расшколувано.знаење(o^o)

Icon

колективно самообразование во уметноста и културата…

Формати на работа во колективното самообразование :: Ана Вујановиќ

Поврзани концепти и термини: истражување, уметноста како истражување, експеримент, деинституционализација, расшколување, самоорганизација, методологија, open source

Актуелните културно-уметнички иницијативи и услови за работа на независните културни сцени денес, бараат нови формати на образованието, на учењето, на продукцијата и на размената на знаења, кои излегуваат од рамките на моделите востановени внатре званичните образовни институции. Како се разавиваат тие сцени, така и форматите стануваат сè поартикулирани и поорганизирани, нагласувајќи го со тоа значењето на процесот на самоорганизирано колективно учење, наместо стекнатите количества на знаења, кои се негов резултат. Покрај тоа, артикулацијата на форматот овозможува нивните методологии да се споделуваат со другите, а понатаму да се применуваат и/или другите да ги усовршуваат. Таа едновремено нè спасува и од претерано ентузијастичкото сфаќање на тие формати.

Во карактеристичните организирани формати на колективно само-образование спаѓаат: работилница, лабораторија, работна група и читачка група.

Работилница и лабораторија, онакви какви што ги познаваме во современата уметност и култура, се слични формати, често сфатени и како варијанти. Дури и нивната етимологија е иста – се однесуваат на „работењето”. Меѓутоа, тие не се исти на практично и на концептуално ниво.[1]

Работилницата најчесто се однесува на вештините или на некое слично практично (парче) знаење. Се реализира како организиран пренос на одредена техника, специфично знаење, вештина, искуство, метод и сл. Работилницата ја води водител/ка (најмногу 3) кој/а веќе ја поседува или владее со таа техника или вештина, а во неа учествуваат повеќе учесници кои се заинтересирани за нив. Во колективното само-образованје, групата собрана околу темата или предметот на заеднички интерес или околу заедничка цел, е онаа која бира и повикува одреден водител во склад со своите конкретни потреби. Работилницата е временски ограничена, и вообичаено трае од еден ден до една недела.

Лабораторија е замислена како поширока и помалку организирана инфраструктура, која вештачки обезбедува оптимални услови за експерименти, дискусии и креативни процеси на една група соработници. Образовната лабортаорија не мора да биде водена, таа хоризонтално ги собира соработниците во културно-уметничкиот процес, со цел да преиспитаат одредена тема, да ги тестираат методите на работа или да испробуваат нови решенија и идеи. Со оглед на тоа, лабораторијата обично има модератор/ка или фацилитатор/ка, а не водител/ка.

Лабораторијата може да се реализира и без предвидена должина на траење, како отворен процес, но од економски причини, тоа е редок случај, и таа главно се појавував како формат насочен кон решавање на одреден проблем.

Во концептуална смисла, иако работата е појдовна точка и за работилницата и за лабораторијата, таа во нив се третира на различни начини. Работилницата (анг. Workshop, порано поврзана со занаетите) е насочена кон „продажба и купување” на знаењето, кое подоцна може да се интегрира во работата на учесниците. Од друга страна, лабораторијата (од лат. Laborare > laboratorium „место за работа”) е насочена кон унапредување на работата преку проширување на знаењето за неа, преиспитување, преумување или дестабилизирање на претпоставките на знаењето ставено во експериментална ситуација.[2]

Работната група во оваа област е заедница собрана околу една заедничка образовна цел: посебна задача, истражувачки проект, одредена проблематика, тема и сл. Тоа е привремен формат мотивиран токму со таква цел, и после остварувањето на целта, групата се расформира. Бројот на членови, нивните улоги како и траењето и организацијата на работната група зависат од самите членови и од видовите цел. Во ситуација на колективно само-образување овој формат имплицира своевидно „пост-педагошко” поместување на позициите на оние кои знаат и на оние кои се подучувани, на оние кои поставуваат прашања и на оние кои даваат одговори. На тој начин, секој член на групатаможе да учи од останатите и да ги подучува, да ја насочува работата на групата и да ја следи насоката која ја предлага некој друг. Заради својата комплексност – која е резултат на повеќенасочното заедничарење преку образовниот процес и, од друга страна, на целта која е однапред поставена – работната група бара прецизна организација на структурата и на процесите на донесување одлуки. Во спротивно, лесно може да зачекори во стандардните хиерархиски образовни и истаржувачки ситуации.[3]

Читачката група е привремена образовна заедница, со тоа што нејзината работа е интелектуално насочена и фокусирана на проучување одредена литература. Таа обично не е мотивирана со посебни задачи и цели, туку со заедничко поле на интерес и  волја тоа да се истаржува низ читање, дискусија и разјаснување во колективната ситуација (но без очекување на заедништво). Типична форма на работа во рамките на групата е „семинарот”. Семинарите се практикуваат и развиваат и во офицјалниот високо образовен систем, кога група студенти се самоорганизараат заради заедничко читање на одредена книга или автор. Овој вид на работа, сконцентриран околу пишаните извори, ја имплицира рансиеровската хоризонтална образовна ситуација, каде што „книгата” е материјален артефакт, кој директно ги ангажира сите присутни интелигенции во нејзиното разбирање и интерпретирање[4]. Од работниот процес кој е резултат на читачката група, најмногу добиваат поединечните учесници, кои можат да работат и независно едни од други и чијашто соработка во читатачката група не подразбира нужно и солидарност или заедничка визија за културната или уметничката практика. Меѓутоа, читачката група може да биде и појдовна точка на некоја идно групно дејствување или акција.


[1] See more about art practice as research, laboratory and experiment in contemporary art in Ana Vujanovic: entries “Reasearch, Laboratory/Experiment”, and “Open Work”, Performance Research: Lexicon, vol. 11/ no. 3, Routledge, London, 2007.

[2] See more about popularity of research and labs in contemporary performing arts in Mårten Spångberg: “Overwhelming, The Doing of Research” (manuscript), 2006.

[3] See more in Oxana Timofeeva, “From the ‘Inoperative Community’ to the ‘Workgroup’”, at http://magazines.documenta.de/frontend/article.php?IdLanguage=1&NrArticle=702, May 17, 2009 / “Od ‘neoperativne zajednice’ do ‘radne grupe’”, TkH, no. 13, Belgrade, 2007.

[4] More precisely it is the situation of professor Jacotot; see: Jacques Ranciere, The Ignorant Schoolmaster: Five Lessons in Intellectual Emancipation, Stanford: Stanford University Press, 1991.

http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/digg_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/reddit_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/stumbleupon_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/delicious_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/technorati_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/google_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/myspace_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/facebook_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/twitter_48.png

Истражување (Експеримент > Лабораторија) :: Ана Вујановиќ

Уметноста како истражување – широко присутна во светот на современата уметност – изворно се воведува во визуелните уметности од 1960 година, а понатау се распространува низ историјата на уметноста. Појмот го воспоставува италијанскиот историчар на уметност Giulio Carlo Argаn во есејот Уметноста како истражување (1958).[1] Според Argаn, истражувањето во и по пат на уметноста се однесува на „способноста која и’ се признава на уметноста да поставува и решава извесни проблеми или самата да се постави пред уметникот како проблем кој треба да се реши” (153).

Концептот на Argаn укажува на тоа дека уметничката дејност како истражување – за разлика од нормалната уметничка дејност[2] – во уметничката практика и продукција воведува елементи и компетенции на второстепени дискурси на/за уметноста: теорија на уметност, естетика, историја на уметност, социологија и други науки за уметноста. Според тоа, поаѓалиштата на не-истражувачки-заснованата уметност како нормални уметнички активности се востановени вредности: парадигми, техники и знаења кои веќе постојат во светот на уметноста. Во таа смисла, нејзината цел е производство на што поумешни и повредни уметнички дела. Наспрема неа, истражувачки-заснованата уметност, како инцидентна уметничка активност, тежнее да ги рефлектира, одновно да ги промисли, проблематизира, и преиспитува постоечките вредности или самата себеси како вредност. Нејзината цел, така, не е продукција на вредни уметнички дела туку критичка уметничка практика фокусирана на одредени проблеми во светот на уметноста (истражување во уметноста) или на одредени социјални проблеми низ уметноста (истражување преку на уметност). Во полето на денешната уметност, преплетувањето на теорискиот дискурс и на уметничката продукција е конститутивно за сè повеќе дела. Тие не егзистираат во системите на историјата, на традицијата и на актуелните парадигми во уметноста како во своја природна средина, чиишто вредности се прифаќаат и се користат за продукција на уметнички дела. Наместо тоа, тие вредености овде се сфатени како проблеми на уметноста-истражувањето.

А проблемот со ваквата практика кој го среќаваме во поскоро време, е тоа што уметноста-истражување веќе е асимилирана во светот на уметноста како вообичаена, нормална активност, дело. Понатаму, самиот тој проблем мора да стане итна проблематика за „уметноста како истражување” која и понатаму ќе тежнее да биде критична.

Појмовите блиски на уметноста како истражување се лабораторија и експеримент. Нивната сè почеста и сè поширока употреба во уметноста од 1960 година до денес главно е површна и создава исто онолку проблеми колку што се обидува да ги разреши. Концептите на лабораторијата и на експериментот всушност се преземени од природните науки, каде што се означени преку местото и процедурата, кои им овозможуваат оптимални услови за решавање на одредени проблеми, за тестирање на одредени претпоставки и за откривање на одредени правилности и правила на светот кој нè опкружува, а кои инаку би било тешко да се најдат во чисти облици. Во скалд со тоа, вообичаената употреба на овие концепти во полето на уметноста – лаб како слободно опкружување за неограничен експеримент со човековата креативност – во основа е погрешна, бидејќи модерната (а воедно и постмодерната) уметност, за разлика од природните науки, не е заснована врз позитивистичкиот пристап кон својот ‘објект’: феномените, предметите, темите од светот кој нè опкружува. Дури и уметноста во западната културна традиција не тежнее да достигне објективен увид и заклучоци за објектот, туку, сосема спротивно, ги охрабрува субјективните точки на гледиште за одредени поими и теми. Со оглед на тоа многубројните лабови и експерименти во современата уметност се своевидна само-евиденција на сопствените слабости – во апсурдна споредбеност со природните науки во кои уметноста, на овој начин, се поставува самата себеси. Така гледајќи, овие концепти се воведени во полето на уметноста за да обезбедат порелевантен статус на уметноста и на нејзината продукција на знаења во соврменеото општество. Меѓутоа, со тоа често се пренебрегнува дека уметноста секогаш е своевидно производство на знаења, чии интелектуални и афектациски особености и материјални специфичности се она што треба да биде константно рефлектирано во и по пат на уметноста, како „доказ за специфично-уметничката релевантност” во општетството.


[1] Giulio Carlo Argаn , “Umetnost kao istrazivanje”, во Studije o modernoj umetnosti, ur. Jesa Denegri. Nolit, Beograd, 1982.

[2] Терминот нормална овде реферира на теоретизацијата на рзавојот на науката низ нормалната состојба на науката и научната револуција во книгата на Thomas Khun, Структура научних револуција, Nolit, Beograd, 1974.

http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/digg_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/reddit_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/stumbleupon_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/delicious_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/technorati_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/google_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/myspace_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/facebook_48.png http://www.deschoolingclassroom.tkh-generator.net/wp-content/plugins/sociofluid/images/twitter_48.png

Tag Cloud