3] Cf. Lukacs G., Povijest i klasna svijest, Naprijed, Zagreb, 1970., p. 154.

[4] Marks, K., Engels, F., Kapital, p. 71.

[5] Marx, K., Temelji slobode – osnovi kritike političke ekonomije, Naprijed, Zagreb, 1977., p. 54.

[6] Marks, K., Engels, F., Kapital, p. 37.

[7] Ibid., p. 39.

[8] Ibid., p. 107.

[9] Ibid., p. 106-7.

[10] Ibid., p. 174.

[11] Marx K., Rani radovi, Naprijed, Zagreb, 1961., p. 251.

[12] Cf. Marks, K., Engels, F., Kapital, p. 134.

[13] Ibid., p. 132.

[14] Ibid., p. 142.

[15] Ibid., p. 174.

[16] Ibid., p. 137.

[17] Ibid., p. 130.

[18] Ibid., p. 204.

[19] Chazal G., L’ordre humain: ou le déni de nature, Champ Vallon (ed.), Collection milieux, Paris, 2006., p. 210.

[20] Ibid., p. 210.

[21] Ibid., p. 210.

[22] Marks, K., Engels, F., Kapital, p. 175.

[23] Ibid., p. 43.

[24] “I zar ne bi ovu bilo lakše napisati, jer kako Viko kaže, istorija ljudi razlikuje se od istorije prirode po tome što smo onu pravili, a ovu nismo?”, Ibid., p. 298.

[25] Ibid., p. 55.

[26] Althusser L., “Marx in his Limits”, u Philosophy of the Encounter: Later Writings, 1978-87, Verso, London and New York, 2006. pp. 127-8.

[27] Althusser Louis, “Ideologija i ideološki državni aparati”, u Marksizam u svetu, VI/1979, 7-8, pp. 77-119., p. 109.

[28] Althusser Louis, Elementi samokritike, BIGZ, Beograd, 1975., p. 16.

[29] Althusser L., “Marx in his Limits”, 128.

[30] Cf. Parr A. (ed), The Deleuze Dictionary, Edinburgh University Press, Edinburgh, 2005., pp. 17-8.

[31] Navedeno prema Brassier R., “Badiou’s Materialist Epistemology of Mathematics”, ANGELAKI, volume 10 ,number 2, Routledge, London, 2005., p.145.

[32] Brassier R., “Nihil Unbound: Remarks on Subtractive Ontology and Thinking Capitalism”, in Hallward P. (ed. ), Think Again: Alain Badiou and the Future of Philosophy, Continuum, London – New York, 2004., p. 57.

[33] Ibid.., p. 53.

TkH-platforma i Kontrapunkt

U okviru projekta Raskolovano znanje(o^o)*

Vas pozivaju na predavanje

MATERIJALISTIČKI KONCEPT KRITIKE

/JANJA STJEPANOVIĆ/

SUBOTA, 29. maj, 19:00 / MAGACIN U KRALJEVIĆA MARKA 4

Koncept kritike je koncept koji je Marks koristio u svim momentima svoje teorijske evolucije da bi označio specifičnost svoje aktivnosti. Šta je, međutim, učinio Altiser kada je u svojim prvim filozofskim „intervencijama“ pozivao na „kritičko čitanje ’Kapitala’“? Pobrinuo se da naznači koji odnos ima tematizacija koncepta kritike, eksplicitna u Marksovim mladalačkim radovima, sa podnaslovom “Kapitala”: „kritika političke ekonomije“. To je ujedno značilo preuzeti ono što je suštinsko kod Marksa i „primeniti Marksa na Marksa“. Dok je mladi Marks još uvek sledio racionalističku tradiciju decidiranih prosvetitelja – kod kojih je reč „kritika“ imala funkciju da suprotstavi istinite ideje zabludama (iluzijama, predrasudama), um iracionalnosti – reč „kritika“ u „Kapitalu“ ima sasvim drugu funkciju. Marksov materijalistički koncept kritike (koja „zastupa proletarijat“) ne sastoji se, svakako, u odbacivanju racionalizma kao takvog, koliko u politički izoštenoj svesti o granicama, odnosno, materijalnim uslovima istorijske efektivnosti njegovih ideja.

Janja Stjepanović diplomirala je filozofiju na Filozofskom fakultetu u Beogradu. Trenutno piše magistarski rad na temu „Tranformacija filozofije: Altiserove teze o filozofiji i nova praksa filozofije“.

(o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o)

*RASKOLOVANO.ZNANJE(O^O) je projekat kolektivnog samoobrazovanja koji se obraća savremenim nezavisnim kulturnim scenama u regionu, sa ciljem da istrazuje i promovise alternative tradicionalnom hijerarhijskom modelu obrazovanja. U pogledu metodologije, projekat problematizuje koncepte individualnog autorstva i ekspertize i zalaze se za otvorene kolektivne (samo)obrazovne strukture u kojima samoorganizovane zajednice obezbeđuju horizontalnu produkciju, razmenu i distribuciju znanja.

http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/

http://www.facebook.com/group.php?gid=78283563826&ref=n

TkH-platforma i Kontrapunkt

U okviru projekta Raskolovano znanje(o^o)*

Vas pozivaju na predavanje

MATERIJALISTIČKI KONCEPT KRITIKE

/JANJA STJEPANOVIĆ/

SUBOTA, 29. maj, 19:00 / MAGACIN U KRALJEVIĆA MARKA 4

Koncept kritike je koncept koji je Marks koristio u svim momentima svoje teorijske evolucije da bi označio specifičnost svoje aktivnosti. Šta je, međutim, učinio Altiser kada je u svojim prvim filozofskim „intervencijama“ pozivao na „kritičko čitanje ’Kapitala’“? Pobrinuo se da naznači koji odnos ima tematizacija koncepta kritike, eksplicitna u Marksovim mladalačkim radovima, sa podnaslovom “Kapitala”: „kritika političke ekonomije“. To je ujedno značilo preuzeti ono što je suštinsko kod Marksa i „primeniti Marksa na Marksa“. Dok je mladi Marks još uvek sledio racionalističku tradiciju decidiranih prosvetitelja – kod kojih je reč „kritika“ imala funkciju da suprotstavi istinite ideje zabludama (iluzijama, predrasudama), um iracionalnosti – reč „kritika“ u „Kapitalu“ ima sasvim drugu funkciju. Marksov materijalistički koncept kritike (koja „zastupa proletarijat“) ne sastoji se, svakako, u odbacivanju racionalizma kao takvog, koliko u politički izoštenoj svesti o granicama, odnosno, materijalnim uslovima istorijske efektivnosti njegovih ideja.

Janja Stjepanović diplomirala je filozofiju na Filozofskom fakultetu u Beogradu. Trenutno piše magistarski rad na temu „Tranformacija filozofije: Altiserove teze o filozofiji i nova praksa filozofije“.

(o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o)

*RASKOLOVANO.ZNANJE(O^O) je projekat kolektivnog samoobrazovanja koji se obraća savremenim nezavisnim kulturnim scenama u regionu, sa ciljem da istrazuje i promovise alternative tradicionalnom hijerarhijskom modelu obrazovanja. U pogledu metodologije, projekat problematizuje koncepte individualnog autorstva i ekspertize i zalaze se za otvorene kolektivne (samo)obrazovne strukture u kojima samoorganizovane zajednice obezbeđuju horizontalnu produkciju, razmenu i distribuciju znanja.

http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/

http://www.facebook.com/group.php?gid=78283563826&ref=n

Во име на  жирито за прием на учеснички/учесници во втората генерација на проектот Расшколувано знаење (o^o), Ве информираме дека листата со примените кандидатски/кандидати ќе биде објавена во среда, 2 јуни 2010. Причината за еднодневното доцнење е неочекувано големиот број на пријави кои на електронската пошта на проектот стигнаа пред самото затворање на конкурсот.

Во желбата сите пристигнати пријави да се разгледаат, проучат и обработат колку што е можно поквалитетно, членовите и членките на жирито се извинуваат на кандидатките/кандидатите заради можните непријатности. Тимот на проектот „Расшколувано знаење (o^o)“ се заблагодарува на сите кои покажаа интерес за учество во оваа програма

Во име на  жирито за прием на учеснички/учесници во втората генерација на проектот Расшколувано знаење (o^o), Ве информираме дека листата со примените кандидатски/кандидати ќе биде објавена во среда, 2 јуни 2010. Причината за еднодневното доцнење е неочекувано големиот број на пријави кои на електронската пошта на проектот стигнаа пред самото затворање на конкурсот.

Во желбата сите пристигнати пријави да се разгледаат, проучат и обработат колку што е можно поквалитетно, членовите и членките на жирито се извинуваат на кандидатките/кандидатите заради можните непријатности. Тимот на проектот „Расшколувано знаење (o^o)“ се заблагодарува на сите кои покажаа интерес за учество во оваа програма

Почитувани,

Ве известуваме дека жирито во состав: Ана Вујановиќ, Искра Гешоска, Милена Богавац, Ѓорѓе Јовановиќ и Владимир Јериќ, донесе одлука за прием на учесници во проектот Расшколувано знаење (o^o). На конкурсот пристигнаа осумдесет и една пријава: педесет и две во Србија и дваесет и девет во Македонија.

Со оглед на големиот број кандидати и кандидатки, како и со оглед на фактот дека сите пријави беа темелито засновани, проследени со добро артикулирана мотивациона аргументација и со релевантни примери од досегашната работа на кандидатите, заклучуваме дека потребата за иницијатива во областа на колективното самообразование во уметноста и културата во рамки на независните културни сцени во регионот е многу силна. Жирито имаше задача да одбере само деветнаесет кандидати од сите пристигнати пријави, а причина за ваквата селекција се не многу големите финансиски капацитети на проектот. Бидејќи не сме во можност да ги примиме сите кандидати и кандидатки кои според бројните критериуми заслужуваат целосно да земат учество во Расшколувано знаење (o^o), бевме принудени на еден дел од пријавените да им ја понудиме можноста за делумно (part-time) учество во  проектот.

Кандидатите и кандидатките примени како part-time учесници, се рамноправни членови и членки на работните групи, со таа разлика што проектот Расшколувано знаење (o^o) не е во можност да ги покрие сите трошоци за учество во програмата. Сепак, тимот на проектот се обврзува во текот на траењето на процесот, да се обиде трошоците на part-time учесниците/учесничките во најголема мерка да ги смали.

Пријавените кандидати и кандидатки кои не сме во можност да ги вброиме  во втората генерација учесници на проектот, ги потсетуваме дека сите предавања, презентации и дел од работилниците на Расшколувано знаење (o^o) се отворени за публика и за активно учество на поголем број луѓе.

Им се заблагодаруваме за интересот, а на учесниците/учесничките од втората генерација на Расшколувано знаење (o^o) им посакуваме успешена и полезна работа.

УЧЕСНИЦИ И УЧЕСНИЧКИ ВО ПРОЕКТОТ

РАСШКОЛУВАНО ЗНАЕЊЕ (o^o) 2010/2011

Културни политики на независната културна сцена

Тамара Буштреска
Маријана Цветковиќ (Marijana Cvetković)
Ксенија Чочкова
Билјана Димитрова
Невена Јанковиќ (Nevena Janković)
Марина Лауш (Marina Lauš)

part time:
Марија Бејкова
Ана Дубљевиќ (Ana Dubljević)
Маја Марковиќ (Maja Marković)
Мартина Николовска
Лавинија Шувака

Уметност и активизам (перформанс, филм, интернет)

Марко Аксентијевиќ (Marko Aksentijević)
Doplgenger колектив (едно ful time место)
Ивана Драгшиќ
Андрија Филиповиќ (Adrija Filipović)
Нита Муча
Владимир Палибрк (Vladimir Palibrk)
Драгана Заревска

part time:
Doplgenger колектив (едно part time место)
Ивана Кораксиќ (Ivana Koraksić)
Ивана Нелковска
Јована Паповиќ (Jovana Papović)
Маја Пелевиќ (Maja Pelević)
Катарина Петровиќ (Katarina Petrović)
Христина Стојчевска
Јордан Тасевски

Уметноста и/како политика (реполитизација на дискурсите од областа на хуманистиката)

Ивица Антевски
Марко Ѓорѓевиќ (Marko Đorđević)
Ана Исаковиќ (Ana Isaković)
Кристофер Јовковски
Владимир Крстевски
Анета Стојниќ (Aneta Stojković)

part time:
Жарко Алексиќ (Žarko Aleksić)
Снежана Филипова
Сава Јокиќ (Sava Jokić)
Мирјана Недева

Почитувани,

Ве известуваме дека жирито во состав: Ана Вујановиќ, Искра Гешоска, Милена Богавац, Ѓорѓе Јовановиќ и Владимир Јериќ, донесе одлука за прием на учесници во проектот Расшколувано знаење (o^o). На конкурсот пристигнаа осумдесет и една пријава: педесет и две во Србија и дваесет и девет во Македонија.

Со оглед на големиот број кандидати и кандидатки, како и со оглед на фактот дека сите пријави беа темелито засновани, проследени со добро артикулирана мотивациона аргументација и со релевантни примери од досегашната работа на кандидатите, заклучуваме дека потребата за иницијатива во областа на колективното самообразование во уметноста и културата во рамки на независните културни сцени во регионот е многу силна. Жирито имаше задача да одбере само деветнаесет кандидати од сите пристигнати пријави, а причина за ваквата селекција се не многу големите финансиски капацитети на проектот. Бидејќи не сме во можност да ги примиме сите кандидати и кандидатки кои според бројните критериуми заслужуваат целосно да земат учество во Расшколувано знаење (o^o), бевме принудени на еден дел од пријавените да им ја понудиме можноста за делумно (part-time) учество во  проектот.

Кандидатите и кандидатките примени како part-time учесници, се рамноправни членови и членки на работните групи, со таа разлика што проектот Расшколувано знаење (o^o) не е во можност да ги покрие сите трошоци за учество во програмата. Сепак, тимот на проектот се обврзува во текот на траењето на процесот, да се обиде трошоците на part-time учесниците/учесничките во најголема мерка да ги смали.

Пријавените кандидати и кандидатки кои не сме во можност да ги вброиме  во втората генерација учесници на проектот, ги потсетуваме дека сите предавања, презентации и дел од работилниците на Расшколувано знаење (o^o) се отворени за публика и за активно учество на поголем број луѓе.

Им се заблагодаруваме за интересот, а на учесниците/учесничките од втората генерација на Расшколувано знаење (o^o) им посакуваме успешена и полезна работа.

УЧЕСНИЦИ И УЧЕСНИЧКИ ВО ПРОЕКТОТ

РАСШКОЛУВАНО ЗНАЕЊЕ (o^o) 2010/2011

Културни политики на независната културна сцена

Тамара Буштреска
Маријана Цветковиќ (Marijana Cvetković)
Ксенија Чочкова
Билјана Димитрова
Невена Јанковиќ (Nevena Janković)
Марина Лауш (Marina Lauš)

part time:
Марија Бејкова
Ана Дубљевиќ (Ana Dubljević)
Маја Марковиќ (Maja Marković)
Мартина Николовска
Лавинија Шувака

Уметност и активизам (перформанс, филм, интернет)

Марко Аксентијевиќ (Marko Aksentijević)
Doplgenger колектив (едно ful time место)
Ивана Драгшиќ
Андрија Филиповиќ (Adrija Filipović)
Нита Муча
Владимир Палибрк (Vladimir Palibrk)
Драгана Заревска

part time:
Doplgenger колектив (едно part time место)
Ивана Кораксиќ (Ivana Koraksić)
Ивана Нелковска
Јована Паповиќ (Jovana Papović)
Маја Пелевиќ (Maja Pelević)
Катарина Петровиќ (Katarina Petrović)
Христина Стојчевска
Јордан Тасевски

Уметноста и/како политика (реполитизација на дискурсите од областа на хуманистиката)

Ивица Антевски
Марко Ѓорѓевиќ (Marko Đorđević)
Ана Исаковиќ (Ana Isaković)
Кристофер Јовковски
Владимир Крстевски
Анета Стојниќ (Aneta Stojković)

part time:
Жарко Алексиќ (Žarko Aleksić)
Снежана Филипова
Сава Јокиќ (Sava Jokić)
Мирјана Недева

Lecture :: WHERE THE INTERNET CAME FROM, AND WHY THIS SHIP IS FULL OF ‘PIRATES’? part 1 :: Vladimir Jerić Vlidi from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: WHERE THE INTERNET CAME FROM, AND WHY THIS SHIP IS FULL OF ‘PIRATES’? part 2 :: Vladimir Jerić Vlidi from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: WHERE THE INTERNET CAME FROM, AND WHY THIS SHIP IS FULL OF ‘PIRATES’? part 3 :: Vladimir Jerić Vlidi from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: WHERE THE INTERNET CAME FROM, AND WHY THIS SHIP IS FULL OF ‘PIRATES’? part 4 :: Vladimir Jerić Vlidi from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: WHERE THE INTERNET CAME FROM, AND WHY THIS SHIP IS FULL OF ‘PIRATES’? part 5 :: Vladimir Jerić Vlidi from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: WHERE THE INTERNET CAME FROM, AND WHY THIS SHIP IS FULL OF ‘PIRATES’? part 6 :: Vladimir Jerić Vlidi from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: WHERE THE INTERNET CAME FROM, AND WHY THIS SHIP IS FULL OF ‘PIRATES’? part 7 :: Vladimir Jerić Vlidi from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: WHERE THE INTERNET CAME FROM, AND WHY THIS SHIP IS FULL OF ‘PIRATES’? part 8 :: Vladimir Jerić Vlidi from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: WHERE THE INTERNET CAME FROM, AND WHY THIS SHIP IS FULL OF ‘PIRATES’? part 1 :: Vladimir Jerić Vlidi from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: WHERE THE INTERNET CAME FROM, AND WHY THIS SHIP IS FULL OF ‘PIRATES’? part 2 :: Vladimir Jerić Vlidi from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: WHERE THE INTERNET CAME FROM, AND WHY THIS SHIP IS FULL OF ‘PIRATES’? part 3 :: Vladimir Jerić Vlidi from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: WHERE THE INTERNET CAME FROM, AND WHY THIS SHIP IS FULL OF ‘PIRATES’? part 4 :: Vladimir Jerić Vlidi from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: WHERE THE INTERNET CAME FROM, AND WHY THIS SHIP IS FULL OF ‘PIRATES’? part 5 :: Vladimir Jerić Vlidi from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: WHERE THE INTERNET CAME FROM, AND WHY THIS SHIP IS FULL OF ‘PIRATES’? part 6 :: Vladimir Jerić Vlidi from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: WHERE THE INTERNET CAME FROM, AND WHY THIS SHIP IS FULL OF ‘PIRATES’? part 7 :: Vladimir Jerić Vlidi from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: WHERE THE INTERNET CAME FROM, AND WHY THIS SHIP IS FULL OF ‘PIRATES’? part 8 :: Vladimir Jerić Vlidi from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: WHERE THE INTERNET CAME FROM, AND WHY THIS SHIP IS FULL OF ‘PIRATES’? part 1 :: Vladimir Jerić Vlidi from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: WHERE THE INTERNET CAME FROM, AND WHY THIS SHIP IS FULL OF ‘PIRATES’? part 2 :: Vladimir Jerić Vlidi from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: WHERE THE INTERNET CAME FROM, AND WHY THIS SHIP IS FULL OF ‘PIRATES’? part 3 :: Vladimir Jerić Vlidi from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: WHERE THE INTERNET CAME FROM, AND WHY THIS SHIP IS FULL OF ‘PIRATES’? part 4 :: Vladimir Jerić Vlidi from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: WHERE THE INTERNET CAME FROM, AND WHY THIS SHIP IS FULL OF ‘PIRATES’? part 5 :: Vladimir Jerić Vlidi from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: WHERE THE INTERNET CAME FROM, AND WHY THIS SHIP IS FULL OF ‘PIRATES’? part 6 :: Vladimir Jerić Vlidi from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: WHERE THE INTERNET CAME FROM, AND WHY THIS SHIP IS FULL OF ‘PIRATES’? part 7 :: Vladimir Jerić Vlidi from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: WHERE THE INTERNET CAME FROM, AND WHY THIS SHIP IS FULL OF ‘PIRATES’? part 8 :: Vladimir Jerić Vlidi from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: ABOUT FOUCAULT part 1 :: Slavčo Dimitrov from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: ABOUT FOUCAULT part 2 :: Slavčo Dimitrov from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: ABOUT FOUCAULT part 3 :: Slavčo Dimitrov from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: ABOUT FOUCAULT part 4 :: Slavčo Dimitrov from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: ABOUT FOUCAULT part 1 :: Slavčo Dimitrov from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: ABOUT FOUCAULT part 2 :: Slavčo Dimitrov from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: ABOUT FOUCAULT part 3 :: Slavčo Dimitrov from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: ABOUT FOUCAULT part 4 :: Slavčo Dimitrov from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: ABOUT FOUCAULT part 1 :: Slavčo Dimitrov from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: ABOUT FOUCAULT part 2 :: Slavčo Dimitrov from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: ABOUT FOUCAULT part 3 :: Slavčo Dimitrov from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: ABOUT FOUCAULT part 4 :: Slavčo Dimitrov from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Контрапункт (Скопје) и Теорија која хода (Белград), во рамки на проектот Расшколувано знаење

претставуваат

Ballettikka Internettikka: Љубов без милост

Јавна презентација и разговор со уметникот Игор Штромајер

Сабота, 11 декември 2010, 20 часот

(траење: 90 минути)

Место: Културен центар ЦК, Скопје

Презентација на проектот:

Ballettikka Internettikka – internet ballet (2001-2011)

www.intima.org/bi

на Игор Штромајер и Бране Зорман

Ќе се бориме со нив на плажите. Ќе се бориме со нив на земја. Ќе се бориме со нив во полињата и на улиците, ќе се бориме на ридовите. Никогаш нема да се предадеме

Винстон Черчил

Ballettikka Internettikka претставува низа тактички уметнички проекти кои почнаа во 2001 година преку истражување на интернет балетот. Проектот ги истражува безжичните интернет балетски изведби комбинирани со герила тактики и подвижни интернет стратегии на емитирање.

Ballettikka Internettikka користи невозможни врски за да развие можни стратегии на отпор и непочитување. Проектот учествува во веќе постојните протоколи на комуникација, но без да биде сервилен кон овие протоколи. Тој отвора врски меѓу емотивноста и технологијата, продукцијата и етиката, желбата и организацијата, имагинацијата и институцијата. Распределувањето на политиката и интимноста без никаква логика и цел, со употребата на ограничени, дефинирани и контролирани протоколи е дистопија и непотчинувачки протест кон светот на капиталот, кој може да биде разружан само со употреба на сопствени тактики.

Автори: Игор Штромајер и Бране Зорман

Теориски советник: Бојана Кунст

Од 2001 до 2010 година беа изведени деветнаесет  главни Ballettikka Internettikka акции:

- Net Ballet – Internet, 2001

- Ballet Net – The Bolshoi Theatre, Moscow, Russia, 2002

- M-III Robot Ballet – Bergen International Theatre, Bergen, Norway, 2003

- BRVI – Ballettikka RealVideo Internettikka – Television Slovenia – Cultural Program, U3, 2003

- Autto Mobillikka – Ljubljana Motorway Ring, Slovenia, 2003

- Illegallikka Robottikka – Teatro alla Scala, Milan, Italy, 2004

- BEO Guerrillikka – National Theatre, Belgrade, Serbia, 2005

- VolksNetBallet – Volksbühne, Berlin, Germany, 2006

- Portraits – Internet, 2007

- Aeronauttikka – Internet, 2007

- RenminNetBallet – Hong Kong City Hall, 2007

- Stattikka – CYNETart, Trans-Media-Akademie Hellerau, Dresden, Germany, 2007

- Olymppikka – Internet, Fire Polygon, 2008

- Hydraullikka – Plaza del Rey, Madrid, Spain, 2008

- Intermenttikka – Total Museum of Contemporary Art, Seoul, Korea, 2008

- Norddikka – Svalbard, Norway, Arctic Ocean, 2008/2009

- Nipponnikka – Minami Torishima, Japan, Pacific Ocean, 2009

- Insecttikka – Hamburg, Germany / Amsterdam, The Netherlands, 2010

- SubAquattikka – ZOO Ljubljana, Slovenia, 2010

Ballettikka Internettikka е копродукција на Intima Virtual Base (www.intima.org), Cona (www.cona.si) 2001–2010 и Aksioma 2003.

Игор Штромајер

www.intima.org

- е интимен мобилен комуникатор и медија уметник. Тој ги истражува интимните емотивни тактики и трауматичните ниско технолошки герила стратегии. Своите дела ги има покажувано на повеќе од стотина изложби во педесет земји на сите континенти и има добиено бројни награди. Неговите уметнички дела се вклучени во постојаните збирки на Центарот Жорж Помпиду, Париз, Националниот музеј на кралицата Софија, Мадрид, Модерната галерија Љубљана, Computerfinearts, Њујорк, Уметничката галерија на Марибор и др.

Бране Зорман

www.cona.si

- е композитор и манипулатор со звук. Меѓу 1982 и 1986 година беше водач на словенечката панк група O!KULT. Тој е пионер на словенечката техно музичка сцена. Од 1987 година компонира музика за словенечки и за меѓународни театарски, танцови и мултимедијални перформанси и проекти, а има гостувано ширум Европа. Од неодамна работи со Ирена Пивка на серија аудио-визуелни инсталации и на радио Cona – привремена радио станица за современа уметност.

Контрапункт (Скопје) и Теорија која хода (Белград), во рамки на проектот Расшколувано знаење*

претставуваат

Ballettikka Internettikka: Љубов без милост

Јавна презентација и разговор со уметникот Игор Штромајер

Сабота, 11 декември 2010, 20 часот

(траење: 90 минути)

Место: Културен центар ЦК, Скопје

Презентација на проектот:

Ballettikka Internettikka – internet ballet (2001-2011)

www.intima.org/bi

на Игор Штромајер и Бране Зорман

Ќе се бориме со нив на плажите. Ќе се бориме со нив на земја. Ќе се бориме со нив во полињата и на улиците, ќе се бориме на ридовите. Никогаш нема да се предадеме

Винстон Черчил

Ballettikka Internettikka претставува низа тактички уметнички проекти кои почнаа во 2001 година преку истражување на интернет балетот. Проектот ги истражува безжичните интернет балетски изведби комбинирани со герила тактики и подвижни интернет стратегии на емитирање.

Ballettikka Internettikka користи невозможни врски за да развие можни стратегии на отпор и непочитување. Проектот учествува во веќе постојните протоколи на комуникација, но без да биде сервилен кон овие протоколи. Тој отвора врски меѓу емотивноста и технологијата, продукцијата и етиката, желбата и организацијата, имагинацијата и институцијата. Распределувањето на политиката и интимноста без никаква логика и цел, со употребата на ограничени, дефинирани и контролирани протоколи е дистопија и непотчинувачки протест кон светот на капиталот, кој може да биде разружан само со употреба на сопствени тактики.

Автори: Игор Штромајер и Бране Зорман

Теориски советник: Бојана Кунст

Од 2001 до 2010 година беа изведени деветнаесет  главни Ballettikka Internettikka акции:

- Net Ballet – Internet, 2001

- Ballet Net – The Bolshoi Theatre, Moscow, Russia, 2002

- M-III Robot Ballet – Bergen International Theatre, Bergen, Norway, 2003

- BRVI – Ballettikka RealVideo Internettikka – Television Slovenia – Cultural Program, U3, 2003

- Autto Mobillikka – Ljubljana Motorway Ring, Slovenia, 2003

- Illegallikka Robottikka – Teatro alla Scala, Milan, Italy, 2004

- BEO Guerrillikka – National Theatre, Belgrade, Serbia, 2005

- VolksNetBallet – Volksbühne, Berlin, Germany, 2006

- Portraits – Internet, 2007

- Aeronauttikka – Internet, 2007

- RenminNetBallet – Hong Kong City Hall, 2007

- Stattikka – CYNETart, Trans-Media-Akademie Hellerau, Dresden, Germany, 2007

- Olymppikka – Internet, Fire Polygon, 2008

- Hydraullikka – Plaza del Rey, Madrid, Spain, 2008

- Intermenttikka – Total Museum of Contemporary Art, Seoul, Korea, 2008

- Norddikka – Svalbard, Norway, Arctic Ocean, 2008/2009

- Nipponnikka – Minami Torishima, Japan, Pacific Ocean, 2009

- Insecttikka – Hamburg, Germany / Amsterdam, The Netherlands, 2010

- SubAquattikka – ZOO Ljubljana, Slovenia, 2010

Ballettikka Internettikka е копродукција на Intima Virtual Base (www.intima.org), Cona (www.cona.si) 2001–2010 и Aksioma 2003.

Игор Штромајер

www.intima.org

- е интимен мобилен комуникатор и медија уметник. Тој ги истражува интимните емотивни тактики и трауматичните ниско технолошки герила стратегии. Своите дела ги има покажувано на повеќе од стотина изложби во педесет земји на сите континенти и има добиено бројни награди. Неговите уметнички дела се вклучени во постојаните збирки на Центарот Жорж Помпиду, Париз, Националниот музеј на кралицата Софија, Мадрид, Модерната галерија Љубљана, Computerfinearts, Њујорк, Уметничката галерија на Марибор и др.

Бране Зорман

www.cona.si

- е композитор и манипулатор со звук. Меѓу 1982 и 1986 година беше водач на словенечката панк група O!KULT. Тој е пионер на словенечката техно музичка сцена. Од 1987 година компонира музика за словенечки и за меѓународни театарски, танцови и мултимедијални перформанси и проекти, а има гостувано ширум Европа. Од неодамна работи со Ирена Пивка на серија аудио-визуелни инсталации и на радио Cona – привремена радио станица за современа уметност.

*Расшколувано знаење е партнерски проект на НВО Контрапункт (Културен центар Точка) од Скопје (http://kontrapunkt-mk.org) и ТкХ (Теорија која хода) платформа за теорија и практика, од Белград (http://tkh-generator.net), кој се реализира со финансиска поддршка од Швајцарската програма за култура за Западен Балкан (http://scp-ba.net).

Расшколувано знаење (o^o)

(партнерски проект на Контрапункт, Скопје и на ТкХ, платформа за изведувачки уметности, Белград)

ве поканува да ги посетите настаните во рамки на

Отворената недела

која ќе се одржи од

08. 06. 2010 – 11. 06. 2010

Сите настани ќе се довиваат во ГЕМ клубот (Стара чаршија, освен каде што не е наведено поинаку)

08. 06. 2010

20.00 – 20.15

Вовед – Што е расшколувано знаење

Ана Вујановиќ (ТкХ платформа, Белград) / Искра Гешоска (Контрапункт, Скопје)

20:15 – 21.30

Теодор Целакоски (Хрватска)

Уметност и активизам – формати и значења на политичкото дејствување и влијание на независната културна сцена

(презентација и дискусија)

Која е улогата на културата и уметничкото-перформативно дејствување во поширокиот политички и општествен контекст? Кои се форматите но и идеолошките премиси на активизмот на независната културна сцена? Како незваисната културна сцена преку своите акции се застапува за општествена и политичка релевантност. Теодор Целакоски ќе се обиде низ примери и теориски заклучци базирани на исклучителното активистичко искуство кое го има иницијативата Парво на град од Загреб да даде одговор и да поттикне дискусија на овие прашања.

Теодор Целакоски е проектен координатор на Мултимедијалниот институт (МАМА), од Загреб. Во изминатите десет години тој е клучниот стратег и иницијатор на најважните промени во однос на дејствувањето и здобивањето со политичка важност на независната културна сцена во Хрватска и во регионот.. Иницирал бројни проекти и платформи насочени кон заговарање за промени во хрватската културна политика (Clubture, Загреб – Културен капитал на Европа 3000, Сојуз за центар за независна култура и млади…) Во последно време е активен во кампањата Право на град која се бори против девастацијата на јавните простори во Загреб и во Хрватска.

21.30 – 22.30

Завршна презентација на првата генерација на проектот Расшколувано знаење

група Читање на Капитал од Карл Маркс

Јавна дискусија на која ќе се разгледаат предизвиците со кои оваа читачка група се сретна во текот на својата повеќе месечна работа. Повикувајќи се на Алтисер кој вели дека не постои „невино читање на Капитал оваа група ќе ги презентира своите критички гледишта и дилеми во однос на дискурсот, во однос на тоа во каква релација форматот/методот читање се поставува спрема политичките, филозофските позиции на поединецот но и на оние кои ги делиме како „колективна вина“

09. 06. 2010

10:30 – 13:30 (Културен Центар ЦК)

Everybodys, Франција

(работилница)

За време на двете сесии Everybodys ќе ја претстават својата работа и принципите на нејзиниот развој. Потоа практично ќе се изведат некои од нивните игри а ќе се направи и вовед во употребата на нивната веб страница.

Everybodys уметничка платформа за изведбени уметности. Нивната цел е да развиваат дискурси и можности за размена помеѓу изведбените уметности. Станува збор за меѓународен проект кој секој може да го ползува и во кој секој може да учествува прекуwww.everybodystoolbox.net. Веб страницата се состои главно од збирка на игри и алатки, создадени од уметници со цел да се покрене разговор за нивните стратегии, методи и идеи. Everybodys се фокусираат на прашањето како поединечната позиција на уметникот може да придонесе за развој на погенерален дискурс во рамки на изведбените уметности денес. Everybodys исто така работат на дистрибуција на содржина создадена преку игри во рамки на серија публикации.

10.30 – 13.30 (Клуб ГЕМ, Стара чаршија)

Емина Вишниќ (Хрватска)

(работилница)

Културни политики и независна културна сцена

На работилницата ќе се разработува контекстуално важноста на независната културна сцена на стратешко ниво. Ќе се разгледуваат моделите за лобирање, застапување и активно учествување како интегрален дел во изградбата на урбаната култура и на културната политика. Работилницата ќе се обиде иницијално да постави некои назнаки за тоа како независната културна сцена да постигне структурирано и артикулирано инкорпорирање во одлуките на централната и локалната власт.

Емина Вишниќ е културен менаџер од Загреб. Таа е еден од иницијаторите и креаторите на најзначајните движења во рамките на независната културна сцена и културните политики во Хрватска, но и регионално како и интернационално. Вклучена е во различни активности и сфери на интерес како што се вмрежување, културна политика и застапување во и за непрофитниот сектор. Во моментов работи како директор на Центарот за независна култура и млади, Загреб. Членка е на управниот одбор на мрежата Clubture  и на извршниот одбор на Culture Action Europe.

19.30 – 20.30

Матео Пасквинели (Италија/Германија)

Уметноста во добата на капиталот

(предавање)

Повеќето уметници се концентрирани на создавање нова, политички ангажирана уметност, очајнички инсистирајќи на застарените деветнаесеттовековни формати. Наместо форсирањето уметничките практики да се поврзат со „активизмот“, можеби би било поинтересно и порадикално да се концептуализира уметничкиот свет самиот по себе како општествен симптом. Денес, општествените координати на уметноста мораат да бидат одново промислувани.

На почетокот на 21 век, која било авангардна утопија базирана на „креативноста на масите“ е сосема надмината. Естетскиот импулс денес им припаѓа многу повеќе на темната страна на медиумизацијата. Општествената креативност е масовно секуларизирана од креативните индустрии и од институционалните културни политики.  Има ли некаква можност да се побегне од концептот на Overcode кој ја неутрализира уметноста во еден биополитички апаратус?

На геополитичкото скалило големите наративи на 20 век веќе се во измаглина. Дваесет години по падот на Источниот блок, Западните земји ги национализираа своите банки за да го одбегнат амбисот на финансиската криза. Како што вели Пол Вирно во Граматика на мноштвотоIndeed, пост-фордизмот инкарнираше своевиден „комунизам на капиталот“ и ја помири разликата помеѓу двата историски антагонистички overcodes. После клаустрофобичните парентези на Англо-американскиот активизам и на неговите политички-коректни формати, како да ги замислиме одново уметноста и политиката наспрема овој авангарден „комунизам на капиталот“?

Матео Пасквинели е писател, куратор и истражувач на Queen Mary University, Лондон. Автор е на книгата Animal Spirits: A Bestiary of the Commons (2008) и уредник на збирката Media Activism (2002). Неговите написи се ориентирани кон областа на Француската филозофија, медиумската култура и италијанскиот пост-оперативизам. Во моментов работи на книга во која се третира историјата на појмотsurplus преку билогијата, психоанализата, економијата на знаењето.

член е на Edufactory колективот и на жирито на фестивалотTransmediale во Берлин. Од 2000 година е уредник на mailing листатаRekombinant. Во рамки на универзитетот во Лондон, Пасквинели е ко-организатор на серија семинари на тема Уметност на изнајмувањето (The Art of Rent) и на истражувачката мрежа Фабрика на заедничкото(The Factory of the Common). Заедно со Wietske Maas тој го разви проектот Urbanibalism.

21.00 – 22.00

Завршна презентација на првата генерација на проектот Расшколувано знаење

(група Од онаа страна на идентитетите )

презентација проектот во изработка „Субалтерни интервенции“ – звучна инсталација)

10.06. 2010

10.30 – 13.30

Everybodyes (Клуб ГЕМ, Стара чаршија)

10.30 – 13.30

Емина Вишниќ

(работилница)

Културни политики и независна културна сцена

18:00 – 20.00

Завршна презентација на првата генерација на проектот Расшколувано знаење

(група Термини)

Интерактивна презентација/перформанс на издание во процес на создавање Отворена печатница

20.00 – 21.15

Томислав Медак (Хрватска)

Уметност и/како политика

(предавање)

Од различни теориски ракурси ќе се согледаат линиите на раздвојување и на преклопување на уметноста и на политиката во полето на тактичко дејствување. Воедно ќе се преиспитува како и кога уметноста дејствува политички а како и кога политичкото дејствување можеме да го согледаме во поимите на уметничката практика. Појдовното разликување ќе биде од прескриптивно, апелативно дејствување и од изведбено, ефективно дејствување. Примарниот предмет на разгледување ќе бидат примери на тактичко дејствување во медиумскиот простор – примери на активизам на граѓански иницијативи, симболички акции, culture jamming, апропријација и останати практики во семнатичкиот простор. Станува збор за простор чијашто тектоника во последните десет години на омасовен јавен говор и на губење на семантичката делотворност радикално се менува и со себе повлекува тектонски промени во политиката онаква каква што ја познававме.

Томислав Медак е член на Мултимедијалниот институт МаМа, каде што ги организира теориските и издавачките активности. Во средиштето на неговиот интерес се констелациите на современата социјална теорија, медиумската теорија и естетика. Застапник е на спроведувањето на идејата за слободната култура и за слободниот софтвер. Активист е на иницијативата Право на град. Кога не работи нешто друго, преокупиран е со работата на својот театарски колектив Badco.

21.30 – 22.30

Петар Милат

Презентација/промоција на две книги

Учителот незнајко, од Жак Рансие

Мноштво, Мајкал Хард и Антонио Негри

Петар Милат е филозоф, уредник и раководител на независниот културен клуб МаМа, од Загреб. Воедно ја координира издавачката и музичката програма на Мултимедијалниот институт. Заедно со Томислав Медак ја уредуваат и општествено-теориската библиотека. Главен фокус на неговите скорешни истражувања е нексусот на биополитиката и нормативноста применет на историјата на социјалистичка Југославија и на југословенската кинематографија. (www.zoeforward.org)

11.06.2010 (Културен центар ЦК)

12.00 – 14.00

Завршна затворена средба на првата и на втората генерација

http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/digg_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/reddit_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/stumbleupon_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/delicious_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/technorati_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/google_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/myspace_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/facebook_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/twitter_48.png

Lecture :: ABOUT FOUCAULT :: Slavčo Dimitrov

1

Početkom 1820-ih, kada Marx još uvek nije imao ni pet godina, razotkrivena je jedna vrlo domišljato konstruisana prevara. Naime, 1770-e konstruisao je Volfgang fon Kempelen mehaničkog Turčina, automatizovanog igrača šaha. Mašina se sastojala od modela ljudske glave i trupa u prirodnoj veličini, obučenog u tradicionalnu garderobu turskog čarobnjaka – na glavi je nosio turban, u levoj ruci držao je dugu, tanku lulu, dok mu je desna ruka ležala na komodi, na čijoj su se površini nalazile šahovska tabla i figure. Izgledalo je kao da mehanizam može da odigra jaku partiju šaha protiv čoveka, kao i da može da izvede skakačev kružni put – šahovski problem koji zahteva da konj obiđe čitavu tablu, zauzimajući, pri tome, svako polje samo po jednom. Početkom 1820-ih ispostavilo se, međutim, da se u komodi krije majstor šaha, koji, u stvari, vuče poteze koji su publici izgledali kao potezi koje vuče sama mašina.

Opisana prevara, očigledno se oslanjala na jedan quid pro quo. Uopšteno gledano, quid pro quo, posebno u svojoj skraćenoj verziji quiproquo, predstavlja vrstu nesporazuma u kojoj subjekt misli za neku osobu ili stvar da je neka druga osoba ili neka druga stvar. Specifičnost efekta quiproquo, kada je u pitanju pomenuti mehanički Turčin, sastojao se u zameni osobe za stvar – publika je, naime, mislila da mašina-stvar igra šah, zamenjujući time, a da toga nije ni svesna, operatera-osobu mašinom-stvari. I obrnuto, specifičnost efekta quiproquo, u slučaju koji razmatramo, počivao je, takođe, u zameni stvari za osobu – publici se, naime, činilo kao da je mrtva mašina-stvar živi čovek-igrač.

Opisani quid pro quo veoma zgodno izražava suštinu Marxovog shvatanja fetišizma. U Kapitalu Marx, objašnjavajući fetišizam robe, kaže: “Tajanstvenost robnog oblika sastoji se prosto u tome što on ljudima društvene karaktere njihovog vlastitog rada odražava kao karaktere koji objektivno pripadaju samim proizvodima rada, kao društvena svojstva koja te stvari imaju od prirode, a otuda im i društveni odnos proizvođača prema celokupnom radu odražava kao društveni odnos koji izvan njih postoji među predmetima … Zbog toga se društveni odnosi prikazuju kao stvarni odnosi među licima, a društveni odnosi među stvarima[1]. Marx, vidimo, quid pro quo fetišizma robe shvata dvosmerno. Sa jedne strane odnosi među ljudima, licima (osobama) prikazuju se, odražavaju se kao odnosi među stvarima. Sa druge strane, odnosi među stvarima odražavaju se, prikazuju kao odnosi među osobama.

Govoreći o odnosima među stvarima, kao i u odnosima među osobama (licima), Marx govori o kretanju robe na tržištu, preciznije, Marx govori o razmeni robe na tržištu. “U slučajnim i stalno kolebljivim odnosima razmene njihovih proizvoda”, kaže Marx, “radno vreme potrebno za njihovu [roba] proizvodnju sprovodi se silom kao regulatoran prirodni zakon, kao, recimo, zakon teže, kad se kome kuća sruši na glavu”[2]. Nemamo trenutno vremena, a ni potrebe, da detaljnije ulazimo u problem zakona vrednosti koji Marx izlaže, na primer, u Kapitalu ili u Osnovnim crtama kritike političke ekonomije. Dovoljno je, za naše potrebe, da znamo da zakon vrednosti predstavlja regulativni princip razmene roba: vrednost prema kojoj se robe na tržištu razmenjuju izražava prosečno, društveno potrebno radno vredme neophodno za proizvodnju nekog proizvoda, ili drugačije, vrednost je srazmerna prosečnoj, društveno potrebnoj količini ljudskog rada neophodnoj za proizvodnju datog proizvoda.

Ovaj regulativni princip funkcioniše kao prirodni zakon jer ne zavisi ni od razuma ni od volje “dramskih lica” činova razmene. Zakon sveta roba i njihovog kretanja na tržištu, individue, doduše, mogu saznati, ali ni u tom slučaju zakon neće zavisiti od znanja onoga koji ga saznaje. Isto tako, saznanje zakona sveta roba i njihovog kretanja na tržištu pojedinac može iskoristiti za neku ličnu, privatnu dobit, ali ni u tom slučaju važenje ili nevaženje ovog zakona neće zavisiti od njegovog htenja[3]. Jednom reči, “prirodni društveni odnosi” jesu, kaže Marx, “izvan kontrole dramskih lica”[4].

U rezultatu, kapital kao organizam proizvodnje i razmene, ne pokazuje se samo kao quid pro quo u kome se “društveni odnosi prikazuju kao stvarni odnosi među licima, a društveni odnosi među stvarima“, već i kao jedna neobična “razmena” karakteristika koja se stvarno dešava. Subjekti, osobe, ljudi koji proizvode, gube svoje osnovne karakteristike, razum i volju, znanje i htenje, itd., gubeći na taj način slobodu, dok objekt, preuzimajući tu slobodu na sebe, postaje, poput Hobbesovog suverena na koga podanici prenose svoje slobode, gospodar. Ovaj stvarni quid pro quo, u kome se od osoba stvarno otuđuje ono što ih čini osobama, tj. opšta sposobnost čoveka da bude svoj vlastiti gospodar, a u kome kapital prisvaja ovu sposobnost, ispostavljajući se tako kao čovekov gospodar, naziva se u marksizmu alijenacijom. Alijenacija sadrži tri momenta:

Moment 1: “društveni karakter djelatnosti, kao i društveni oblik proizvoda … pojavljuju se ovdje kao nešto individui tuđe, stvarno (sachliches)”[5].
Moment 2: proizvodi ljudskih ruku “izgledaju kao samostalna obličja, obdarena vlastitim životom, i koja se nalaze u odnosima među sobom, kao i sa ljudima”[6].
Moment 3: “vlastitio njihovo društveno kretanje ima za njih [ljude, proizvođače] oblik kretanja stvari pod čijom kontrolom stoje, umesto da oni [ljudi, proizvođači] njih kontrolišu”[7].
Rezultat alijenacije predstavlja uspostavljanje kapitala kao subjekta. Međutim, kao što smo već rekli, reč je o jednom neobičnom subjektu. Reč je o subjekt koji ima slobodu, ali nema znanje i htenje, svest i volju. Što je ovaj subjekt nezavisniji od ljudi, to su ljudi više zavisni od njega. Drugim rečima, on, poput suverena, gospodari ljudima, a ljudi su njegovi podanici. Njegovu vladavinu ne ograničava ništa – on nema spoljašnju granicu. On nije slobodan, međutim, samo zbog toga što njegovo gospodstvo ne ograničava ništa, samo zbog toga što vlada svime itd. On je slobodan zato što ima “okultno svojstvo da rađa vrednost, jer jeste vrednost”. Kretanje robe na tržištu, uključujući tu i robnu proizvodnju, u kome kapital-vrednost “donosi višak vrednosti njeno je vlastito kretanje, njeno vlastito oplođavanje, dakle samooplođavanje[8].

U figuri samooplođavanja možemo prepoznati jednu od ključnih kategorija klasičnog nemačkog idealizma – kategoriju autoprodukcije, autokreacije, ili apsolutnog subjekta. Apsolutni subjekt jeste subjekt koji saznajući sebe proizvodi sebe, proizvodeći sebe saznaje sebe. Upravo zato Hegel hoće “da se ono istinito shvati i izrazi ne samo kao supstancija nego i kao subjekt”. Supstancija je, naime, nešto što postoji samo po sebi, što svoju egzistenciju ne duguje drugom, ona je uzrok same sebe, i zato za nju kažemo da je apsolutna. Međutim, u Hegelovoj filozofiji, ova supstancija obdarena je samosvešću, i zato je subjektivna. Štaviše, ona je apsolutna, samo zato što je subjektivna, tj. njena samoproizvodnja koincidira sa njenom samosvešću. Po analogiji, samonikli proces kapital-vrednosti Marx ne želi da shvati samo kao proces bez subjekta, kako se inače shvataju prirodni proces, pa bili oni i “prirodni društveni odnosi izvan kontrole dramskih lica”, dakle, ne samo kao proces, već ujedno i kao subjekt: “vrednost ovde postaje”, kaže Marx misleći na robnu proizvodnju, “subjektom procesa u kome stalno menjajući oblike novca i robe ona menja i samu svoju veličinu, te se kao višak vrednosti odvaja od same sebe kao prvobitne vrednosti, oplođujući samu sebe[9].

Uprkos svojoj samoproizvodnji, vrednost ne figurira kao apsolutni subjekt. Marx ovom subjektu daje drugo ime: kapital-vrednost, u robnoj proizvodnji i kretanju robe na tržištu, “stalno prelazi iz jednog oblika u drugi [novac i robu], ne gubeći se u tom kretanju te se tako pretvara u automatski subjekt.” Dakle, kada govorimo o kapital-vrednosti nije reč o apsolutnom subjektu – reč je automatskom subjektu. Reč je o “čudovištu koje ima svoju dušu, koje počinje ‘raditi’ kao da u njemu toplo srce kuca”. Međutim, ova duša, neobična duša, nije ista kao “duša” apsolutnog subjekta. Naime, termin “duša” Marx upotrebljava u ovom kontekstu onako kako ga upotrebljavaju stari Grci. Rekavši duša, on misli na sposobnost “samokretanja”, na sposobnost automatizma. Duša se, međutim, razlikuje od duha, čija se esencija koncentriše u samosvesti. Naš automatski subjekt kreće se sam od sebe, proizvodi/kreira samog sebe, ali bez samosvesti i bez kontrole/vlasti nad sobom, pa makar mu sve ostalo bilo potčinjeno. Reč je o slepom, nesvesnom subjektu, nagonskom subjektu koji “prisilno ponavlja” samo jednu operaciju: “stvara višak vrednosti”, tj. “svojim postojanim delom, sredstvima za proizvodnju, usisava što je moguće veću masu viška vrednosti”[10].

Prava suština onoga što se naziva Marxovim humanizmom ne krije se u Marxovoj oceni čoveka kao najvrednijeg naprosto. Marxov humanizam nije antropološki humanizam. Njegov humanizam je humanizam subjekta – subjekt je ono najvrednije, najvrednije zato što je apsolutno, ili drugačije, autonomno. Autonomija ovde označava “opštu sposobnost subjekta da bude svoj vlastiti gospodar”, tj. da bude slobodan, ili kantovski rečeno, da bude uzrok, a da ne bude posledica. Autonomija označava “sposobnosti” subjekta da apstrahuje od svega onoga što ga određuje – od svake moguće determinacije ili predikata – i da na jedan aktivan način odredi svoju vlastiti volju i svoje suštinske predikate. Biti autonomni subjekt značilo bi, Aristotelovim jezikom rečeno, biti supstancija bez unapred (transcendencijom, prirodom, društveno-istorijski) datih predikata, ili rečeno sartreovski, autonomija subjekta sastojala bi se u tome da njegova “egzistencija prethodi esenciji”. Čovek za Marxa ima najvišu vrednost samo zato što je autonomni subjekt u navedenom smislu, ili bar ima potencijal da to bude, iako, usled vladavine kapital-vrednosti on to još uvek nije.

Dok je “životinja neposredno jedinstvena sa svojom životnom delatnošću”, kaže Marx u tekstu Otuđeni rad, “čovek čini samu svoju delatnost predmetom svog htenja i svoje svesti” – “to nije određenost s kojom se on neposredno stapa”. “Samo zato je njegova delatnost slobodna delatnost”[11]. Kapital-vrednost ne čini, međutim, svoju životnu delatnost, tj. stvaranje viška vrednosti, predmetom svog htenja i svoje svesti. On je poput životinje “neposredno jedinstven sa svojom životnom delatnošću” teran jednim jedinim životnim nagonom, nagonom da se oplođuje. Njegovo oplođivanje, pak, figurira kao samooplođivanje. Kapital-vrednost ima, podsetimo, “okultno svojstvo da rađa vrednost, jer jeste vrednost”, tj. ima moć da se samoproizvodi, da se samostvara. Upravo ta konjunkcija samooplođavanja i životinjskog karaktera kapital-vrednosti čini od nje automatskog subjekta. Automati možda imaju dušu, tj. sposobnost da se kreću sami od sebe, ali definitivno nemaju duh – tj. samosvest, ili Marxovim terminima rečeno, nemaju sposobnost da svoje delovanje učine predmetom svog htenja i svoje svesti. Reč je o subjektu koji deluje potpuno neplanirano i nekontrolisano, slepo i slučajno, funkcionišući na taj način kao priroda, nagonski. Reč je o kvazi-prirodnom kvazi-subjektu, o nečemu što je više od procesa bez subjekta, ali manje od prakse autonomnog subjekta.

Kvazi-prirodni kvazi-subjekt, ili drugačije, automatski subjekt razlikuje se od autonomnog subjekta. Dok autonomni subjekt ima moć da bude uzrok, a da, pri tome, ne bude posledica, tj. ima moć da deluje sam od sebe, kretanje automata uvek je posledica nekog uzroka koji se razlikuje od automata. On, naime, mora da dobija energiju od nečeg drugog, bez obzira da li tu energiju prima u obliku konstantnog priliva ili je akumulira, kako bi je, trenutno, ili kasnije, oslobodio u “autonomnom” kretanju. Bez pokretačkog uzroka, bez inputa energije, postojani kapital, a to su uslovi rada, sredstva rada i predmet i rada, ostaju mrtve, beživotne stvari. Šta im daje život? Živi rad ima sposobnost da oživljava ono beživotno, mrtvo – rad je živi kvasac koji se pripaja mrtvim elementima postojanog kapitala[12]. Živi rad mora “te stvari dohvatiti, probuditi ih iz mrtvih”[13].

Međutim, živi rad na taj način budi iz mrtvih “čudovište koje ima svoju dušu, koje počinje ‘raditi’ kao da u njemu toplo srce kuca”[14]. “Kapital je mrtav rad koji oživljava kao vampir samo usisavajući živi rad”[15]. Marx pod mrtvim radom podrazumeva rad koji se preobraća “iz oblika nemira u oblik stalnosti, iz oblika kretanja u oblik predmetnosti”[16]. Proces proizvodnje gasi se u proizvodu, a ono što “se na strani radnika ispoljavalo kao kretanje, očituje se sada na strani proizvoda kao svojstvo mirovanja”[17]. Upravo taj predmet, stvar, koja sama po sebi miruje, koja postoji u obliku stalnosti, otuđuje se od radnika u obliku kapital-vrednosti. Ona se osamostaljuje u odnosu na njega i vraća se kao njemu strana sila, koju on pogrešno prepoznaje kao nešto tuđe, da bi ga potčinila, učinila zavisnim i kontrolisala. Život koji je radnik dao predmetu, suprotstavlja mu se sada kao nešto neprijateljski i strano.

Taj vampir, koji ima neutaživu žeđ za “živom krvi rada”, živi i oživljava “samo usisavajući živi rad”. Ako kapital-vrednost shvatimo kao živog mrtvaca, onda, sa druge strane, živi rad možemo shvatiti kao mrtvi život, ili preciznije, umrtvljavani život. Pod mortifikujućim dejstvom kapital-vrednosti, radna snaga, čije trošenje predstavlja živi rad, kržljavi i unakažava se. Kapitalistička proizvodnja “proizvodi i prevremeno iscrpljenje i ubijanje same radne snage[18]. Ako kapital-vrednost figurira kao automatski subjekt, onda radna snaga, podložena njoj, dobija oblik subjektivnog automata – subjekta čiji se esencijalni predikati, a to su znanje i htenje, razum i volja, iscrpljuju i ubijaju. Sve se dešava, u Marxovom Kapitalu, kao borba na život i smrt čoveka i kapital-vrednosti.

Marxov humanizam, međutim, neposredno predstavlja humanizam subjekta, a samo posredno humanizam čoveka, tj. antropološki humanizam. U skladu sa tim, Marx slobodu shvata kao autonomiju. Slobodan je samo onaj subjekt u kome funkcija suvereniteta i funkcija podaništva koincidiraju. Drugim rečima, slobodan je samo onaj subjekt koji gospodari sobom. Međutim, kapital-vrednost u potpunosti gospodari, doduše, ljudima, i delimično, iz dana u dan sve više i više, prirodom, ali ne gospodari sobom, budući da su samosvest i samokontrola dva nužna uslova vlasti nad sobom. Kapital-vrednost predstavlja automatsku, tj. slepu, nekontrolisanu nagonsku mašinu koja koja funkcioniše na eksploataciju. Prema tome, njena (kapital-vrednosti) sloboda može biti samo zamena ili supstitut, bleda kopija originalne, istinske slobode. Automatski subjekt, konsekventno, može biti samo pod-ekvivalent stvarnog, tj. autonomnog subjekta. Automatski subjekt, prema tome, predstavlja ersatz, lošu zamenu, za autonomnog subjekta. Taj ersatz, međutim, budući da se (bespravno) nalazi na mestu na kome bi (s punim pravom) trebalo da se nalazi original, zauzima/oduzima prostor za relizaciju originalne, istinske autonomije i subjektivnosti. Kapital-vrednost se ponaša kao stanar koji se bespravno uselio u zgradu vlasti i slobode, kompromitijući i podrivajući na taj način i jedno i drugo.

Uprkos tome što bespravno prisvaja slobodu i vlast, uprkos tome što ih de facto podriva, kapital-vrednost proizvodi stvarni, objektivni privid da slobodom i vlašću raspolaže punim pravom. On to čini time što se izdaje za fizičko lice (osobu) ili bar za pravno lice (osobu).

“Sposobnost da se restituiše akumulirana energija u spontanom kretanju načinila je od mašine imitaciju živog organizma”[19]. Ova imitacija je, u slučaju kapital-vrednosti, tako verna originalu, da se ljudima karakter njihovog vlastitog rada, a to je,kao što smo videli, životnost, procesualnost, kretanje živog rada, pokazuje njima kao objektivno svojstvo mrtvog rada, tj. kapital-vrednosti, svojstvo koje joj pripada od prirode. Čini se kao da je u prirodi kapitala da se samooplođuje – kapital zapošljava ljude, kapital plaća poreze itd. Specifičnost efekta quiproquo, sa kojim imamo posla kada je u pitanju kapital-vrednost, sastoji se u zameni osobe za stvar – ljudi misle da se automat-stvar kreće sam od sebe, da se oplođuje sam od sebe, zamenjujući time, a da toga nisu ni svesni, radnu snagu kapital-vrednošću. Ali i obrnuto, specifičnost efekta quiproquo, o kome je ovde reč, počiva i u zameni stvari za osobu – ljudima se, u kapitalističkom načinu proizvodnje, čini kao da je mrtav automat-stvar živi subjekt-osoba.

“Konstruktori XVIII-og veka, Vokanskon …, Kempelen odevali su svoje automate, svirače flaute ili daira, igrače ili pisare, itd. ne bi li sakrili mehanizam koji ih pokreće”. Zadivljenost njihovim automatima javljala se kod publike kada bi gledala ove automate kako igraju sami od sebe[20]. Automat u renesansni predstavlja igračku koja izaziva divljenje, a od XVI veka pa nadalje, ovi čudesni uređaji sve više se zatiču u tzv. Wunderkammern, tj. kabinetima retkosti prinčevskih dvorova u Evropi. Svojstvo igračke koja izaziva divljenje, automat zadržava u XVII i XVIII veku. U XIX veku, posebno u okviru romantizma, automat, međutim, uzima obličje androidnog monstruma. Marx, stoga, izražava jedno opšte mesto svojeg vremena, kada kapital-vrednost naziva “čudovištem koje ima svoju dušu, koje počinje ‘raditi’ kao da u njemu toplo srce kuca”. Bez obzira da li izaziva divljenje ili uteruje strah, specifična delotvornost automata na publiku “pretpostavlja da konstruktor pokaže efekat, a da mu sakrije uzrok”[21]. Prvi korak u neutralizovanju ove delotvornosti sastoji se u skidanju vela sa automata, u nastojanju da se ogoli mrtvi mehanizam koji se skriva iza privida živog kretanja automata. Drugi korak sastoji se u pokazivanju da se iza vela krije osoba koja deluje kao operater ili kao pogonsko sredstvo mašine. U tom smislu, Marxov radnik poručuje kapitalisti: “što ti na taj način dobijaš u radu, gubim ja u supstanci rada .. Ti si možda uzoran građanin, možda član društva za zaštitu životinja, možda čak uživaš glas sveca, ali onoj stvari koju ti prema meni pretstavljaš ne bije srce u grudima. Što u njoj izgleda da kuca, kucanje je mog rođenog srca[22].

Međutim, reprezentacija stvari kao osobe i osobe kao stvari, nije puki subjektivni privid. To je, zapravo, objektivni privid koji zavisi od stvarnih proizvodnih odnosa koji vladaju u jednom načinu proizvodnje. Zato će “odnosi praktičnog svakodnevnog života iz dana u dan pokazivati ljudima providno razumne odnose”, tek onda kada se proces proizvodnje bude podvrgao planskoj kontroli. Proces proizvodnje biće, međutim, podvrgnut planskoj proizvodnji tek onda kada bude “kao proizvod slobodno udruženih ljudi bude stajao pod svesnom planskom kontrolom”[23]. Nije dovoljno, naime, da ljudi proizvode procese proizvodnje, što ih, inače, čini generičkim bićima, otuđenima ili ne, nego oni to moraju činiti planski kontrolisano, tj. sa znanjem i htenjem. Tek u tom slučaju, može se proces proizvodnje podvrgnuti njihovoj vlasti. Kao indirektna posledica ove svesne i namerne, planske i kontrolisane proizvodnje, a kao direktna posledica podvrgavanja, potčinjavanja proizvodnog procesa, uslediće njegova providna razumnost. Marxova “epistemologija”, vidimo, počiva na starom, idealističkom Vikoovom dictumu: “verum est ipsum factum” – sama istina je proizvod. Čovek, u komunizmu, u kome čovek gospodari procesom proizvodnje, može efektivno da sazna ovaj proces, zato što ga kontroliše, a kontroliše ga zato što je sam kreator tog procesa. A ono što smo sami stvorili, misli Vico, transparentnije nam je od onoga što je postalo samo od sebe, nezavisno od nas[24]. Ukratko, čovek će biti slobodan, onda kada proces bez subjekta bude transformisan u praksu subjekta. Još kraće, čovek će biti sloban onda kada “se ono istinito shvati i izrazi ne samo kao proces nego i kao subjekt”.

2

Na čemu, međutim, počiva ovakvo Marxovo shvatanje emancipacije? Marx konstatuje kako će u komunizmu, zajednici slobodnih ljudi “zasnovanoj na univerzalnom razvoju individua i na potčinjavanju njihove zajedničke, društvene produktivnosti kao njihove društvene moći”[25], društveni odnosi biti providno razumni. Vidimo da Marx, govoreći o komunizmu, pretpostavlja dvostruku prozirnost, trasnparenciju: 1) proziran je odnos subjekta prema predmetu rada, i 2) prozirna je recipročna relacija između subjekata[26].

Gde se može pronaći stvarno poreklo ove prozirnosti? Drugim rečima, šta navedenim odnosima, odnosima između subjekta i objekta, kao i odnosima između subjekata, daje njihovu transparenciju? Providna razumnost odnosa, bilo između ljudi, bilo između ljudi i stvari, drugo je ime za očiglednost. “Kategorija subjekta jeste jedna prvobitna ‘očiglednost’ (očiglednosti su uvek prvobitne): jasno je da smo vi i ja subjekti … Kao sve očiglednosti, uključujući i one na osnovu kojih jedna reč ‘označava jednu stvar’ … i ova ‘očiglednost’ da smo vi i ja subjekti jeste jedan ideološki učinak, elementarni ideološki učinak”[27]. Iz koje, međutim, ideologije pojmovi subjekta i objekta crpu svoju očiglednost? Louis Althusser tvrdi da je pravna ideologija dominantna ideologija kapitalističkog načina proizvodnje. To, u suštini, znači da se u pravnoj idelogiji artikulišu ključni pojmovi svih drugih ideologija, i naposletku, ključne kategorije same filozofske ideologije. “Buržoaska vladajuća klasična filozofija”, kaže Althusser, “(i njeni nusproizvodi, čak i oni moderni) izgrađena je na pravnoj ideologiji, a njeni ‘filozofski predmeti… su pravne kategorije ili entiteti: Subjekt, Objekt, Sloboda, Volja, Svojstvo, Predstavljanje, Osoba, Stvar itd.”[28]. Centralni pojam pravne ideologije predstavlja pojam osobe (lica). Ako prosledimo navedenu Althusserovu intenciju, onda možemo naglasiti kako je centralna kategorija celokupne filozofije novog veka, kategorija subjekta, izvedena, preuzeta itd. upravo iz pravno-ideološkog pojma osobe (lica). Korelativno, spekularna kategorija u odnosu na kategoriju subjekta, kategorija objekta, spekularna zato što se subjekt u njoj, takoreći, “ogleda”, izvedena je, takođe, iz jednog od pojmova pravne ideologije – iz pojma stvari. Čini se, prema tome, da Marx ostaje zatočenik “konceptualnog sistema zasnovanog na opoziciji osoba/stvar, dvema osnovnim kategorijama zakona i pravne ideologije”[29]. Mogli bismo, u skladu sa time, konstatovati kako čitava priča o fetišizmu robe predstavlja igru varijacija čije su granice i zakonitost propisani pravno-ideološkom problematikom koja se vrti oko centralne osovine oličene u binarnoj opozicji osoba/stvar.

Štaviše, ni sama Marxova koncepcija komunizma ne ostaje pošteđena ideološke krivice, ili drugačije rečeno, ideološke devijacije. Naime, komunizam kao ideal u kome su transparentni subjekt, objekt, odnos subjekta prema sebi, prema drugom subjektu i objektu, kao i međusobni odnos objekata, predstavlja ekstrapolaciju ideala kodiranog u ideologiji kapitalističkog načina proizvodnje. Taj ideal predstavlja ideal kapitalističkog načina proizvodnje, ideal koji on ostvaruje samo formalno i parcijalno – sloboda je u kapitalističkom načinu proizvodnje samo sloboda da se trguje i da se poseduje, sloboda u kojoj uživa isključivo kapitalista. Sloboda se u kapitalizmu ne ostvaruje, prema Marxu, realno i totalno, kao sloboda uopšte svake individue. Komunizam bi, dakle, predstavljao potpuno ostvarenje ideala kapitalističkog načina proizvodnje.

Da li postoji autentično materijalistički način da se misle fenomeni alijenacije i automatskog subjekta? Drugim rečima, da li postoji način da se navedeni fenomeni misle bez referenci na pojmove osobe i stvari? Postoji li nešto tako kao što je alijenacija koja ne bi bila alijenacija subjekta, otuđenje koje ne bi bilo otuđenje stvari od osobe, koje, ne bi bilo otuđenje od, već bi bilo otuđenje naprosto. Korelativno tome, možemo postaviti pitanje da li postoji način da se pojam automatizma misli bez pojma subjekta, tj. da se pojam automatizma misli bez rekursa na pojam osobe. Naposletku, budući da je pojam zakona jedan od tri osnovna pojma pravne ideologije kapitalističkog načina proizvodnje, može se postaviti pitanje da li postoji način da se pitanje slučajnosti ne postavlja kao pitanje zakonitog učinka slučajnog u odnosu na subjekta, tj. da li postoji neka, tako da kažemo, istorijska kontingencija koja bi bila slobodna od subjekta.

Odgovor na pitanje da li je moguće misliti automatizam bez subjekta pruža Deleuze[30]. On u delu Hiljadu ravni shvata kapitalizam kao specifičnu aksiomatiku. Aksiomatski sistem predstavlja formalnu teoriju koja uređuje neki univerzum diskursa, koji se naziva modelom za datu teoriju, a to čini dodavanjem ili oduzimanje određenih pravila, ili staromodnije rečeno, zakona. (Aksiome su potpuno arbitrarne i indiferentne prema domenu koji uređuju.) Parafrazirajući Badioua, inspirisanog, u pogledu onoga što ćemo izložiti, Althusserom i Lacanom, mogli bismo reći kako nema subjekta formalne teorije. Aksiomatski sitem kao formalna teorija predstavlja čisti prostor bez naličja, obeležja ili mesta za ono što isključuje, tj. za subjekta. Ona predstavlja psihozu bez subjekta, potpuno univerzalizovan delirijum, čistu spoljašnjost bez slepe mrlje[31]. Pojam kapitalističke mašine, kao, automatizovani aksiomatski sistem, nudi nam alternativu pojmu automatskog subjekta. Koncept kapitalističke mašine kao automatizovanog aksiomatskog sistema nudi nam mogućnost da automatizam mislimo bez pojma subjekta.

Marx govori o slučajnosti zakona i zakonitih učinaka, tj. zakona vrednosti i kretanja roba na tržištu, za čoveka/osobu tj. za subjekta. Ono što karakteriše kapitalizam, nije samo slučajnost zakonitog učinka i zakona za subjekta, već i slučajnost samih učinaka zakona u odnosu na zakone, kao i iskrsavanje nezakonitih učinaka, i naposletku slučajnost samih zakona po sebi – važenje zakona vrednosti, u poslednjoj liniji, istorijski je kontingentno. Nasuprot Marxu, mogli bismo reći da kapital ne kompromituje toliko ljudsku slobodu, koja bi se sastojala u vlasti čoveka nad zakonom i zakonitim učincima, koliko kompromituje autentični karakter same istorijske kontingencije i njene emancipatorske kapacitete. “Ne sastoji li se patološka osobenost kapitalističke mašine u njenoj sposobnosti da radi upravo ovo: da konvertuje nasumične empirijske činjenice”, tj. nezakonite učinke ili posledica zakona koje se ne mogu svesti na zakon, “u nove aksiome?”[32]. Drugim rečima, kapitalistička mašina nema unapred definisan skup zakona po kojima funkcioniše, zakona čija bi suspenzija označila kraj funkcionisanja kapitalističke mašine. Naprotiv, ona funkcioniše tako što postavlja ad hoc zakone, zakone koji se menjaju od slučaja do slučaja, zakone koji slučajeve koji su se već dogodili pretvaraju, važeći retroaktivno, u zakonite učinke vlastitog funkcionisanja. “Globalni kapitalizam je mašina – a mašina je samo automatizovani aksiomatski sistem … Kada god se susretne sa granicom ili anomalijom, kapitalizam ima ono što je potrebno da bi izmislio novi aksiom i inkorporirao ono neočekivano”[33].

Kapitalizam možemo, razlikujući ga, uporediti sa onim što je mađarski epistemolog Imre Lakatos nazivao tvrdim jezgrom naučne teorije. Naime, tvrdo jezgro jedne nauke predstavlja skup osnovnih postulata ili odluka, tj. skup osnovnih stavova, iskaza od kojih polazi teorija. Ovaj skup odluka (recimo, Newtonova tri zakona kretanja) brani se po svaku cenu, pa i po cenu modifikacije drugih postulata. Stavovi koji obrazuju tvrdo jezgro nikada se ne dovode u direktnu vezu sa iskustvom, pa, u skladu sa time, iskustvo nikada ne može da ih opovrgne. Kapitalizam bi, nasuprot tome, predstavljao nauku bez tvrdog jezgra, nauku koja je spremna da, po potrebi, promeni svoje najbazičnije postulate, nauku koja je spremna da po diktatku nepredviđenih i nepredvljivih činjenica donosi odluke koje se kose sa temeljnim odlukama koje je donela, može biti, neposredno pre toga. Rečeno jezikom filozofije nauke Thomasa Kuhna, kapitalizam izgleda kao nauka bez paradigme, ili kao nauka bez konstantne paradigme. Štaviše, to je nauka koja nikada ne bi bila u normalnom stanju (normalno stanje nauke je ono stanje u kome se nauka nalazi kada ne preispituje i ne menja osnovne postulate, već kada na osnovu njih vrši istraživanja, akumulirajući nova znanja na starim pretpostavkama), već nauka koja je uhvaćena u permanentnu revoluciju svojih najtemeljnijih uverenja, bez mogućnosti da se (trajnije) zaustavi na nekom određenom skupu aksioma.

Ne sastoji li se, pod datim uslovom funkcionisanja automatizovanog aksiomatskog sistema kapitalističke mašinerije, emancipacija baš u pokušaju da se izumeju novi oblici kontingencije, novi oblici slučajnosti, i to takvi koji bi, na neki način, bili otporni na adaptivno, ad hoc funkcionisanje kapitalističke mašine, slučajeva koji bi bili letalni za njen rad, i koji bi stavili ad acta ne samo zakon vrednosti, već zakon kao zakon uopšte? Ili je, pak, svaka kontingencija, svaka anomalija, osuđena na to da bude apsorbovana u sistem njenom konverzijom u zakonitu posledicu sistema izumom, ali ovog puta od strane kapitalističke mašine, novih pravila funkcionisanja sistema? Bilo kako bilo, čini se da kapitalizam, koji se istrgao svakoj ljudskoj kontroli, više kompromituje mogućnost pojavljivanja stvarne alternative, alternative koja bi se javila u obliku slučajeva koje kapitalizam ne može da akomodifikuje, nego mogućnost ljudske kontrole nad kapitalisitčkom mašinom.

Da li nam, ovakvo postavljanje pojmova automatizma bez subjekta i kontingencije bez subjekta otvara mogućnost da mislimo pojam alijenacije bez subjekta? Alijenacija bez subjekta bila bi specifičan proces bez subjekta koji se dešava na relaciji radne snage i kapital-vrednosti. Radna snaga, međutim, ne bi se mislila u pojmovima osobe ili subjekta, niti bi se kapital mislio u pojmovima stvari ili objekta. Alijenacija, prema tome, ne bi bila shvaćena kao proces u kome se subjekt opredmećuje/ospoljava u stvari, pri čemu bi se stvar, koja po pravu pripada osobi, u samom procesu opremdećenja/ospoljenja, ili posle njega, svejedno, bespravno otuđivala od osobe. Alijenacija bez subjekta mogla bi se shvatiti kao učinak vlasti kapital-vrednosti nad radnom snagom, tj. kao takvo delovanje vlasti koji bi

a) radnu snagu tela asociralo sa funkcijom koju treba preuzeti, kao sa mestom koje treba zauzeti u tehničkoj i društvenoj podeli rada,
b) među radnom snagom regrutovalo subjekte proizovodeći samo subjekte koje regrutuje, interpelirajući tela-radne snage u subjekte.

Alijenacija bi, u tom slučaju, mogla da se shvati kao specifičan motor, koji transformiše telo-radnu snagu u subjekta. U tom slučaju, telu-radnoj snazi ne bi bilo otuđeno ništa. Ona bi, zrapravo, alijenacijom samo primala jedan novi, drugačiji oblik egzistenije, oblik egzistencije koji nije imala pre kapitalističkog načina proizvodnje. Biti radnik predstavljalo bi prema tome specifičan oblik egzistencije koji telo-radna snaga dobija u kapitalističkom načinu proizvodnje. U toj transformaciji, energija tela-radne snage, ili da budemo precizniji, energija = telo-radna snaga, bila bi stavljena u službu, u obliku subjekta, tj. trošila bi se na proširenu reprodukciju kapitalističkog načina proizvodnje. Specifičan problem alijenacije tada bi ležao u depotenciranju asubjektivne radne snage putem njene subjektivacije-subjekcije kapitalističkoj mašini.

Kapitalistička mašina razlikuje se od ostalih načina proizvodnje. Ona, naime, postoji, samo u permanentnoj aktivnosti destrukturacije/restrukturacije. “S njom je”, kaže Marx za kapitalističku akumulaciju, kao i sa osvajačem sveta, koji sa svakom novom zemljom osvaja samo novu granicu”. Proširena reprodukcija kapitalističkog načina proizvodnje svodi se ne prelaženje granice. To prelaženje granice nikada nije potpuno uklanjanje granice, već samo sve dalje i dalje pomeranje granice, ili drugačije, postavljanje nove granice. Pri tome ne mislimo samo na kvantitavni aspekt proširene reprodukcije, već ujedno i na njen aksiomatski karakter. Sama aksiomatika se, naime, prošireno reprodukuje, dodavanjem novih aksioma koji bi trebalo da izvrše reaproprizaciju nezakonitih učinaka (empirijske kontingencije) ili posledica zakona koje se ne mogu svesti na zakon. Svako prelaženje granice (destrukturiranje) kao pomeranje granice (restrukturiranje), zahteva određeni oblik “alijenacije”, tj. subjektivacije-subjekcije tela-radne snage, ili drugačije, njegovo-njeno depotenciranje, trošenjem na uklanjanje granice i simultano postavljanje nove.

Ako su naše analize tačne, otpor koji bi radna snaga mogla da pruži policijskom režimu asociranja tela-radne snage sa mestom u tehničkoj i društvenoj podeli rada, režimu koji izdaje-zahteva na uvid lične karte od regrutovanih/proizvedenih subjekata, ne bi se sastojao u afirmaciji subjektivnosti radne snage, već upravo suprotno, u njenom otporu, njenom nepristajanju da se subjektivira. Ona bi, u toj aktivnosti otpora, morala da sklopi novi savez sa istorijskom kontingencijom. Ta istorijska kontingencija ne bi bila relativna kontingencija, kontingencija u odnosu na subjekta ili kontingencija zakonitog ili nezakonotig učinka u odnosu na zakon. To ne bi bila samo kontingencija ovog ili onog zakona funkcionisanja kapitalističke mašine. To bi morala da bude apsolutna kontingencija kapitalističke mašine kao celine.


[1] Marks, K., Engels, F., Kapital, I tom, Kultura, Beograd, 1947., pp. 37-8.
[2] Ibid., p. 39.

[3] Cf. Lukacs G., Povijest i klasna svijest, Naprijed, Zagreb, 1970., p. 154.

[4] Marks, K., Engels, F., Kapital, p. 71.

[5] Marx, K., Temelji slobode – osnovi kritike političke ekonomije, Naprijed, Zagreb, 1977., p. 54.

[6] Marks, K., Engels, F., Kapital, p. 37.

[7] Ibid., p. 39.

[8] Ibid., p. 107.

[9] Ibid., p. 106-7.

[10] Ibid., p. 174.

[11] Marx K., Rani radovi, Naprijed, Zagreb, 1961., p. 251.

[12] Cf. Marks, K., Engels, F., Kapital, p. 134.

[13] Ibid., p. 132.

[14] Ibid., p. 142.

[15] Ibid., p. 174.

[16] Ibid., p. 137.

[17] Ibid., p. 130.

[18] Ibid., p. 204.

[19] Chazal G., L’ordre humain: ou le déni de nature, Champ Vallon (ed.), Collection milieux, Paris, 2006., p. 210.

[20] Ibid., p. 210.

[21] Ibid., p. 210.

[22] Marks, K., Engels, F., Kapital, p. 175.

[23] Ibid., p. 43.

[24] “I zar ne bi ovu bilo lakše napisati, jer kako Viko kaže, istorija ljudi razlikuje se od istorije prirode po tome što smo onu pravili, a ovu nismo?”, Ibid., p. 298.

[25] Ibid., p. 55.

[26] Althusser L., “Marx in his Limits”, u Philosophy of the Encounter: Later Writings, 1978-87, Verso, London and New York, 2006. pp. 127-8.

[27] Althusser Louis, “Ideologija i ideološki državni aparati”, u Marksizam u svetu, VI/1979, 7-8, pp. 77-119., p. 109.

[28] Althusser Louis, Elementi samokritike, BIGZ, Beograd, 1975., p. 16.

[29] Althusser L., “Marx in his Limits”, 128.

[30] Cf. Parr A. (ed), The Deleuze Dictionary, Edinburgh University Press, Edinburgh, 2005., pp. 17-8.

[31] Navedeno prema Brassier R., “Badiou’s Materialist Epistemology of Mathematics”, ANGELAKI, volume 10 ,number 2, Routledge, London, 2005., p.145.

[32] Brassier R., “Nihil Unbound: Remarks on Subtractive Ontology and Thinking Capitalism”, in Hallward P. (ed. ), Think Again: Alain Badiou and the Future of Philosophy, Continuum, London – New York, 2004., p. 57.

[33] Ibid.., p. 53.

TkH-platforma i Kontrapunkt

U okviru projekta Raskolovano znanje(o^o)*

Vas pozivaju na predavanje

MATERIJALISTIČKI KONCEPT KRITIKE

/JANJA STJEPANOVIĆ/

SUBOTA, 29. maj, 19:00 / MAGACIN U KRALJEVIĆA MARKA 4

Koncept kritike je koncept koji je Marks koristio u svim momentima svoje teorijske evolucije da bi označio specifičnost svoje aktivnosti. Šta je, međutim, učinio Altiser kada je u svojim prvim filozofskim „intervencijama“ pozivao na „kritičko čitanje ’Kapitala’“? Pobrinuo se da naznači koji odnos ima tematizacija koncepta kritike, eksplicitna u Marksovim mladalačkim radovima, sa podnaslovom “Kapitala”: „kritika političke ekonomije“. To je ujedno značilo preuzeti ono što je suštinsko kod Marksa i „primeniti Marksa na Marksa“. Dok je mladi Marks još uvek sledio racionalističku tradiciju decidiranih prosvetitelja – kod kojih je reč „kritika“ imala funkciju da suprotstavi istinite ideje zabludama (iluzijama, predrasudama), um iracionalnosti – reč „kritika“ u „Kapitalu“ ima sasvim drugu funkciju. Marksov materijalistički koncept kritike (koja „zastupa proletarijat“) ne sastoji se, svakako, u odbacivanju racionalizma kao takvog, koliko u politički izoštenoj svesti o granicama, odnosno, materijalnim uslovima istorijske efektivnosti njegovih ideja.

Janja Stjepanović diplomirala je filozofiju na Filozofskom fakultetu u Beogradu. Trenutno piše magistarski rad na temu „Tranformacija filozofije: Altiserove teze o filozofiji i nova praksa filozofije“.

(o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o)

*RASKOLOVANO.ZNANJE(O^O) je projekat kolektivnog samoobrazovanja koji se obraća savremenim nezavisnim kulturnim scenama u regionu, sa ciljem da istrazuje i promovise alternative tradicionalnom hijerarhijskom modelu obrazovanja. U pogledu metodologije, projekat problematizuje koncepte individualnog autorstva i ekspertize i zalaze se za otvorene kolektivne (samo)obrazovne strukture u kojima samoorganizovane zajednice obezbeđuju horizontalnu produkciju, razmenu i distribuciju znanja.

http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/

http://www.facebook.com/group.php?gid=78283563826&ref=n

TkH-platforma i Kontrapunkt

U okviru projekta Raskolovano znanje(o^o)*

Vas pozivaju na predavanje

MATERIJALISTIČKI KONCEPT KRITIKE

/JANJA STJEPANOVIĆ/

SUBOTA, 29. maj, 19:00 / MAGACIN U KRALJEVIĆA MARKA 4

Koncept kritike je koncept koji je Marks koristio u svim momentima svoje teorijske evolucije da bi označio specifičnost svoje aktivnosti. Šta je, međutim, učinio Altiser kada je u svojim prvim filozofskim „intervencijama“ pozivao na „kritičko čitanje ’Kapitala’“? Pobrinuo se da naznači koji odnos ima tematizacija koncepta kritike, eksplicitna u Marksovim mladalačkim radovima, sa podnaslovom “Kapitala”: „kritika političke ekonomije“. To je ujedno značilo preuzeti ono što je suštinsko kod Marksa i „primeniti Marksa na Marksa“. Dok je mladi Marks još uvek sledio racionalističku tradiciju decidiranih prosvetitelja – kod kojih je reč „kritika“ imala funkciju da suprotstavi istinite ideje zabludama (iluzijama, predrasudama), um iracionalnosti – reč „kritika“ u „Kapitalu“ ima sasvim drugu funkciju. Marksov materijalistički koncept kritike (koja „zastupa proletarijat“) ne sastoji se, svakako, u odbacivanju racionalizma kao takvog, koliko u politički izoštenoj svesti o granicama, odnosno, materijalnim uslovima istorijske efektivnosti njegovih ideja.

Janja Stjepanović diplomirala je filozofiju na Filozofskom fakultetu u Beogradu. Trenutno piše magistarski rad na temu „Tranformacija filozofije: Altiserove teze o filozofiji i nova praksa filozofije“.

(o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o) (o^o)

*RASKOLOVANO.ZNANJE(O^O) je projekat kolektivnog samoobrazovanja koji se obraća savremenim nezavisnim kulturnim scenama u regionu, sa ciljem da istrazuje i promovise alternative tradicionalnom hijerarhijskom modelu obrazovanja. U pogledu metodologije, projekat problematizuje koncepte individualnog autorstva i ekspertize i zalaze se za otvorene kolektivne (samo)obrazovne strukture u kojima samoorganizovane zajednice obezbeđuju horizontalnu produkciju, razmenu i distribuciju znanja.

http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/

http://www.facebook.com/group.php?gid=78283563826&ref=n

Во име на  жирито за прием на учеснички/учесници во втората генерација на проектот Расшколувано знаење (o^o), Ве информираме дека листата со примените кандидатски/кандидати ќе биде објавена во среда, 2 јуни 2010. Причината за еднодневното доцнење е неочекувано големиот број на пријави кои на електронската пошта на проектот стигнаа пред самото затворање на конкурсот.

Во желбата сите пристигнати пријави да се разгледаат, проучат и обработат колку што е можно поквалитетно, членовите и членките на жирито се извинуваат на кандидатките/кандидатите заради можните непријатности. Тимот на проектот „Расшколувано знаење (o^o)“ се заблагодарува на сите кои покажаа интерес за учество во оваа програма

Во име на  жирито за прием на учеснички/учесници во втората генерација на проектот Расшколувано знаење (o^o), Ве информираме дека листата со примените кандидатски/кандидати ќе биде објавена во среда, 2 јуни 2010. Причината за еднодневното доцнење е неочекувано големиот број на пријави кои на електронската пошта на проектот стигнаа пред самото затворање на конкурсот.

Во желбата сите пристигнати пријави да се разгледаат, проучат и обработат колку што е можно поквалитетно, членовите и членките на жирито се извинуваат на кандидатките/кандидатите заради можните непријатности. Тимот на проектот „Расшколувано знаење (o^o)“ се заблагодарува на сите кои покажаа интерес за учество во оваа програма

Почитувани,

Ве известуваме дека жирито во состав: Ана Вујановиќ, Искра Гешоска, Милена Богавац, Ѓорѓе Јовановиќ и Владимир Јериќ, донесе одлука за прием на учесници во проектот Расшколувано знаење (o^o). На конкурсот пристигнаа осумдесет и една пријава: педесет и две во Србија и дваесет и девет во Македонија.

Со оглед на големиот број кандидати и кандидатки, како и со оглед на фактот дека сите пријави беа темелито засновани, проследени со добро артикулирана мотивациона аргументација и со релевантни примери од досегашната работа на кандидатите, заклучуваме дека потребата за иницијатива во областа на колективното самообразование во уметноста и културата во рамки на независните културни сцени во регионот е многу силна. Жирито имаше задача да одбере само деветнаесет кандидати од сите пристигнати пријави, а причина за ваквата селекција се не многу големите финансиски капацитети на проектот. Бидејќи не сме во можност да ги примиме сите кандидати и кандидатки кои според бројните критериуми заслужуваат целосно да земат учество во Расшколувано знаење (o^o), бевме принудени на еден дел од пријавените да им ја понудиме можноста за делумно (part-time) учество во  проектот.

Кандидатите и кандидатките примени како part-time учесници, се рамноправни членови и членки на работните групи, со таа разлика што проектот Расшколувано знаење (o^o) не е во можност да ги покрие сите трошоци за учество во програмата. Сепак, тимот на проектот се обврзува во текот на траењето на процесот, да се обиде трошоците на part-time учесниците/учесничките во најголема мерка да ги смали.

Пријавените кандидати и кандидатки кои не сме во можност да ги вброиме  во втората генерација учесници на проектот, ги потсетуваме дека сите предавања, презентации и дел од работилниците на Расшколувано знаење (o^o) се отворени за публика и за активно учество на поголем број луѓе.

Им се заблагодаруваме за интересот, а на учесниците/учесничките од втората генерација на Расшколувано знаење (o^o) им посакуваме успешена и полезна работа.

УЧЕСНИЦИ И УЧЕСНИЧКИ ВО ПРОЕКТОТ

РАСШКОЛУВАНО ЗНАЕЊЕ (o^o) 2010/2011

Културни политики на независната културна сцена

Тамара Буштреска
Маријана Цветковиќ (Marijana Cvetković)
Ксенија Чочкова
Билјана Димитрова
Невена Јанковиќ (Nevena Janković)
Марина Лауш (Marina Lauš)

part time:
Марија Бејкова
Ана Дубљевиќ (Ana Dubljević)
Маја Марковиќ (Maja Marković)
Мартина Николовска
Лавинија Шувака

Уметност и активизам (перформанс, филм, интернет)

Марко Аксентијевиќ (Marko Aksentijević)
Doplgenger колектив (едно ful time место)
Ивана Драгшиќ
Андрија Филиповиќ (Adrija Filipović)
Нита Муча
Владимир Палибрк (Vladimir Palibrk)
Драгана Заревска

part time:
Doplgenger колектив (едно part time место)
Ивана Кораксиќ (Ivana Koraksić)
Ивана Нелковска
Јована Паповиќ (Jovana Papović)
Маја Пелевиќ (Maja Pelević)
Катарина Петровиќ (Katarina Petrović)
Христина Стојчевска
Јордан Тасевски

Уметноста и/како политика (реполитизација на дискурсите од областа на хуманистиката)

Ивица Антевски
Марко Ѓорѓевиќ (Marko Đorđević)
Ана Исаковиќ (Ana Isaković)
Кристофер Јовковски
Владимир Крстевски
Анета Стојниќ (Aneta Stojković)

part time:
Жарко Алексиќ (Žarko Aleksić)
Снежана Филипова
Сава Јокиќ (Sava Jokić)
Мирјана Недева

Почитувани,

Ве известуваме дека жирито во состав: Ана Вујановиќ, Искра Гешоска, Милена Богавац, Ѓорѓе Јовановиќ и Владимир Јериќ, донесе одлука за прием на учесници во проектот Расшколувано знаење (o^o). На конкурсот пристигнаа осумдесет и една пријава: педесет и две во Србија и дваесет и девет во Македонија.

Со оглед на големиот број кандидати и кандидатки, како и со оглед на фактот дека сите пријави беа темелито засновани, проследени со добро артикулирана мотивациона аргументација и со релевантни примери од досегашната работа на кандидатите, заклучуваме дека потребата за иницијатива во областа на колективното самообразование во уметноста и културата во рамки на независните културни сцени во регионот е многу силна. Жирито имаше задача да одбере само деветнаесет кандидати од сите пристигнати пријави, а причина за ваквата селекција се не многу големите финансиски капацитети на проектот. Бидејќи не сме во можност да ги примиме сите кандидати и кандидатки кои според бројните критериуми заслужуваат целосно да земат учество во Расшколувано знаење (o^o), бевме принудени на еден дел од пријавените да им ја понудиме можноста за делумно (part-time) учество во  проектот.

Кандидатите и кандидатките примени како part-time учесници, се рамноправни членови и членки на работните групи, со таа разлика што проектот Расшколувано знаење (o^o) не е во можност да ги покрие сите трошоци за учество во програмата. Сепак, тимот на проектот се обврзува во текот на траењето на процесот, да се обиде трошоците на part-time учесниците/учесничките во најголема мерка да ги смали.

Пријавените кандидати и кандидатки кои не сме во можност да ги вброиме  во втората генерација учесници на проектот, ги потсетуваме дека сите предавања, презентации и дел од работилниците на Расшколувано знаење (o^o) се отворени за публика и за активно учество на поголем број луѓе.

Им се заблагодаруваме за интересот, а на учесниците/учесничките од втората генерација на Расшколувано знаење (o^o) им посакуваме успешена и полезна работа.

УЧЕСНИЦИ И УЧЕСНИЧКИ ВО ПРОЕКТОТ

РАСШКОЛУВАНО ЗНАЕЊЕ (o^o) 2010/2011

Културни политики на независната културна сцена

Тамара Буштреска
Маријана Цветковиќ (Marijana Cvetković)
Ксенија Чочкова
Билјана Димитрова
Невена Јанковиќ (Nevena Janković)
Марина Лауш (Marina Lauš)

part time:
Марија Бејкова
Ана Дубљевиќ (Ana Dubljević)
Маја Марковиќ (Maja Marković)
Мартина Николовска
Лавинија Шувака

Уметност и активизам (перформанс, филм, интернет)

Марко Аксентијевиќ (Marko Aksentijević)
Doplgenger колектив (едно ful time место)
Ивана Драгшиќ
Андрија Филиповиќ (Adrija Filipović)
Нита Муча
Владимир Палибрк (Vladimir Palibrk)
Драгана Заревска

part time:
Doplgenger колектив (едно part time место)
Ивана Кораксиќ (Ivana Koraksić)
Ивана Нелковска
Јована Паповиќ (Jovana Papović)
Маја Пелевиќ (Maja Pelević)
Катарина Петровиќ (Katarina Petrović)
Христина Стојчевска
Јордан Тасевски

Уметноста и/како политика (реполитизација на дискурсите од областа на хуманистиката)

Ивица Антевски
Марко Ѓорѓевиќ (Marko Đorđević)
Ана Исаковиќ (Ana Isaković)
Кристофер Јовковски
Владимир Крстевски
Анета Стојниќ (Aneta Stojković)

part time:
Жарко Алексиќ (Žarko Aleksić)
Снежана Филипова
Сава Јокиќ (Sava Jokić)
Мирјана Недева

Lecture :: WHERE THE INTERNET CAME FROM, AND WHY THIS SHIP IS FULL OF ‘PIRATES’? part 1 :: Vladimir Jerić Vlidi from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: WHERE THE INTERNET CAME FROM, AND WHY THIS SHIP IS FULL OF ‘PIRATES’? part 2 :: Vladimir Jerić Vlidi from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: WHERE THE INTERNET CAME FROM, AND WHY THIS SHIP IS FULL OF ‘PIRATES’? part 3 :: Vladimir Jerić Vlidi from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: WHERE THE INTERNET CAME FROM, AND WHY THIS SHIP IS FULL OF ‘PIRATES’? part 4 :: Vladimir Jerić Vlidi from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: WHERE THE INTERNET CAME FROM, AND WHY THIS SHIP IS FULL OF ‘PIRATES’? part 5 :: Vladimir Jerić Vlidi from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: WHERE THE INTERNET CAME FROM, AND WHY THIS SHIP IS FULL OF ‘PIRATES’? part 6 :: Vladimir Jerić Vlidi from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: WHERE THE INTERNET CAME FROM, AND WHY THIS SHIP IS FULL OF ‘PIRATES’? part 7 :: Vladimir Jerić Vlidi from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: WHERE THE INTERNET CAME FROM, AND WHY THIS SHIP IS FULL OF ‘PIRATES’? part 8 :: Vladimir Jerić Vlidi from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: WHERE THE INTERNET CAME FROM, AND WHY THIS SHIP IS FULL OF ‘PIRATES’? part 1 :: Vladimir Jerić Vlidi from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: WHERE THE INTERNET CAME FROM, AND WHY THIS SHIP IS FULL OF ‘PIRATES’? part 2 :: Vladimir Jerić Vlidi from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: WHERE THE INTERNET CAME FROM, AND WHY THIS SHIP IS FULL OF ‘PIRATES’? part 3 :: Vladimir Jerić Vlidi from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: WHERE THE INTERNET CAME FROM, AND WHY THIS SHIP IS FULL OF ‘PIRATES’? part 4 :: Vladimir Jerić Vlidi from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: WHERE THE INTERNET CAME FROM, AND WHY THIS SHIP IS FULL OF ‘PIRATES’? part 5 :: Vladimir Jerić Vlidi from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: WHERE THE INTERNET CAME FROM, AND WHY THIS SHIP IS FULL OF ‘PIRATES’? part 6 :: Vladimir Jerić Vlidi from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: WHERE THE INTERNET CAME FROM, AND WHY THIS SHIP IS FULL OF ‘PIRATES’? part 7 :: Vladimir Jerić Vlidi from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: WHERE THE INTERNET CAME FROM, AND WHY THIS SHIP IS FULL OF ‘PIRATES’? part 8 :: Vladimir Jerić Vlidi from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: WHERE THE INTERNET CAME FROM, AND WHY THIS SHIP IS FULL OF ‘PIRATES’? part 1 :: Vladimir Jerić Vlidi from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: WHERE THE INTERNET CAME FROM, AND WHY THIS SHIP IS FULL OF ‘PIRATES’? part 2 :: Vladimir Jerić Vlidi from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: WHERE THE INTERNET CAME FROM, AND WHY THIS SHIP IS FULL OF ‘PIRATES’? part 3 :: Vladimir Jerić Vlidi from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: WHERE THE INTERNET CAME FROM, AND WHY THIS SHIP IS FULL OF ‘PIRATES’? part 4 :: Vladimir Jerić Vlidi from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: WHERE THE INTERNET CAME FROM, AND WHY THIS SHIP IS FULL OF ‘PIRATES’? part 5 :: Vladimir Jerić Vlidi from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: WHERE THE INTERNET CAME FROM, AND WHY THIS SHIP IS FULL OF ‘PIRATES’? part 6 :: Vladimir Jerić Vlidi from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: WHERE THE INTERNET CAME FROM, AND WHY THIS SHIP IS FULL OF ‘PIRATES’? part 7 :: Vladimir Jerić Vlidi from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: WHERE THE INTERNET CAME FROM, AND WHY THIS SHIP IS FULL OF ‘PIRATES’? part 8 :: Vladimir Jerić Vlidi from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: ABOUT FOUCAULT part 1 :: Slavčo Dimitrov from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: ABOUT FOUCAULT part 2 :: Slavčo Dimitrov from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: ABOUT FOUCAULT part 3 :: Slavčo Dimitrov from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

Lecture :: ABOUT FOUCAULT part 4 :: Slavčo Dimitrov from TkH [Teorija koja Hoda] on Vimeo.

http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/digg_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/reddit_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/stumbleupon_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/delicious_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/technorati_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/google_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/myspace_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/facebook_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/twitter_48.png

Tag Cloud